کیفری

سوء پیشینه یا سوء سابقه اعتباری است که مجرم پس از ارتکاب بعضی از جرایم مطابق با قانون از دست می‎‌دهد، در واقع یک مجازات تبعی است که انجام برخی از جرایم عمدی به دنبال خود می آورد.

​

سوءپیشینه کیفری یا همان سوءسابقه، اعتباری است که شخص مجرم در اثر ارتکاب به بعضی جرایم، به صورت دائم یا موقت از دست می‌دهد. در واقع بر اساس قانون، صلاحیت انجام برخی از امور و عهده دار شدن برخی از مسئولیت‌ها و همچنین بهره‌مندی از برخی حقوق اجتماعی به‌طور موقت و یا دایم از فرد خاطی سلب می‌شود. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی سوء پیشینه کیفری می‌پردازیم.

سوء پیشینه در قانون مجازات اسلامی

از نظر قانون سوء پیشینه کیفری به نوعی محکومیت موثر کیفری است که به آن مجازات تبعی نیز گفته می‌شود و طبق قانون مجازات اسلامی محکومیت قطعی کیفری در جرایم عمدی که مرتکبین آن، مجازات‌های درجه یک تا پنج را متحمل می‌شوند، دارای مجازات‌های تبعی نیز هستند، در واقع شخصی که مرتکب این نوع و درجه از جرایم شود، علاوه بر تحمل مجازات اصلی، دارای سوءسابقه نیز خواهد شد.

مجازات‌های درجه یک

• حبس بیش از ۲۵ سال
• جزای بیش از یک میلیارد ریال
• مصادره کل اموال
• انحلال شخص حقوقی

مجازات‌های درجه دو

• حبس ۱۵ تا ۲۵ سال
• جزای نقدی بیش از ۵۵۰ میلیون ریال تا یک میلیارد ریال

مجازات‌های درجه سه

• حبس ۱۰ تا ۱۵ سال
• جزای نقدی بیش از ۳۶۰ میلیون ریال تا ۵۵۰ میلیون ریال

مجازات‌های درجه چهار

• حبس ۵ تا ۱۰ سال
• جزای نقدی بیش از ۱۸۰ میلیون ریال تا ۳۶۰ میلیون ریال
• انفصال دائم از خدمات دولتی و عمومی

مجازات‌های درجه پنج

• حبس دو تا پنج سال
• جزای نقدی بیش از ۸۰ میلیون ریال تا ۱۸۰ میلیون ریال
• محرومیت از حقوق اجتماعی بین پنج تا پانزده سال
• ممنوعیت دائم از یک تا چند فعالیت شغلی یا اجتماعی برای اشخاص حقوقی
• ممنوعیت دائم از دعوت عمومی برای افزایش سرمایه برای اشخاص حقوقی

​

مدت زمان پاک شدن سابقه کیفری

 مدت زمان پاک شدن سابقه کیفری افرادی که مرتکب جرم خاص شده‌اند، با توجه به نوع جرم ارتکابی و نوع مجازاتی که متحمل شده‌اند متفاوت بوده و شامل موارد زیر است:

• اگر فردی که به دلیل ارتکاب جرم، محکوم به اعدام و یا حبس ابد شده باشد ولی بنا بر دلایلی (گذشت شاکی، عفو) اجرای مجازات او متوقف شود، از تاریخ توقف اجرای حکم مجازات به مدت هفت سال دارای سوءپیشینه می‌شود و بعد از گذشت هفت سال سابقه‌ کیفری او پاک خواهد شد
• فردی که محکوم به قطع عضو و قصاص عضو (در صورتی که جنایت وارد شده بیش از نصف دیه‌ی مجنی‌علیه باشد)، نفی بلد و حبس درجه‌ چهار شود، بعد از محکومیت و تحمل مجازات در نظر گرفته شده، به مدت سه سال دارای سوءسابقه کیفری شده و پس از آن سابقه کیفری او پاک خواهد شد
• فردی که به شلاق حدی، قصاص عضو (در صورتی که جنایت وارد شده نصف دیه‌ آنکه بر او جنایت رفته یا کمتر از آن باشد) و حبس درجه‌ پنج محکوم شود، پس از مدت دو سال از تحمل مجازات مقرر شده، سابقه‌ کیفری‌اش پاک خواهد شد

