نامزدی

به موجب ماده ۱۰۳۵ قانون مدنی وعده ازدواج ایجاد علقه زوجیت نمی‌کند. حتی اگر تمام یا قسمتی از مهریه که بین طرفین برای موقع ازدواج مقرر گردیده پرداخته شده باشد. بنابراین هر یک از زن و مرد مادام که عقد نکاح جاری نشده باشد می‌تواند از وصلت امتناع کند. طرف دیگر نیز نمی‌تواند به هیچ وجه او را مجبور به ازدواج کرده یا به خاطر امتناع از وصلت مطالبه خسارتی نماید. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع پس گرفتن هدایای دوران نامزدی می‌پردازیم.

آثار بهم خوردن نامزدی نسبت به هدایا

واضح است آن‌چه بین نامزد‌ها رد و بدل می‌شود، مشروط به ازدواج آن‌ها بوده و وقتی چنین قراری وجود نداشته نباشد، دلیلی برای تعلق هدایا نیز وجود نخواهد داشت. به همین دلیل است که در قانون مدنی مجوز استرداد هدایا به طرفین داده شده است.

قانونگذار در مواد ۱۰۳۷ و ۱۰۳۸ قانون مدنى به ترتیب چنین بیان کرده است که :«هر یک از نامزد‌ها مى‌توانند در صورت بهم خوردن وصلت منظور، هدایایى را که به طرف دیگر یا خانواده او براى وصلت داده است، مطالبه کند. اگر عین هدایا موجود نباشد، مستحق قیمت هدایایى خواهد بود که عادتا نگاه داشته مى‌شود. مگر این‌که آن هدایا بدون تقصیر طرف دیگر تلف شده باشد.»

بهم خوردن نامزدی به واسطه رجوع یکی از طرفین از نامزدی باشد

در این‌صورت هدایایى که هر یک از طرفین به طرف دیگر یا خانواده او داده است قابل مطالبه و استرداد خواهد بود.

چنانچه عین هدایا موجود است، عین قابل مطالبه و استرداد است. اما چنانچه عین موجود نیست، صرفا قیمت هدایایى قابل مطالبه است که عرفا نگاه داشته مى‌شود.

البته قیمت هدایاى نگه داشتنى که تلف شده‌اند، در صورتى قابل مطالبه است که با تقصیر هدیه‌گیرنده تلف شده باشد و اثبات تقصیر در خصوص تلف هدایا بر عهده هدیه‌دهنده است، زیرا اصل عدم تقصیر است.

عکس یا نامه‌هایی که در دوران نامزدی طرفین به یکدیگر داده شده در صورت بقا قابل استرداد است. اما از بابت تلف آن نمی‌توان مطالبه خسارت کرد مگر آن‌که عکس، عرفا ارزش مالی داشته باشد. در این‌صورت چنانچه تلف ناشی از تقصیر هدیه‌گیرنده باشد خسارت قابل مطالبه است.

بهم خوردن نامزدی به واسطه فوت باشد

•  اگر عین هدایا باقی باشد: عین باید بازگردانده شود.
• اگر عین هدایا باقی نباشد: در هر صورت لازم نیست چیزی بازگردانده شود.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی قانون، خواستگاری را برای این مردان ممنوع کرده است مطالعه کنید.

بطور کلی، با توجه به قانون و هم‌چنین عرف اجتماعی، نامزدی را می‌توان مرحله‌ای دانست که پیش از ازدواج و به منظور آشنایی طرفین برای ادامه زندگی و تشکیل خانواده انجام می‌شود. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی آثار حقوقی نامزدی می‌پردازیم.

تعریف نامزدی در قانون مدنی

قواعد مربوط به دوران نامزدی در حقوق ایران، در مواد ۱۰۳۵ الی ۱۰۴۰ قانون مدنی مورد پیش‌بینی قرار گرفته است. نامزدی در قانون مدنی، نوعی قرارداد و یا تعهد دانسته شده است. درتعریف نامزدی بر اساس قانون مدنی می‌توان گفت “نامزدی یا وعده ازدواج، قراردادی است که بین دو نفر به منظور ازدواج در آینده بسته می‌شود “.

بنابراین، نامزدی همان وعده ازدواج است و خود ازدواج نیست. بر اساس قانون مدنی، ازدواج میان دو نفر با انجام تشریفات مربوط به عقد ازدواج دائم انجام می‌گیرد. صرفا پس از انجام عقد ازدواج دائم است که زن و مرد به هم محرم می‌شوند و رابطه‌ای حقوقی، یعنی رابطه زوجیت میان آن‌ها برقرار می‌گردد.

