فسخ

قرارداد خانه یکی از مهم‌ترین انواع قراردادها به شمار می‌رود. این قرارداد قوانین خاص خود را دارد. فسخ قرارداد خانه یکی از موضوعاتی است که امروزه بسیار مورد توجه قرار گرفته است. با توجه به آمار، افراد زیادی در طول سال اقدام‌ به فسخ قرارداد خانه می‌نمایند. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع جریمه فسخ قرارداد خانه می‌پردازیم.

فسخ قرارداد خانه به چه معناست؟

لغو‌ قرارداد ملکی به معنای منحل کردن قرارداد و از بین بردن آن است. فسخ قرارداد ملک دارای اصول و قواعدی است که افراد با رعایت آن‌ها می‌توانند به راحتی قرارداد خانه را فسخ نمایند. همچنین فسخ قرارداد خانه می‌تواند توسط یکی از طرفین انجام شود و حتی ممکن است هردوی طرفین قصد فسخ قرارداد خانه را داشته باشند. هرگاه طرفین اقدام به لغو قرارداد خانه نمایند دیگر آن قرارداد معتبر نبوده و دارای حقوق قانونی نیست.

انواع فسخ قرارداد خانه کدامند؟

لغو قرارداد خانه به دو صورت انجام می‌شود. انواع فسخ این نوع قرارداد به شرح زیر است:

• فسخ در صورت توافق طرفین معامله

چنانچه هردو طرفین قرارداد به دلایل مشخص توافق کنند که قرارداد را فسخ کنند این امکان برای آن‌ها وجود خواهد داشت.

• فسخ قرارداد بر اساس قانون

چنانچه یکی از مقامات قانونی متوجه شود که عقد قرارداد خانه باعث ضرر و زیان یکی از طرفین معامله شده است می‌تواند دستور فسخ قرارداد را صادر کند.

شرایط فسخ نمودن قرارداد خانه برای افراد چیست؟

• فرد باید با اراده خودش اقدام به فسخ قرارداد نماید‌.
• چنانچه فرد در خصوص فسخ معامله ملک رضایت نداشته باشد و تمایلی به فسخ آن نداشته باشد اما این عمل را انجام دهد فسخ قرارداد اعتبار قانونی نخواهد داشت.
• شخصی که می‌خواهد قرارداد خانه را فسخ کند باید از لحاظ سنی و عقلی دارای اهلیت باشد.

مبلغ جریمه فسخ قرارداد خرید خانه چقدر است؟

هرگاه فردی بخواهد قرارداد خانه را فسخ کند می‌بایست مبلغی را به عنوان ضرر و زیان و جریمه فسخ قرارداد به طرف مقابلش پرداخت کند. حال شاید برایتان سوال شود که مبلغ پیشمانی در معامله خانه چقدر است؟ که در این خصوص باید بگوییم هیچ مبلغ مشخصی برای جریمه فسخ قرارداد توسط قانونگذار در نظر گرفته نشده است و این مبلغ با توجه به عواملی مثل نوع ملک، نوع قرارداد و غیره تعیین می‌شود.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی مطلب قولنامه دستی شما با چه شرایطی در دادگاه اعتبار دارد؟  را مطالعه کنید.

منظور از مبایعه‌ نامه همان خرید و فروش است. حال چه خرید و فروش ملک باشد یا ماشین و غیره. اما در اینجا روی صحبت ما با مبایعه‌ نامه ملک یعنی خرید و فروش ملک است. باید بدانیم که وقتی چنین معامله‌ای را انجام می‌دهیم دیگر به حکم قانون قابل برهم زدن نیست (قابل فسخ کردن نیست) مگر در مواردی که قانون اجازه داده باشد که تنها در آن موارد می‌توان مبایعه‌ نامه ملک را فسخ کرد. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع فسخ کردن مبایعه نامه می‌پردازیم.