در همه موارد فوق با گذشت زمان مقرر شده، دیگر فرد مجرم دارای سوءسابقه نخواهد بود و می‌تواند مانند زمان قبل از ارتکاب جرم از حقوق اجتماعی که از آن محروم شده بود، برخوردار شود.  در سایر موارد مجازاتی که برای فرد در نظر گرفته می‌شود، مراتب محکومیت در پیشینه‌ کیفری محکوم درج می‌شود اما در گواهی عدم سوءپیشینه‌ای که برای او صادر می‌شود درج نخواهد شد.

برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر هک اینستاگرام چه مجازاتی دارد؟ را مطالعه کنید.

همچنین بخوانید:

جعل مدرک تحصیلی چه مجازاتی دارد؟

مخدوش کردن پلاک خودرو چه عواقبی دارد؟

جعل امضا قولنامه چه مجازاتی دارد؟

پرداخت نکردن نفقه چه مجازاتی در پی دارد؟

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید

با توسعه و پیشرفت روزافزون در جوامع امروزی، روش‎‌های حل اختلاف همچون سایر ابعاد زندگی بشری تحول یافته و به تدریج شکلی دوستانه و مسالمت‎ آمیز به خود گرفته است. سازش به عنوان یکی از روش‎‌های حل اختلاف است. در این مطلب مجله دلتا به تعریف سازش قضایی و شرایط و چگونگی رسیدن به آن پرداخته شده است.

سازش قضایی چیست؟

سازش یکی از روش‎‌های حل‎ و‎فصل اختلافات است که از طریق آن، دو طرف دعوا با جستجوی راه‎ حلی مسالمت‎ آمیز و دوستانه به دعوا و اختلاف پایان می‌دهند.

در سازش، شخص ثالث بی‎‌طرف، می‎‌تواند طرف‌ها را تشویق به ملاقات و مذاکره مستقیم کند.

ارجاع به شورای حل اختلاف و موسسات میانجی‎‌گری

موضوع میانجی‌‎گری و صلح در دعاوی کیفری و سازش، نوعی ابتکار و نوآوری در قانون آیین دادرسی کیفری محسوب می‌‎شود. طبق قانون، قاضی؛ بزه‎کار و بزه‌‎‎دیده را با توافق خودشان، به شورای حل اختلاف یا موسساتی که در بخش میانجی‌‎گری فعالیت می‌‎کنند، ارجاع می‌دهد. در این صورت آن‎‌ها می‌توانند رابطه بزه‎کار و بزه‎‎‌دیده را اصلاح و میان آن‌ها سازش ایجاد کنند.

در قانون، حداکثر زمان برای میانجی‎‌گری سه ماه تعیین شده است. به همین دلیل قانون‌گذار مقرر کرده است که رسیدگی به موضوع دعوا تا سه ماه متوقف شود. بنابراین در این مدت زمانی مقرر می‌شود که رابطه میان بزه‎کار و بزه‌‎دیده اصلاح شده و شاکی گذشت کند.

هدف قانون‌گذار از صلح و سازش بین طرف‌‎ها این است که رابطه بین بزه‎کار و بزه‎‌دیده اصلاح شود. در نتیجه از تکرار جرم جدید و اتفاقات ناگوار دیگری که ممکن است در اثر ب‎هم خوردن رابطه آن ‌ها ایجاد شود، نیز جلوگیری می‌شود.