آثار حقوقی نامزدی

یکی از مهم ترین آثار دوران نامزدی بر اساس قانون مدنی، قابلیت رجوع از نامزدی و بر هم زدن آن است. به این مفهوم، در ماده ۱۰۳۵ قانون مدنی اشاره گردیده است. به موجب این ماده، وعده ازدواج ایجاد علقه زوجیت نمی‌‌کند. اگرچه تمام یا قسمتی از مهریه که بین طرفین برای موقع ازدواج مقرر گردیده، پرداخته شده ‌باشد.

بنابراین هر یک از زن و مرد تا زمانی که عقد نکاح جاری نشده باشد، می‌‌تواند از وصلت امتناع کند و طرف دیگر نمی ‌تواند به هیچ وجه او را مجبور به ازدواج کرده یا به علت امتناع از وصلت، مطالبه خسارتی نماید. بر این اساس می توان گفت تعلق مهریه در دوران نامزدی به زن منتفی خواهد بود.

لذا چون عقد نکاح قرارداد مهمی است و آثار مهمی نیز به بار می‌آورد، قانون‌گذار نیز به زن و مرد اجازه داده است که تا آخرین لحظه قبل از انجام عقد، از تصمیم خود بازگردند و وعده ازدواج یا نامزدی را بر هم بزنند. طرف مقابل هم نمی‌تواند از این بابت خسارتی مطالبه کند.

برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر، استرداد هدایای دوران نامزدی، را مطالعه کنید.

قبل از خواندن صیغه نکاح، دختر و پسر زن و شوهر محسوب نمی‌شوند و مهریه نیز به محض نکاح قابل مطالبه است.

​

نامزدی در واقع ارتباط زوجین با یکدیگر تا پیش از جاری شدن صیغه نکاح است. به عبارتی دیگر از زمان خواستگاری و پاسخ مثبت خانم تا زمانی که طرفین در دفتر ازدواج حاضر شوند و شرعا و قانونا به زوجیت یکدیگر در آیند دوران نامزدی است. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی تعلق مهریه در دوران نامزدی می‌پردازیم.

تعلق مهریه در نامزدی

مهریه را باید یکی از مهمترین و البته اصلی‌ترین حقوق مالی رابطه زوجیت دانست. به موجب ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی؛ به مجرد عقد، زن مالک مهریه می‌شود و می‌تواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن انجام دهد. در واقع این ماده قانونی بیانگر این موضوع است که تا قبل از جاری شدن صیغه نکاح و شروع رابطه زوجیت خانم هیچ حقی در خصوص دریافت مهریه ندارد پس خانم در دوران نامزدی مستحق دریافت مهریه نیست؛ اما همانطور که اشاره شد ممکن است پیش از انعقاد نکاح بین زوجین صیغه محرمیت خوانده شده باشد که در این صورت موضوع متفاوت خواهد بود.

(برای مشاوره حقوقی در خصوص مهریه از طریق بخش پرسش و پاسخ حقوقی با ما در ارتباط باشید.)

در طول دوران صیغه محرمیت یا همان ازدواج موقت برخلاف دوران نامزدی خانم مستحق دریافت مهریه است که میزان دریافت مهریه بستگی به برقراری رابطه‌ جنسی دارد. اگر رابطه جنسی صورت بگیرد خانم مستحق دریافت تمام مهریه است در غیر این صورت مستحق دریافت نصف مهریه است.

 پیشنهاد مطالعه:  برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر پس گرفتن هدایای نامزدی چه شرایطی دارد؟ را در مجله حقوقی دلتا مطالعه کنید.

همچنین بخوانید:

بدون طلاق می‌توان مهریه را گرفت؟

مطالبه مهریه پس از بخشیدن آن ممکن است؟

نفقه از چه زمانی به زن تعلق می‌گیرد؟

برای جلوگیری از کلاهبرداری در واریز پول چه باید کرد؟

هشدار؛ سایت‌های همسریابی مجوز قانونی ندارند!

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید

حق طلاق یکی از حقوق مرد به شمار می‌رود، با این حال زن نیز می‌تواند با اتکا به قوانین نسبت به جدایی از همسر خود اقدام کند.

​

گاهی زوجین در همان روزهای نخست پس از عقد و پیش از تشکیل زندگی به صورت رسمی به دلایل مختلف تصمیم به جدایی از یکدیگر می‌گیرند. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی طلاق در دوران عقد می‌پردازیم.