فسخ معامله یا مبایعه‌ نامه ملک

به حق فسخ مبایعه‌ نامه ملک، خیار فسخ گفته می‌شود. خیار یعنی اختیار بر هم زدن معامله. در معامله و مبایعه نامه تا زمانی که قانون اجازه نداده یا خود ما توافق نکرده‌ایم این حق فسخ وجود ندارد. اما در چه مواردی قانون اجازه داده است که قرارداد را فسخ کنیم؟

خیار غبن

گاهی ممکن است فروشنده ملک در قیمت واقعی ملک، شما را فریب داده باشد. برای مثال واحد آپارتمانی را که ۷۰۰ میلیون ارزش دارد به شما یک میلیارد فروخته باشد اینجا می‌توانید به دلیل گران فروختن یا غبن (خیار غبن)، معامله را برهم بزنید.

خیار عیب و تدلیس

گاهی به این شکل است که فروشنده درباره مال در مواردی به جز قیمت آن شما را فریب داده است. یعنی یک سری مسائل را درباره مال یا ملک به شما نگفته است. برای مثال آن ملک عیب جدی در ساختمانش دارد یا این که در اجاره کسی است برای چند سال و شما این را نمی‌دانستید که اینجا حق فسخ دارید.

خیار شرط

اما یکی دیگر از دلایلی که شما می‌توانید معامله را برهم بزنید درج این اختیار برای خودتان در ضمن مبایعه نامه است. برای مثال در ضمن خرید ملک، شرط و توافق می‌شود شما به عنوان خریدار تا ۲ ماه یا تاریخ مشخصی بدون دلیل خاصی حق فسخ داشته باشید. اینجا هم اختیار فسخ وجود دارد.

خیار تخلف از شرط

این عنوان برای وقتی است که شما شرط و تعهدی را در ضمن عقد درج کرده‌اید اما از آن تخلف شده است.

برای مثال شرط شده است که مساحت ملک فلان مقدار باشد یا این‌که فروشنده ظرف مدتی معین فلان کار و تعمیر در ملک را انجام دهد اما از آن تخلف می‌شود و انجام نمی‌شود.

خیار تاخیر ثمن

اگر در هنگام معامله ملک برای پرداخت پول معامله زمانی تعیین شود باید در سر رسید مزبور پرداخت شود. اما اگر زمانی تعیین نشود و برای مثال خریدار چک بدهد به فروشنده اگر تا ۳ روز آن چک‌ها پاس نشود فروشنده می‌تواند که معامله را برهم بزند.

اقاله

در مواردی که هیچ راهی برای فسخ مبایعه نامه ملک وجود ندارد طرفین قرارداد یعنی خریدار و فروشنده می‌توانند با توافق هم و با رضایت هم از معامله پشیمان شوند و همه چیز به جای اول برگردد که این برهم زدن با توافق طرفین را اقاله می‌نامند.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی مطلب چرا تنظیم سند رسمی الزامی است؟ را مطالعه کنید.

عوامل زیادی برای فسخ یک قرارداد خرید، رهن و اجاره ملک وجود دارد. بنابراین تا آخرین لحظات قبل از امضای قرارداد، ممکن است به دلایل مختلفی از سوی خریدار یا فروشنده، قرارداد لغو شود. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع شرایط فسخ قرارداد ملک می‌پردازیم.

فسخ قرارداد به چه معنا است؟

پایان دادن به قرارداد توسط یکی از دو طرف یا شخص‌ثالث را فسخ قرارداد می‌گویند. قانون در مواردی برای جلوگیری از ضرری که به‌طور ناخواسته از قرارداد، متوجه یکی از دو طرف معامله است، به‌طور مستقیم به او حق می‌دهد که بتواند با فسخ قرارداد، از ضرر مذکور جلوگیری کند.