سازش در دعاوی کیفری

در خصوص صلح در دعاوی کیفری، براساس ماده ۸۲ قانون آیین دادرسی کیفری، در جرائم تعزیری که مجازات آن‎‌ها قابل تعلیق است، قاضی می‎‌تواند به درخواست متهم و موافقت بزه‌‎دیده یا مدعی خصوصی؛ با اخذ تامین مناسب، حداکثر دو ماه به متهم برای بدست آوردن رضایت و گذشت شاکی یا جبران خسارت ناشی از جرم مهلت دهد تا اقدامات لازم را انجام دهد.

همچنین مقام قضایی می‌‎تواند برای ایجاد سازش بین طرف‎ین دعوا، موضوع را با توافق آن‌ها به شورای حل اختلاف یا شخص یا موسسه‌ه‎ایی برای میانجی‎‌گری، ارجاع دهد. بنابراین اگر متهم درپی کسب گذشت شاکی است، باید خسارات وارده به وی را نیز جبران کند.

پیشنهاد مطالعه : مطلب سوء پیشینه کیفری چگونه پاک می‌شود؟ را بخوانید.

طبق قانون، دادگاه کیفری دو صلاحیت رسیدگی به تمام جرائم را دارد مگر آن جرائمی که رسیدگی به آن‌ها در صلاحیت دادگاه دیگری است. به طور مثال آن دسته از جرائمی که مجازات آن‌ها اعدام است در صلاحیت دادگاه کیفری یک قرار دارد، به همین دلیل دادگاه کیفری دو اجازه رسیدگی به آن را ندارد.

دادگاه‌های کیفری هر کدام دارای صلاحیت مشخص و معینی هستند و طبق قانون هر کدام مکلف به رسیدگی به پرونده‌هایی هستند که طبق قانون صلاحیت آن‌ را دارند. این نظم در صلاحت قضایی از بسیاری جهات مفید است اما ممکن است وقتی افراد قصد شکایت در خصوص یک موضوع را دارند، اطلاع کافی نداشته باشند که باید به کدام دادگاه مراجعه کنند. در حقیقت مراجعه به دادگاهی که طبق قانون، اجازه رسیدگی به پرونده‌ای را ندارد، هیچ فایده و منفعتی برای شاکی ندارد و آن دادگاه تحت هیچ شرایطی به موضوع رسیدگی نمی‌کند. به همین دلیل در مجله حقوقی دلتا بر آن شدیم که دادگاه کیفری دو و نحوه صلاحیت آن را برای شما توضیح دهیم. در ادامه با مجله دلتا همراه باشید.

دادگاه کیفری چیست؟

این دادگاه‌‌ به پرونده‌های کیفری رسیدگی می‌کنند. در واقع دادگاه کیفری به بررسی پرونده‌هایی می‌پردازد که فرد طبق قوانین مجازات اسلامی، قوانین مبارزه با مواد مخدر و … مجرم شناخته شده و برای آن مجازاتی مانند حبس، شلاق، قصاص و … تعیین شده است.

نحوه رسیدگی در دادگاه کیفری دو

نحوه رسیدگی در دادگاه کیفری دو به این صورت است که بعد از اتمام رسیدگی در دادسرا، شخص بازپرس در صورت موافقت دادستان با صدور کیفرخواست، قرار جلب دادرس را صادر می‌کند و با این کار از دادگاه می‌خواهد که به پرونده مطرح شده رسیدگی و برای جرمی که رخ داده، مجازات صادر کند.

صلاحیت دادگاه کیفری دو

طبق قانون، دادگاه کیفری دو صلاحیت رسیدگی به تمام جرائم را دارد مگر آن جرائمی که رسیدگی به آن‌ها در صلاحیت دادگاه دیگری است. به طور مثال آن دسته از جرائمی که مجازات آن‌ها اعدام است در صلاحیت دادگاه کیفری یک قرار دارد، به همین دلیل دادگاه کیفری دو اجازه رسیدگی به آن را ندارد. بنابراین به جزء یک سری جرائم که طبق قانون در صلاحیت دادگاه کیفری یک، دادگاه اطفال و نوجوانان، دادگاه انقلاب و دادگاه نظامی است، سایر جرائم در حوزه صلاحیت دادگاه کیفری دو قرار می‌گیرد.