طلاق از طرف زن در دوران عقد

در صورتی‌که طلاق توافقی نباشد و زوج رضایت به طلاق نداشته باشد، زوجه جهت جدایی از همسر باید عسر و حرج خود را به دادگاه ثابت کند یا یکی از شروط دوازده‌گانه مندرج در عقدنامه محقق شود. جهت اثبات عسر و حرج از آن‌جایی‌که عقد نکاح به تازگی صورت گرفته است و هنوز زندگی مشترک آغاز نشده است روند آن تا اندازه‌ای دشوار است مگر اینکه مدت طولانی به تشخیص عرف از عقد گذشته باشد و زوجه بلاتکلیف باشد.

یکی دیگر از راه‌های جدایی زوجه از زوج استفاده از دادخواست الزام به تهیه مسکن است. از وظایف زوج این است که برای همسرش منزل به جهت شروع زندگی مشترک تهیه کند که در عرف موکول به بعد از مراسم عروسی است. در مواردی که بعد از عقد نکاح، شوهر به دلایلی زن را بلاتکلیف رها کرده می‌توان از طریق این دادخواست، گرفتن رای لازم، مقدمات دلایل درخواست طلاق را فراهم کرد. بلاتکلیف گذاشتن زن در دوران عقد برای مدت زمان غیر متعارف از دلایل طلاق است.

​

طلاق از طرف مرد در دوران عقد

بر اساس ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی مرد می‌تواند هر وقت بخواهد همسر خود را طلاق دهد، بنابراین حق طلاق با مرد است و صحت آن احتیاج به موافقت زن ندارد. اما از جمله نکات حقوقی مهم در خصوص طلاق از طرف مرد آن است که مرد با پرداخت حق و حقوق همسر خود اعم از مهریه، نفقه، اجرت‌المثل و همچنین شرط تنصیف دارایی هر زمان که خواست می‌تواند همسر خود را طلاق دهد.

شرایط پرداخت مهریه در دوران عقد چیست؟

بر اساس قانون مهریه در لحظه جاری شدن عقد، مهریه به زن تعلق یافته و زوجه می‌تواند از حق مهریه در دوران عقد نیز استفاده کند، تفاوت مهریه در دوران عقد در وجود یا عدم وجود روابط زناشویی مابین زوجین است، به این ترتیب کسانی که این دوره را سپری می‌کنند و به شرط باکره بودن زوجه، نیمی از مهریه به وی تعلق می‌یابد و در غیر اینصورت مالک کل مهریه بوده و می‌تواند دادخواست مطالبه مهریه را به دادگاه بدهد، به بیان دیگر مهریه دختر باکره نیمی از مهریه تعیین شده است.

پیشنهاد مطالعه: برای مطالعه مطلب جو زمین پر از میکروب است  به مجله دانستنی دلتا مراجعه کنید.

همچنین بخوانید:

نفقه در صورت عدم تمکین به زن تعلق می‌گیرد؟

جدایی زن با داشتن حق طلاق

پرداخت بدهی‌ فرد فوت شده بر عهده چه کسی است؟

دریافت دیه از پزشک مقصر

مرد بدون دلیل می‌تواند زن را طلاق دهد؟

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید

در صورتی که نامزدی بهم‌ بخورد و قرار نباشد ازدواج صورت گیرد، هدایایى که هر یک از دو طرف به یکدیگر داده یا بین خانواده‌های آن‌ها رد و بدل شده است، قابل مطالبه و پس گرفتن خواهد بود.

​

یکی از انتخاب‌های حساس زندگی هر انسانی، پیدا کردن شریک زندگی برای ازدواج است. دوران نامزدی نیز راهکاری است برای کاهش ریسک انتخاب اشتباه همسر و شناخت بهتر شخصی که قرار است سال‌ها با او زندگی مشترک داشت. از جمله مشکلات عدیده ای که افراد پس از بهم خوردن قرار ازدواج یا اصطلاحا نامزدی و نیز طلاق در دوران عقد مطرح می‌کنند، مشکل پس گرفتن هدیه‌­های نامزدی و هدیه های دوران عقد که اصولا گران قیمت (مانند حلقه نشان و ازدواج، آینه و شمعدان، سرویس طلا و…) هم هستند. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی شرایط پس گرفتن هدایای نامزدی و شرایط آن می‌پردازیم.