فسخ قرارداد ملک چه شرایطی دارد؟

• فسخ قرارداد باید توسط کسی انجام شود که از نظر سن و عقل به ‌اندازه‌ کافی قابل‌اعتماد و موجه باشد.
• اگر تصمیم به فسخ قراردادتان گرفته‌اید، باید برای آن دلیل موجهی داشته باشید. صرف پشیمانی بدون دلیل موجه، پذیرفتنی نیست.
• اگر ملکی را بخرید و بعد از عقد قرارداد و پرداخت پول متوجه شوید که آن‌چه خریده‌اید ایراداتی دارد، می‌توانید به دلیل غبن در معامله، اقدام به فسخ قرارداد کنید. اما اگر پول را به‌طور کامل پرداخته‌اید و بعد متوجه چنین اشکالی در ملک شده‌اید، می‌توانید این موضوع را به دادگاه ببرید. در این‌صورت بعد از صدور حکم می‌توانید تفاوت قیمت را طبق نظر کارشناس از فروشنده درخواست کنید.

فسخ قرارداد اجاره

• باید حق فسخ قرارداد ملک در قولنامه اجاره‌خانه شما ذکر شده و به امضای شما و طرف قرارداد رسیده باشد. در صورت بی‌توجهی به این موضوع در متن قرارداد، ممکن است امکان فسخ معامله را نداشته باشید.
• اگر صاحب‌خانه ملک را به شخص دیگری بفروشد، مالک قبلی یا جدید نمی‌تواند مستاجر را مجبور به تخلیه‌ ملک کند. مگر این‌که چنین شرطی در زمان عقد قرارداد در قولنامه ذکر شده باشد.
• یکی از شروط مهم در قرارداد اجاره‌خانه این است که اگر هر کدام از طرفین، تمایل به فسخ قرارداد پیش از موعد را داشته باشند، باید حداقل یک یا دو ماه پیش از برهم زدن معامله این موضوع را به‌ طرف دیگر اعلام کنند. البته در این‌صورت هم فسخ‌کننده باید خسارت فسخ قرارداد را بپردازد.
• یکی از مهم‌ترین دلایل مستاجران برای فسخ قرارداد اجاره این است که ملک مورد اجاره ایرادات عمده‌ای دارد که موقع بازدید از منزل، صاحب‌خانه به آن‌ها اشاره‌ای نکرده است. در این شرایط چون مستاجر باید برای رفع این ایرادات هزینه کند تا ملک قابل‌سکونت شود، می‌تواند اقدام به فسخ معامله کند.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب چرا بهتر است اجاره‌نامه در دفاتر اسناد رسمی تنظیم شود؟ را مطالعه کنید.

در برخی موارد شرایطی به وجود می‌آید که مستاجر درخواست می‌کند که خانه را قبل از موعد یعنی زمان مشخص شده تخلیه نماید. مورد تخلیه خانه قبل از موعد مشخص از جمله اختلافات زیاد و بسیار بین مالک و مستاجر است که به‌ طور معمول از سمت یکی از طرفین گفته می‌شود. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع فسخ قرارداد اجاره پیش از موعد می‌پردازیم.

فسخ قرارداد اجاره چیست؟

فسخ اجاره‌نامه به معنای آن است که یکی از طرفین قرارداد یا هر دو طرف با رعایت قوانین مربوطه و ارائه دلایل موجه تصمیم بگیرند که قرارداد امضا شده را پیش از موعد مقرر پایان دهند.

شرایط فسخ قرارداد توسط مستاجر

• ملک شرایط قید شده در قرارداد را نداشته باشد.
• حق فسخ قرارداد اجاره توسط مستاجر در قرارداد ذکر شده باشد. (ذکر دلایل فسخ قرارداد با توافق طرفین ضروری است)
• قسمتی از ملک به گونه‌ای تخریب یا معیوب شود که مستاجر نتواند از آن بهره ببرد و قابل تعمیر هم نباشد.
• مالک تعهد کند که قسمتی از ملک را در مدت مقرر تعمیر کند و به تعهد خود عمل نکند.