نحوه اعتراض به رای دادگاه کیفری دو

مهلت درخواست تجدیدنظر از آرای دادگاه‌های کیفری برای اشخاص مقیم ایران بیست روز و مقیم خارج از ایران دو ماه از تاریخ ابلاغ رأی است و اگر رأی دادگاه غیابی باشد احتساب مدت‌های مذکور بر مبنای پایان مدت واخواهی است و در آرای غیابی از تاریخ اطلاع به محکوم از تاریخ رأی نامبرده ده روز وقت دارد تا به آن اعتراض کند. علاوه بر شاکی و متهم، وکلا و نمایندگان قانونی آنان نیز حق درخواست تجدیدنظر از دادگاه کیفری دارند.

دلایل تجدیدنظر خواهی

۱. ادعای عدم اعتبار مدارک استنادی دادگاه

۲. ادعای فقدان شرایط قانونی شهادت در گواهان و یا دروغ بودن شهادت آنها

۳. ادعای مخالف بودن رأی با قانون

۴. ادعای عدم توجه به دلایل از سوی دادگاه

۵. ادعای عدم صلاحیت قاضی یا دادگاه صادر کننده رأی

اگر شاکی نسبت به رأی اعتراض داشته باشد باید با درخواست کتبی و ابطال تمبر این درخواست را به دفتر دادگاه صادر کننده رأی یا دفتر دادگاه تجدیدنظر تقدیم کند. متهم برای تجدیدنظرخواهی نیاز به ابطال رأی ندارد. (چه برای محکومیت کیفری خود و چه برای ضرر و زیان ناشی از جرم). همچنین اگر متهم در بازداشت باشد باید در خواست تجدیدنظر خود را در دفتر بازداشتگاهی که در آنجا توقیف است تسلیم کند.

اگر درخواست تجدیدنظر تجدیدنظرخواه ناقص باشد مدیر دفتر دادگاه نقایص را به درخواست‌کننده اخطار می کند تا ظرف مدت ده روز از تاریخ ابلاغ این نقایص را برطرف کند.

مطلب پیشنهادی : برای آشنایی بیشتر با نحوه نوشتن دادخواست مطلب “دادخواست و نحوه تنظیم آن” را مطالعه کنید.

امروزه پرونده‌های بسیاری در دادگاه‌ها و مراجع قضایی وجود دارند که برخی از آن‌ ها کیفری و برخی دیگر حقوقی هستند. در مجله دلتا به تعریف جرم کیفری و مراحل رسیدگی به شکایت کیفری پرداخته شده است.

شکایت کیفری چیست؟

هر عملی که در قانون برای آن مجازات در نظر گرفته شده جرم خوانده می‌شود. به عبارت دیگر برای برخی از اعمال افراد جامعه مجازات تعیین شده است. به طور مثال در همه جوامع قتل، سرقت، تجاوز به عنف و… از اعمال خلاف قانون است که برای آن‌ها مجازات تعیین شده است. حال این مجازات می‌تواند اعدام، حبس، جزای نقدی و یا کار اجباری در مدت معین و…. باشد. این اعمال را در حقوق و جامعه جرم می‌نامند. بنابراین شکایت از فردی متخلف که فعالیت او بر اساس قانون، جرم شناخته شده و قاضی برای آن مجازات تعیین می کند شکایت کیفری می‌نامند.