ماهیت حقوقی هدایا نامزدی

ماهیت حقوقی هدایای نامزدی با هدایای پس از عقد که از طرف خانم و آقا و یا بستگان به آن‌ها داده می‌شود تا حدودی متفاوت است. مواد ۱۰۳۷ و ۱۰۳۸ قانون مدنی به ترتیب چنین بیان کرده است که: هریک از نامزدها می‌تواند درصورت به هم خوردن وصلت منظور، هدایایی را که به طرف دیگر یا ابوین او برای وصلت منظور داده است مطالبه کند. اگر عین هدایا موجود نباشد، مستحق قیمت هدایایی خواهد بود که عادتا نگه داشته می‌شود مگر اینکه آن هدایا بدون تقصیر طرف دیگر تلف شده باشد.

​

شرایط پس گرفتن هدایای نامزدی

اگر قبل از عقد نکاح از طرف خانم یا آقا (تفاوتی در هدیه دهنده نیست) یا مادر و پدر آن‌ها هدایایی به طرف دیگر داده شده است، همه آن‌ها قابل مطالبه نیست. بلکه تنها تحت شرایطی، طرف اهداکننده می‌تواند آن‌ها را مطالبه کند. آن شرایط این‌ها هستند:

• وصلت منظور به هم خورده و قرار نباشد ازدواج صورت بگیرد. در این صورت هدایایی که هریک از طرفین به طرف دیگر یا پدر و مادر او داده است قابل مطالبه و پس گرفتن خواهدبود
• این هدایا به منظور و در راستای وصلت طرفین و نه به انگیزه دیگری تقدیم شده باشد. (مثلا هدیه‌ای برای تولد یا روابط خانوادگی صرف تقدیم نشده باشد.)
• اگر خود هدایا موجود باشد، خود قابل مطالبه و پس گرفتن است اما اگر خود هدیه موجود نیست، صرفا قیمت هدایایی قابل مطالبه است که طبق عرف نگه داشته می‌شوند. مثلا هدایایی مصرف شدنی که با مصرف خود آن از بین می‌رود (مثل لباس یا عطر) شامل این شرط نمی‌شود.
• قیمت هدایای نگه داشتنی (آن‌هایی که با مصرف از بین نمی‌روند مثل طلا) که از بین رفته‌اند (مثلا گم شده‌اند) درصورتی قابل مطالبه است که هدیه گیرنده از قصد آن‌ها را از بین نبرده باشد.
• ازدواج به خاطر فوت خانم یا آقا بهم نخورده باشد.

بنابراین، اگر هدیه‌های مورد نظر دارای این ویژگی‌ها باشد، قابلیت شکایت برای پس گرفته شدن را دارند.

برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر طلاق در دوران عقد و نکاتی که باید بدانید! را مطالعه کنید.

همچنین بخوانید:

امکان مطالبه خسارت در به هم خوردن نامزدی وجود دارد؟

وضعیت ارث مرد در صورت فوت همسر

شروط ضمن عقد ازدواج

ازدواج دختر بدون اجازه پدر در چه شرایطی ممکن است؟

در چه صورت مهریه نصف می‌شود؟

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید

به طور کلی نامزدی یا وعده ازدواج را می‌توان قراردادی دانست که دو نفر به منظور ازدواج در آینده با هم می‌بندند؛ با این حال بر اساس ماده ۱۰۳۵ قانون مدنی وعده ازدواج ایجاد علقه زوجیت نمی‌کند، بنابراین هر یک از زن و مرد مادام که عقد نکاح جاری نشده است، می‌توانند از وصلت مذکور امتناع کنند و طرف دیگر نمی‌تواند او را مجبور به ازدواج کرده و یا به دلیل امتناع از عقد نکاح، خسارتی بگیرد. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی مطالبه خسارت به هم خوردن نامزدی در قانون می‌پردازیم.

به هم زدن نامزدی بدون وجود دلیل موجه

بر اساس ماده ۱۰۳۶ قانون مدنی، یکی از مهم‌ترین شرایط امکان مطالبه خسارات و ضررهای ناشی از به هم خوردن نامزدی آن است که نامزدی بدون دلیل موجه به هم خورده باشد و کسی که نامزدی را به هم زده است، علت به خصوصی برای به هم خوردن نامزدی نداشته باشد. بنابراین، اگر یکی از نامزدها به طرف مقابل در مورد شغل یا خانواده خود دروغی گفته و فریبکاری کرده باشد و بعدا این موضوع روشن شود، طرف مقابل او امکان مطالبه خسارت به هم خوردن نامزدی را نخواهد داشت؛ چرا که خود وی و پنهان کاری او دلیل به هم خوردن نامزدی بوده و از این بابت امکان مطالبه خسارتی را نخواهد داشت. در مقابل، اگر به هم خوردن نامزدی از روی قصد و عمد بوده و هیچ دلیل موجهی برای به هم خوردن نامزدی وجود نداشته باشد، امکان مطالبه خسارات ناشی از به هم خوردن نامزدی وجود خواهد داشت.