شرایط فسخ قرارداد توسط موجر

• در اجاره‌نامه ذکر شود که در صورت عدم پرداخت اجاره توسط مستاجر مالک حق فسخ قرارداد را دارد.
• مستاجر بیش از یک هفته در پرداخت اجاره تاخیر کند.
• مستاجر بدون اجازه مالک، ملک را در اختیار شخص دیگری قرار دهد.
• مستاجر، ملک را بدون اجازه مالک برای کاربرد خاصی (مثلاَ تجاری) استفاده کند.
• مستاجر فعالیت‌های نادرستی (به لحاظ قانونی یا عرفی) در ملک انجام دهد.
• مستاجر اجازه ورود و خروج به مالک جهت انجام تعمیرات در ملک را ندهد.
• مستاجر وظایفی را که طبق قرارداد اجاره متعهد شده انجام ندهد.
• به طور کلی بهتر است در صورت تمایل هر یک از طرفین قرارداد به فسخ اجاره‌نامه، موجر و مستاجر مسئله را به‌صورت توافقی بین خودشان حل کنند، چون فسخ آن زمان‌بر بوده و به صرف هزینه و انرژی زیادی احتیاج دارد.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب تکلیف مستاجر پس از فروش ملک چیست؟ را مطالعه کنید.

در فسخ قرارداد به صرف آن که قانون آن را به رسمیت شناخته است، نمی‌توان ادعای ضرر و زیان کرد، مگر به واسطه آن قرارداد. مثل قرارداد اجاره که در آن ضرری به فرد برسد. در این نوشتار از مجله‌دلتا به ضرر و زیان فسخ قرارداد اجاره می‌پردازیم.

فسخ در واقع به معنای بر هم زدن معامله‎ خرید بطور یک ‎طرفه است. یعنی دو طرف معامله می‎توانند با هم توافق کنند که با توجه به شرایطی، معامله را برهم بزنند. 

اگر چه در عرف، مردم خسارتی را تحت عنوان خسارت پشیمانی پیش‌بینی می کنند، به این عنوان که اگر فرد از معامله پشیمان شود و قرارداد را فسخ کند باید مبلغی را به طرف مقابل بدهد.

البته به نظر می رسد توجیه این نظر کمی مشکل باشد زیرا عقد لازم، عقدی است که  قابل فسخ نیست، مگر آن که طرف مقابل هم راضی شود که در اینجا نام این عمل می‌شود اقاله.

حال می‌توان این‌گونه توجیه کرد که آن پشیمانی و مبلغ آن به عنوان خسارت، مبلغی است که طرف مقابل برای راضی شدن به فسخ می‌پردازد. زیرا برای مثال وقتی عقد منعقد شود دیگر کسی نمی‌تواند آن را بر هم بزند چون عقد لازم است مثل عقد اجاره، مگر آن که آن مال اجاره‌ای معیوب باشد یا اینکه یکی از طرفین از تعهدات خود سرباز زده‌ باشد، که در این موارد می‌توان قرارداد را فسخ کرد، در غیر این صورت فسخ فقط با توافق طرفین و اقاله ممکن است.

موارد فسخ قرارداد اجاره

یکی از موارد فسخ اجاره قبل از پایان یافتن مدت، آن است که یکی از طرفین تعهدی کرده باشد ولی آن را انجام ندهد. در اینجا طرف مقابل می‌‌تواند قرارداد را فسخ کند.

اگر در این مورد بخواهد به علت عدم انجام تعهد خسارت بگیرد باید ثابت کند که از انجام نشدن این تعهد خسارت و ضرری به وی وارد شده است و اگر نتواند ثابت کند که از این راه ضرری را متحمل شده است نمی‌تواند خسارتی بگیرد.

یکی دیگر از موارد فسخ، زیاد بودن اجاره بها در حد آشکار و واضح است که فرد مستاجر اگر به آن ناآگاه باشد می‌تواند آن را فسخ کند.

مورد دیگر معیوب بودن یا معیوب شدن مورد اجاره است که اینجا هم قرارداد توسط مستاجر قابل فسخ است.

به صرف فسخ اجاره، آن هم فسخی که ناشی از منشا قانون است، نمی‌توان ضرر و زیانی را مطالبه کرد، مگر موجر در تحویل عین مستاجره تعلل کند یا اینکه تعهدات خود را انجام ندهد و در این راه به مستاجر زیانی وارد شود که در اینجا مستاجر می‌تواند با اثبات زیان و اینکه این زیان دقیقا ناشی از عدم انجام تعهدات موجر است مطالبه خسارت کند.