مراحل رسیدگی به شکایت کیفری

شکایت کیفرى در دادسرا و دادگاه‌ های کیفری مطرح می‌شود. شاکی باید شکواییه خود علیه فرد دیگر را با ذکر مشخصات و اطلاعات دقیق او از جمله اسم و آدرس، نوشتن موضوع و شرح شکایت و همچنین مدارک و مستندات قانونی و لازم را ضمیمه شکایت کند و به دادگاه کیفری ارائه دهد. اما باید در نظر داشت که به طور معمول زمان رسیدگی‌ به دعاوی کیفری  به دلیل اینکه در دادسرا و در صورت قبول شکایت شاکی، هیچ مجازاتی برای متهم تعیین نمی‌شود بلکه دادسرا صرفا به صدور کیفرخواست علیه متهم اقدام می‌کند و از دادگاه می‌خواهد که به اتهامات متهم رسیدگی کند طولانی است . بنابراین پرونده پس از دادسرا به دادگاه ارجاع می شود. در این مرحله در صورتی‌ که قاضی دادگاه نظر شاکی و قاضی دادسرا را بپذیرد، حکمی مبنی بر مجازات متهم صادر می‌کند. البته متهم می‌تواند به رأی دادگاه اعتراض و تقاضای تجدیدنظرخواهی کند که دوباره پرونده به دادگاهی دیگر ارسال می‌شود تا نظر آن قضات نیز اعلام شود.

تفاوت شکایت کیفری و حقوقی

۱. در شکایت‌ های کیفری، به شکایت کننده شاکی و به طرف مقابل او متشاکی یا مشتکی عنه و یا متهم و به موضوع پرونده نیز اتهام می‌گویند؛ اما در دادخواست‌ های حقوقی، به شکایت کننده خواهان و به طرف او خوانده گفته می‌شود و به موضوع پرونده هم خواسته می‌گویند.
۲. دعوای کیفری مربوط به عملی است که برای مرتکب آن، دادگاه مجازات تعیین می‌کند ولی برای دعوای حقوقی دادگاه مجازاتی در نظر نمی‌گیرد و فقط مرتکب عمل را به دادن حقوق قانونی دیگران ملزم می‌سازد.
۳. شکایت کیفری را در هر برگه‌ای می‌توان نوشت و به مرجع قضایی برد ولی دادخواست حقوقی حتما باید در برگه مخصوصی به نام دادخواست نوشته شود در غیر این صورت مورد پذیرش قرار نمی‌گیرد.
۴. شخص برای شکایت کیفری ابتدا باید به دادسرا مراجعه و طرح شکایت کند و بعد از انجام تحقیقات در کلانتری و دادسرا، جهت رسیدگی به دادگاه فرستاده می‌شود. ولی شخص برای دادخواست حقوقی باید به طور مستقیم به دادگاه مراجعه کند.

۵. شکایت کیفری را بدون استفاده از وکیل هم می‌توان در دادگستری مطرح کرد ولی اکثر دادخواست‌های حقوقی باید توسط وکیل دادگستری مطرح شود. به طور مثال شکایت‌هایی که موضوع آن‌ها مالی و بیش‌تر از یک میلیون تومان است، باید توسط وکیل در دادگاه مطرح شود.
۶. برای شکایت کیفری فقط یک تمبر لازم است که در دادگستری بر روی آن زده می‌شود ولی برای طرح شکایت حقوقی، باید به تناسب ارزش مالی که راجع به آن دعوا مطرح شده تمبر باطل کرد.
۷. پرونده برخی از شکایت‌های کیفری که در اصطلاح جرائم غیر قابل گذشت می‌گویند، حتی با پس گرفتن شکایت از طرف شاکی هم بسته نمی‌شوند، همانند شکایت راجع به رشوه، قتل و.. در حالی که شکایت‌های حقوقی با پس گرفتن دعوا از طرف شکایت کننده تمام می‌شوند.
۸. در شکایت کیفری برای متهم  برگه‌ احضاریه و در شکایت حقوقی برای خوانده برگه اخطاریه ارسال می‌شود.