جبران خسارات متعارف ناشی از به هم خوردن نامزدی

یکی دیگر از شرایط امکان مطالبه خسارات و ضرر نامزدی و به هم خوردن آن بر اساس ماده ۱۰۳۶ قانون مدنی آن است که تنها مخارج متعارف قابل مطالبه خواهد بود؛ همچون هزینه اجاره خانه، دوختن لباس عروسی، جشن نامزدی در حدود شئون زن و مرد، ولی اگر یکی از نامزدها مخارج غیر متعارفی از قبیل مهمانی‌‎های غیر معمول و یا مسافرت‌های تفریحی پر خرج و غیره کرده باشد، امکان مطالبه خسارات ناشی از آن وجود نخواهد داشت.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر اثبات خیانت از طریق ******** در چه صورتی امکان‌پذیر است؟ را مطالعه کنید.

نامزدی یکی از بهترین دوران آشنایی بین زن و مرد است که البته گاهی به دلایلی منجر به جدایی زوج‌ ها از یکدیگر می‌شود. جدایی در هر صورت باعث خسارات مادی و معنوی بین طرفین می‌شود و چه بسا برخی از خسارات قابل جبران نیستند. حال این سؤال مطرح می‌شود که در صورت بر هم زدن نامزدی از طرف یکی از نامزدها دیگری می‌تواند مطالبه خسارت کند؟ در ارتباط با این موضوع در مجله دلتا بررسی شده است. در ادامه با مجله حقوقی دلتا همراه باشید.

حقوق نامزدی

نامزدی پیمانی است که بین دو نفر به منظور ازدواج در آینده برقرار می‌شود. بر اساس قانون مدنی، بین افراد به صرف وعده ازدواج، پیوند و روابط زناشویی ایجاد نمی‌شود، حتی اگر تمام یا قسمتی از مهریه که بین زن و مرد برای موقع ازدواج مقرّر گردیده، پرداخته شده باشد. بنابراین، هر یک از آن‌ها دختر یا پسر تا زمانی که عقد ازدواج جاری نشده، می‌توانند از ازدواج، خودداری کنند و طرف دیگر نمی‌تواند، او را مجبور به ازدواج کند و یا به دلیل امتناع از ازدواج، خسارتی مطالبه کند. لازم به ذکر است فاصله‌ای که میان عقد ازدواج تا مراسم عروسی برقرار می‌شود و فرصت کافی به دختر و پسر می‌دهد تا بعد از عقد رسمی و قبل از عروسی، از همدیگر شناخت بیشتری کسب کنند نامزدی گفته می‌شود. نامزدی به این معنا کاملا جایز و قانونی است. اما در مواردی که زن و مرد قصد ازدواج با یکدیگر دارند ولی هیچ‌گونه صیغه عقد دائم یا موقت بین آن‌ها منعقد نشود، این نامزدی باطل و مورد حمایت قانون قرار نمی‌گیرد.

بهم خوردن نامزدی در دوران عقد

از آن جا که ازدواج، قراردادی مهم است، در قانون به مرد و زن اجازه داده شده که تا آخرین لحظه قبل از وقوع عقد، از تصمیم خود بازگردند. بنابراین هیچ یک از نامزدها نمی‌تواند از طریق قانونی، نامزد دیگر را مجبور به ازدواج کند. اما اگر یکی از نامزدها در به هم زدن نامزدی، مقصر باشد، نامزد دیگر می‌تواند مطالبه خسارت کند. یکی از مواردی که در مطالبه خسارت مطرح می‌شود پس گرفتن هدایای رد و بدل شده در دوران نامزدی است. در واقع بر هم زدن نامزدی بدون علت موجه یک نوع سوء استفاده از حقی است که در قانون در نظر گرفته شده و شخصی که بدون علت و دلیل موجه اقدام به بر هم زدن وصلت نامزدی می‌کند مقصر است. از این رو، زیان‌های ناشی از بر هم زدن ناموجه نامزدی، بر طبق قانون قابل مطالبه است.