پیشنهاد مطالعه : برای آشنایی بیشتر با نکات حقوقی در این زمینه، الزام به تنظیم سند رسمی را مطالعه کنید.

فسخ اجاره‌نامه یعنی یکی از طرفین قرارداد، موجر یا مستاجر یا هر دو طرف تصمیم بگیرند که پیش از موعد مقرر شده در قرارداد با دلایل موجه و رعایت قانون به قرار داد پایان دهند.

​

در بسیاری از موارد و هنگام انعقاد اجاره نامه، مستاجر می‌تواند حکم فسخ اجاره را از دادگاه درخواست کند. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی موضوع حق فسخ قرارداد اجاره می‌پردازیم.

حق فسخ قرارداد اجاره

یکی از مواردی که مستاجر بر اساس آن می‌تواند درخواست فسخ اجاره را داشته باشد در ماده ۴۱۵ قانون مدنی آمده است بر اساس این ماده قانونی در صورتی که عین مستاجره یعنی خانه‌ای که اجاره می‌شود، با اوصافی که در اجاره‌نامه قید شده منطبق نباشد مستاجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند.

اگر در مدت زمان اجاره عیبی در عین مستاجره حادث شود که آن را از قابلیت استفاده خارج کند و رفع عیب مقدور نباشد هم مستاجر می‌تواند تقاضای فسخ قرارداد را داشته باشد.

البته در مواردی هم که مطابق شرایط اجاره حق فسخ مستاجر وجود داشته باشد او می‌تواند این اقدام را انجام دهد. علاوه بر موارد گفته شده در صورت فوت مستاجر در مدت زمان اجاره و درخواست فسخ اجاره از طرف کلیه ورثه هم فسخ قرارداد امکان‌پذیر است. هر‌گاه مورد اجاره کلا یا جزئا در معرض خرابی بوده و قابل تعمیر نباشد یا برای بهداشت و سلامت مضر بوده و باید خراب شود هم مستاجر می‌تواند قرارداد خود را فسخ کند.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب تمدید قرارداد اجاره و نکات آن را مطالعه کنید.

همچنین بخوانید:

در زمان بخشش مهریه به چه نکاتی باید توجه کرد؟

در چه مواردی مهریه به زن تعلق نمی‌گیرد؟

تعیین ملک برای مهریه

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید

قرارداد اجاره توسط موجر یا مستاجر قابل‌ فسخ نیست، مگر در صورتی‌ که دلیل موجه قانونی وجود داشته باشد.

​

فسخ برهم زدن عقدی است که بین دو یا چند نفر مقرر شده است. طبق قانون، موجر و مستاجر دو طرف قرارداد هستند که برهم زدن اجاره ‌نامه از سوی هر یک از آن‌ها، فسخ قرارداد، اجاره گفته می‌شود. در این نوشتار از ‌مجله دلتا  به قواعد فسخ قرارداد اجاره توسط مستاجر می‌پردازیم.

فسخ قرارداد

موجر یا مستاجر نمی‌توانند قرداد اجاره را  فسخ کنند، مگر در صورتی‌ که دلایل موجه قانونی مانند از بین رفتن ملک اجاره‌ای یا ذکر شرایطی در قرارداد برای فسخ اجاره نامه وجود داشته باشد. بنابراین اگر مستاجر بخواهد ملک موردنظر را تخلیه کند، باید از سه ماه قبل به موجر اطلاع دهد؛ زیرا برای فسخ اجاره ملک معمولا سه ماه زمان نیاز است. شایان ذکر است فسخ اجاره نامه بدون دلیل موجه قانونی، منجر به پرداخت خسارت می‌شود.