۹. در شکایت کیفری، اگر متهم  بدون توجه به احضاریه در وقت تعیین شده خود را به مرجع قضایی معرفی نکند، او را جلب و به اجبار به دادگستری می‌برند ولی در شکایت‌های حقوقی اگر خوانده به موقع حاضر نشود، منتظر او نمی‌مانند و ممکن است حق را به خواهان بدهند.

” مطالب پیشنهادی : برای کسب اطلاعات بیشتری درباره مجازات‌هایی که در قانون مجازات اسلامی تعیین شده است به مقاله انواع مجازات در قانون جدید مراجعه فرمایید. “

مطالب بیشتر در مجله حقوقی دلتا...

دعوا یکی از رایج ‌ترین اصطلاحاتی است که در قوانین و مقررات حقوقی به آن اشاره شده است. در مجله دلتا معنای لغوی و حقوقی این اصطلاح مورد بررسی قرار گرفته و سپس تفاوت بین انواع دعاوی حقوقی و کیفری توضیح داده خواهد شد.

معنای لغوی و حقوقی «دعوا» چیست؟

دعوا در لغت به معنای ادعا کردن، خواستن، نزاع و دادخواهی است. از حیث حقوقی نیز تعاریف مختلفی برای این اصطلاح از سوی حقوق‌ دانان ارائه شده است. یکی از حقوقدانان دعوا را این گونه تعریف کرده : دعوی عبارت است از توانایی و اختیار قانونی که بر اساس آن شخص زیان دیده که مدعی است حق و حقوق وی از بین رفته، به مراجع ذی‌ صلاح مراجعه می‌کند و از مراجع مذکور می‌خواهد که درستی یا عدم درستی ادعای وی مورد بررسی و قضاوت قرار بگیرد. طرف مقابل نیز می‌تواند در خصوص ادعای شخص زیان دیده با آن مقابله کند که به مقابله این شخص نیز دعوا گفته می‌شود. بنابراین، دعوا زمانی می‌تواند ایجاد شود که اولاً حق قانونی و مشروع، واقعاً یا به صورت ادعایی وجود داشته باشد و ثانیاً این حق قانونی و مشروع در عمل یا در ادعا مورد انکار یا تجاوز واقع شده باشد. در صورت وجود این دو شرط مدعی حق می‌تواند برای احقاق حقوق از بین رفته خود اقدام کند.

تفاوت بین دعاوی حقوقی و کیفری در چیست؟

دعوا در یک تقسیم ‌بندی کلی به دو نوع دعوای حقوقی و دعوای کیفری تقسیم می‌شود. در زیر مهم ‌ترین تفاوت های بین دعاوی حقوقی و کیفری ذکر شده است.

الف) تفاوت در نحوه طرح دعوی و شکایت

یکی از مهم‌ ترین تفاوت های دعوای حقوقی و دعوای کیفری، نحوه‌ طرح این دعاوی است. این تفاوت ها عبارتند از :

1. به طرف های دعوای حقوقی، «خواهان» و «خوانده»  و به طرف های دعوای کیفری، «شاکی» و «مُشتکی‌عنه» گفته می‌شود.
2. شخص در طرح دعوای حقوقی، نیازمند تنظیم و تقدیم دادخواست یا در برخی از موارد، تنظیم و تقدیم درخواست است، اما برای طرح دعوای کیفری لازم است که شکوائیه تنظیم شود. بنابراین، نمی‌توان اموری را که فاقد جنبه کیفری است، از طریق طرح شکایت مورد پیگیری قرار داد.
3. هزینه‌ دادرسی در کلیه دعاوی کیفری یکسان است اما در دعاوی حقوقی این هزینه بر اساس بهای خواسته متغیّر و متفاوت است. بنابراین در دعاوی حقوقی به همان میزان که بهای خواسته افزایش یابد، هزینه‌ دادرسی نیز افزایش خواهد یافت. شایان ذکر است در صورتی که خواهان دعاوی حقوقی توانایی پرداخت این هزینه را نداشته باشد، می‌تواند در ابتدا با تقدیم دادخواست اعسار بدون پرداخت این هزینه در مراحل ابتدایی، دعوای حقوقی خود را مطرح کند.