شرایط فسخ قرارداد

در ادامه شرایطی که می‌تواند منجر به فسخ قرارداد، شود ذکر شده است:

• ملک اجاره‌ داده‌ شده با شرایطی که در قرارداد اجاره نوشته‌ شده، منطبق نباشد.
• حق فسخ مستاجر در اجاره ‌نامه ذکر شده باشد؛ به طور مثال در برخی قراردادها فسخ اجاره، از سوی مستاجر با توافق هر دو طرف امکان‌پذیر است.
• هرگاه کل یا جزیی از ملک اجاره‌ای خراب شود یا در معرض خراب شدن قرار گیرد؛ به‌ طوری که برای مستاجر قابل استفاده و تعمیر نباشد.

​

قانون فسخ قرارداد اجاره توسط مستاجر

طبق قانون هر زمان مستاجر به علت پایان مدت اجاره یا در مواردی که قرارداد اجاره فسخ شده، ملک را تخلیه و موجر از تحویل گرفتن آن خودداری کند، مستاجر می‌تواند به دادگاه محل وقوع ملک مراجعه و تخلیه کامل مورد اجاره را درخواست و کلید آن را به دفتر دادگاه تحویل دهد. از تاریخ تحویل کلید ملک تخلیه شده به دادگاه، موجر حق مطالبه اجاره بها را ندارد و دفتر دادگاه طی ۲۴ ساعت به موجر یا نماینده قانونی او اخطار می‌کند که برای تحویل گرفتن مورد اجاره و دریافت کلید حاضر شود.

مطلب پیشنهادی: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر تمدید اجاره در زمان کرونا به چه صورت است؟ را مطالعه کنید.

همچنین بخوانید:

تمدید قرارداد اجاره و نکات آن

چگونه از جعل امضا چک جلوگیری کنیم؟

خرید خودرو و نکات حقوقی آن

ارث زن در ازدواج موقت

سفته سفید امضا اعتبار قانونی دارد؟

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید

در معاملات املاک گاهی اتفاق می‌افتد که خریدار ملک پس از امضاء قولنامه، به تعهد خود مبنی بر پرداخت مبلغ معامله در موعد مقرر، عمل نکرده و این تاخیر در پرداخت پول در مواردی باعث ضرر رسیدن به فروشنده شده است. در این نوشتار در خصوص تاخیر در پرداخت ثمن معامله و حقوق فروشنده نسبت به فسخ معامله در این گونه موارد پرداخته شده است. در ادامه با مجله دلتا همراه باشید.

مراحل قانونی فسخ معامله

هنگامی که ملکی توسط شخصی خریداری می‌شود باید شرایط و ترتیباتی برای پرداخت ثمن ملک در قرارداد پیش‌بینی شود. در صورتی که هنگام معامله برای پرداخت مبلغ (ثمن) مدتی مشخص نشده باشد و سه روز از تاریخ فروش ملک بگذرد و در این مدت نه فروشنده ملک را تحویل مشتری دهد و نه مشتری تمام ثمن معامله را به فروشنده پرداخت کند، فروشنده می‎تواند قرارداد را به استناد خیار تاخیر ثمن که در واقع اختیار فسخ معامله به دلیل دیر پرداخت کردن پول است، فسخ کند. بنابراین فروشنده‌ای که ملک خود را فروخته اما هنوز آن را تحویل خریدار نداده است، خواهان نامیده می‌شود و باید دعوا را به طرفیت خریدار که خوانده گفته می‌شود، مطرح کند. فروشنده باید ابتدا طی اظهارنامه‌ای به طرف مقابل اعلام کند و در صورتی ‎که خریدار به اظهارنامه توجه نکرد و پرداختی از جانب وی صورت نگرفت، فروشنده در دادخواستی که به دادگاه ارائه می‎دهد، تایید فسخ قرارداد با توجه به خیار تاخیر ثمن را بخواهد. شایان ذکر است دعوای املاک و اموال غیر منقول در دادگاهی رسیدگی می‎شود که ملک در حوزه آن دادگاه واقع شده است.

نکات قابل توجه فسخ معاملات

۱. با گذشت سه روز از تاریخ معامله و نپرداختن مبلغ از طرف خریدار، فروشنده حق فسخ معامله را دارد، ولی در صورتی که برای فسخ اقدام  نکند و خریدار نیز مبلغ معامله را پرداخت کند، فروشنده دیگر حق فسخ معامله را ندارد.