ب) تفاوت در مرجع صالح به رسیدگی

مرجع صالح برای دعوای کیفری، طرح شکایت در دادسرا است. البته گاهی شکایات ممکن است در نزد ضابطان دادگستری مانند نیروی انتظامی صورت گیرد ولی با این حال باید آن‌ ها نیز پس از ثبت شکایت آن را به مقامات قضایی ارجاع دهند. پس از انجام شدن تحقیقات مقدماتی در خصوص پرونده، با توجه به موضوع شکایت، پرونده کیفری با صدور قرار جلب برای دادرسی به دادگاه‌ های کیفری ارجاع داده می‌شود تا پس از  بررسی‌ های لازم حکم قانونی صادر شود. اما در دعوای حقوقی مراجع قضایی حقوقی صلاحیت رسیدگی به دعوا را دارند و نهادی تحت عنوان دادسرا در این مراجع وجود ندارد. و همچنین در دعاوی حقوقی اصل بر آن است که دادگاه محل اقامت خوانده صلاحیت رسیدگی دارد اما در دعاوی کیفری شکوائیه باید در دادسرای محل وقوع جرم تنظیم شود.

ج) تفاوت در اسباب طرح دعاوی

تفاوت در اسباب طرح دعاوی بدین معنا است که دعوای کیفری با تنظیم شکایت‌‌ نامه باید مطرح شود، اما در دعاوی حقوقی شخص زیان دیده برای احقاق حقوق خود از طریق تنظیم دادخواست اقدام می‌کند.

د) تفاوت در نتیجه و آثار دعاوی کیفری و حقوقی

تفاوت بین دعاوی حقوقی و کیفری دیگری که وجود دارد، نتیجه و اثر مترتب بر هر یک از این دعاوی است. دعاوی کیفری در مواردی انجام می‌شود که رفتار انجام شده که منجر به از بین رفتن حقوق دیگری شده است، دارای عنوان مجرمانه  و در قانون برای آن مجازات در نظر گرفته شده باشد. بنابراین در صورت صدور حکم محکومیت، شخص محکوم علاوه بر اینکه ملزم است که آسیب وارده بر طرف مقابل را جبران کند، به تحمل مجازات قانونی نیز محکوم می‌شود. در حالی که در دعاوی حقوقی، نمی‌توان از دادرس انتظار صدور حکم مجازات شخص محکوم را داشت زیرا اولاً وی صلاحیت صدور چنین حکمی را دارد و دوماً رفتار ارتکاب یافته جنبه‌ مجرمانه ندارد که منجر به صدور حکم مجازات برای شخص محکوم شود.

مطالب بیشتر در مجله حقوقی دلتا ...

امروزه مردم برای مبادلات و معاملات تجاری خود از چک استفاده می‌کنند. باید توجه داشت که چک ها و دسته هستند. چک کیفری و چک حقوقی. شایان ذکر است که چک اعم از حقوقی یا کیفری، قوانین و مقررات خاص خود را دارد و افراد برای اینکه با مشکل مواجه نشوند ناگزیرند که این قوانین و ضوابط را رعایت کنند.

به گزارش مجله دلتا بر اساس قانون، چک سندی است که بر طبق آن صاحب حساب بانکی با صدور چک می‌تواند خود و یا با تحویل چک به فرد دیگر، از حساب بانکی خویش پول برداشت کند. در ادامه به سؤالات زیر پاسخ داده می‌شود.

• چک کیفری چیست؟
• کدام چک ها قابل شکایت کیفری هستند؟
• فرق چک کیفری با حقوقی در چیست؟

چک کیفری چیست؟

شخصی که چک به نام وی صادر می‌شود یا چک در وجه حامل را در اختیار دارد و یا از طریق ظهرنویسی به او منتقل می‌شود می‌تواند با مراجعه به بانک مبلغ مندرج در متن چک را مطالبه کند. و همچنین کسی که چک در وجه وی صادر شده می‌تواند با ظهرنویسی آن را به شخص دیگری واگذار کند، البته به شرطی که صادرکننده حق انتقال چک را از او نگرفته باشد. چک کیفری چکی است که در صورت عدم وصول آن دارنده چک می‌تواند به دادسرا مراجعه و با تنظیم شکایت کیفری، وجه آن و خسارت خود را مطالبه کند.

کدام چک‌ ها قابل شکایت کیفری نیستند؟

طبق قانون یک سری از چک ها صرفاً حقوقی می‌شوند یعنی فقط از طریق حقوقی قابل مطالبه هستند.

۱.چک دارای سر رسید (وعده دار) یعنی چکی که برای تاریخ آینده صادر شده باشد.

۲.چکی که بدون تاریخ  صادر شده باشد.

۳- چک سفید امضاء (چکی که صادرکننده، آن را فقط امضا کرده و بقیه متن چک را شخص دیگری بعدا نوشته باشد)

۴.چکی که در متن آن ، شرطی ذکر شده باشد یا به موجب یک قرارداد یا توافق نامه جداگانه ای، مشروط باشد.

۵. چکی تضمینی که بابت ضمانت صادر شده باشد.

۶- چکی که بابت معاملات نامشروع مثل سود (ربا) صادر شده باشد.

فرق چک کیفری با حقوقی در چیست؟

در شکایت کیفری چک ، صادرکننده چک بلامحل، به دادسرا احضار می‌شود، و بعد از تفهیم اتهام با صدور قرار تامینی از قبیل کفالت یا وثیقه مواجه می‌شود که اگر نتواند آن را پرداخت کند، روانه زندان خواهد شد. همچنین مجازات عدم وصول چک کیفری با توجه به مبلغ آن، می‌تواند برای متهم تا دو سال حبس به همراه داشته باشدبه همین دلایل مردم ترجیح می‌دهند در داد و ستدهای روزانه خود با یکدیگر، به هنگام دریافت چک به ‌جای پول نقد، دقت می‌کنند تا چکی را بپذیرند که قابل تعقیب کیفری باشد تا در صورت عدم وصول چک از بانک، به‌ دلیل نبودن وجه یا دلایل دیگر، با شدت و سرعت بیشتری بتوانند با صاحب حساب و صادرکننده چک در مراجع قضایی قانونی برخورد کنند.

این درحالی است که در چک حقوقی دارنده آن می‌تواند با مراجعه به دادگاه حقوقی و تقدیم دادخواست و پرداخت هزینه دادرسی، وجه چک و خسارت های ناشی از آن را درخواست کند. در خصوص چک حقوقی برای صادرکننده چک بلامحل پس از حضور در دادگاه و رسیدگی به موضوع چک حقوقی مجازات حبس یا مجازات دیگری در نظر گرفته نمی شود. فقط در صورت قطعی شدن حکم و صدور اجرائیه و ابلاغ آن به محکوم‌ علیه (صادرکننده چک بلامحل) و عدم پرداخت وجه چک، ممکن است به استناد قانون نحوه اجرای محکومیت ‌های مالی به حبس محکوم شود،  بنابراین صاحب چک می‌تواند با تقدیم دادخواست اعسار از پرداخت مبلغ و اثبات آن با شهادت شهود در دادگاه از زندان آزاد شود و مبلغ محکومیت خود را به طور اقساط بپردازد. در واقع  در خصوص چک حقوقی می‌توان گفت در این حالت، به آن اندازه که در رسیدگی به چک کیفری سرعت و شدت عمل وجود دارد.

مطالب بیشتر در مجله حقوقی دلتا....