۲. اگرخریدار برای پرداخت مبلغ مورد معامله، ضامن معرفی کند یا پرداخت آن را به دیگری حواله دهد، چنانچه فروشنده، ضامن و یا حواله را قبول کند، خیار تاخیر ثمن از بین می‎رود.

۳. در حقوق و عرف جامعه، اصولا تاخیر در پرداخت مبلغ مورد معامله برای فروشنده، حق فسخ ایجاد نمی‎کند و فروشنده باید الزام و اجبار خریدار را به پرداخت مبلغ، از مراجع ذی صلاح خواستار شود.

بنابراین خیار تاخیر ثمن یا به عبارتی اختیار فسخ معامله از طریق فروشنده به خریدار اعلام می‎شود. در این گونه موارد دادنامه‌ صادرشده، جنبه اعلام دارد و فقط به عنوان فسخ معامله است بنابراین اجرائیه صادر نمی‎شود.

مطلب پیشنهادی: برای آشنایی بیشتر با اصطلاح حقوقی خیار و انواع آن در معاملات ملکی، مطلب “خیار در معاملات ملکی به چه معناست؟” را مطالعه کنید.

مطالب بیشتر در مجله حقوقی دلتا....

فسخ برهم زدن عقدی است که بین دو یا چند نفر مقرر شده است. طبق قانون، موجر و مستاجر دو طرف قرارداد هستند که برهم زدن اجاره‌نامه از سوی هر یک از آن‌ها، فسخ قرارداد اجاره گفته می‌شود. در ‌مجله دلتا قواعد فسخ قرارداد اجاره توسط مستاجر بررسی شده است.

فسخ قرارداد اجاره

موجر یا مستاجر نمی توانند قرداد اجاره را  فسخ کنند ، مگر در صورتی‌ که دلائل  موجه قانونی مانند از بین رفتن ملک اجاره‌ای یا ذکر شرایطی در قرارداد برای فسخ اجاره نامه وجود داشته باشد. بنابراین اگر مستاجر بخواهد ملک موردنظر را تخلیه کند، باید از سه ماه قبل به موجر اطلاع دهد؛ زیرا برای فسخ اجاره ملک معمولاً سه ماه زمان نیاز است. شایان ذکر است فسخ اجاره نامه بدون دلیل موجه قانونی، منجر به پرداخت خسارت می‌شود.

شرایط فسخ قرارداد اجاره

در ادامه شرایطی که می‌تواند منجر به فسخ قرارداد شود، ذکر شده است.

۱. ملک اجاره‌ داده‌ شده با شرایطی که در قرارداد اجاره نوشته‌ شده، منطبق نباشد.

۲. حق فسخ مستاجر در اجاره‌نامه ذکر شده باشد؛ به طور مثال در برخی قراردادها، فسخ اجاره از سوی مستاجر با توافق هر دو طرف امکان‌پذیر است.

۳. هرگاه کل یا جزیی از ملک اجاره‌ای خراب شود یا در معرض خراب شدن قرار گیرد؛ به‌ طوری که برای مستاجر قابل استفاده و تعمیر نباشد.

قانون فسخ قرارداد اجاره توسط مستاجر

قرارداد اجاره یکی از مهم ترین و رایج ترین عقودی است که بین مردم صورت می‌گیرد. به همین دلیل قوانین و مقررات خاصی برای آن در قانون تعیین شده که در صورت هر گونه اختلاف و مشکل، افراد می‌توانند از طریق مراجع قانونی اختلافات خود را حل و فصل کنند. یکی از این اختلافات فسخ قرارداد پیش از موعد است. به همین دلیل در مجله دلتا به بررسی فسخ قرارداد پیش از موعد پرداخته شده است.

فسخ قرارداد اجاره قبل از تحویل

قرارداد اجاره از جمله عقود لازم است و موجر یا مستاجر نمی‌تواند قبل از انقضای مدت اجاره تقاضای فسخ آن را کند( عقد لازم عقدی است که هیچ یک از افراد نمی‌توانند آن را فسخ کنند مگر در مواردی که قانون اجازه بر هم زدن قرارداد را به آن ها داده باشد). البته در موارد خاصی اجازه فسخ اجاره پیش از موعد به موجر یا مستاجر داده شده است. در مواردی از جمله عیب و ایراد داشتن ملک در حال اجاره یا در صورتی که موجر و مستاجر در قرارداد اجاره در این خصوص توافق کنند که هر کدام حق تقاضای فسخ را داشته باشند. در این شرایط موجر یا مستاجر می‌توانند برای فسخ و تخلیه ملک، تقاضای خود را در یک دادخواست به دادگاه تقدیم کنند.

شایان ذکر است که معمولاً در قراردادهای اجاره این شرط وجود دارد که موجر یا مستاجر در صورتی که مایل به فسخ و بر هم زدن اجاره باشند از یک یا دو ماه قبل به طرف مقابل اعلام کنند که در این صورت با تسویه‌ حساب موجر و مستاجر قرارداد اجاره تمام می‌شود. شایان ذکر است که چنانچه موجر یا مستاجر نسبت به اینکه آیا دارای حق فسخ هستند یا خیر تردید داشته باشند، اصل بر آن است که حق فسخ اصلاً وجود ندارد.

شرایط فسخ قرارداد اجاره توسط مستاجر

گاهی در قرارداد اجاره شرط خاصی بین مالک و مستاجر تعیین می‌‎‎‌شود که در صورت انجام ندادن آن شرط در تاریخ معین توسط مالک، مستاجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند. برای مثال بین مستاجر و مالک شرط شود که تا فلان تاریخ در ملک مربوط تعمیرات لازم اعمال می‌شود و اگر طبق این شرط مالک تا تاریخ مذکور اقدام به تعمیرات ملک خود نکند، مستاجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند، به این عمل تخلیه ملک قبل از موعد اجاره گفته می‌شود. البته شایان ذکر است که این موضوع در خصوص موجر نیز صدق می‌کند.

تخلیه پیش از موعد توسط موجر

طبق قانون روابط بین موجر و مستاجر، به مالک نیز این اختیار داده شده است که در صورت وجود مواردی، تقاضای فسخ قرارداد اجاره و تخلیه ملک را در قالب دادخواست به دادگاه تقدیم کند. به طور مثال در صورت عدم پرداخت به موقع اجاره ‌بها توسط مستاجر، قانون این حق را به موجر می‌دهد که قرارداد را فسخ و تخلیه ملک را درخواست کند. به این صورت که در مواردی که مستأجر در مهلت مقرر از پرداخت اجاره بها خودداری کند و با ابلاغ ظرف ده روز قسط یا اقساط عقب ‌افتاده را نپردازد، موجر می‌تواند با تقدیم دادخواست به دادگاه تخلیه ملک را درخواست کند. البته  هر‌گاه مستأجر قبل از صدور حکم دادگاه مبلغی اضافه بر اجاره‌ بهای معوقه و صدی بیست آن را به نفع موجر در صندوق دادگستری بپردازد، حکم تخلیه صادر نمی‌شود و مستأجر به پرداخت خسارت دادرسی محکوم و مبلغ واریزی به صندوق دادگستری ‌نیز به موجر پرداخت می‌شود، اما مستأجر فقط‌ یک بار می‌تواند از این ارفاق استفاده کند. بنابراین در صورتی که مستأجر دو بار در یک سال در اثر اخطار یا اظهارنامه یاد شده اقدام به پرداخت اجاره‌ بها کرده باشد و ‌برای بار سوم اجاره‌ بها را در موعد مقرر به موجر نپردازد یا در صندوق ثبت تودیع نکند موجر می‌تواند با تقدیم دادخواست مستقیماً از دادگاه‌ تخلیه ملک را درخواست کند. حکم دادگاه در این مورد قطعی است.

مطالب بیشتر در مجله حقوقی دلتا ....