خسارت معنوی ناشی از برهم خوردن نامزدی

همواره این سؤال مطرح می‌شود که هرگاه در اثر به هم خوردن نامزدی بدون علت و دلیل موجه، به حیثیت و آبروی نامزد دیگر یا به عواطف و احساسات او لطمه وارد شود، شخص زیان دیده می‌تواند به این دلیل، مطالبه خسارت کند؟

بر اساس اصل ۱۷۱ قانون اساسی که جبران خسارت معنوی را به رسمیت شناخته، نامزد زیان دیده این حق را دارد که علاوه بر مطالبه خسارات مادی، جبران زیان‌های معنوی را نیز درخواست کند. شایان ذکر است پس از برهم خوردن نامزدی هر یک از نامزدها می‌تواند به طرف دیگر رجوع کند و هدیه‌ای را که داده است پس بگیرد. اگر خود هدایا موجود نباشد، باید قیمت آن هدایا به وی داده شود مگر آنکه آن هدایا بدون تقصیر طرف دیگر ازبین رفته باشد. هرگاه وصلت منظور در اثر فوت یکی از نامزدها به هم بخورد و هدیه داده شده در اثر تقصیر متوفی تلف شده باشد، رجوع به قیمت ممکن نیست.

نامزدی فرصتی برای آشنایی زوج‌ها و خانواده‌های آن‌ها است که لازم است قواعد آن رعایت شود تا دو طرف آسیب نبینند. دوران نامزدی در اصطلاح به دورانی گفته می‌شود که دختر و پسر خود را برای تشکیل زندگی مشترک آماده می‌کنند. در این دوران نامزدها از نظر شرعی و دینی نسبت به یکدیگر نامحرم هستند و تا زمانی که عقد ازدواج منعقد نشود، هیچ‌‌گونه رابطه حقوقی بین آن‌ها وجود ندارد. در مجله دلتا به شرایط و قوانین دوران نامزدی پرداخته شده است.

شرایط دوران نامزدی

طبق قانون، نامزدی باعث ایجاد علقه زوجیت و پیوند زناشویی بین دو طرف نیست؛ هرچند تمام یا قسمتی از مهریه که برای موقع ازدواج تعیین شده پرداخته شده باشد. بنابراین اگر تمام یا قسمتی از مهریه به دختر پرداخت شده باشد، در صورت به هم خوردن نامزدی قابل استرداد است زیرا تا زمانی که ازدواج صورت نگرفته، زن مالک مهر نیست. بنابراین اگر مهریه دریافت شده است، باید باز پس داده شود. در مواردی هم که به دلیل رعایت محرمیت دختر و پسر، صیغه عقد جاری شده باشد، نیمی از مهر قابل‌استرداد است.

آیا به هم خوردن نامزدی طرف مقابل را مستحق دریافت خسارت می‌کند؟

بر اساس قانون هر یک از زن و مرد تا زمانی که عقد ازدواج جاری نشده باشد، می‌تواند از وصلت خودداری کند و طرف دیگر به هیچ وجه نمی‌تواند او را مجبور به این ازدواج کند و یا به دلیل امتناع از وصلت درخواست خسارت کند. در واقع زن و مرد به دلیل هزینه‌هایی که در این دوران متحمل شده‌‌اند، نمی‌توانند درخواست خسارت کنند.

حقوق نامزدی

۱. وعده ازدواج برای ایجاد رابطه زوجیت (روابط زناشویی و جنسی) کافی نیست، حتی اگر دو طرف در مورد مهریه با یکدیگر توافق کرده باشند و مرد نیز قسمتی از مهریه یا تمام آن را به زن پرداخت کرده باشد.
۲. تا زمانی که عقد نکاح بین زن و مرد جاری نشده، هر یک از آن‌ها می‌توانند از انجام وصلت امتناع کنند و طرف دیگر به هیچ وجه نمی‌تواند وی را مجبور به ازدواج با خود کند.
۳. اگر مردی به زنی وعده ازدواج بدهد، اما با او ازدواج نکند، زن به صرف امتناع مرد از ازدواج با او نمی‌تواند مطالبه خسارت کند، مگر این که در دادگاه ثابت کند که مرد با وعده دروغین ازدواج وی را فریب داده و به او خسارتی وارد کرده است.
۴. اگر بین زن و مرد وعده ازدواج صورت گرفته باشد و برای این تعهد هم وجه التزام تعیین شده باشد، به طور مثال تعیین شود که اگر مرد به تعهد خود برای ازدواج با دختر عمل نکرد باید مبلغ مشخصی به زن بپردازد، در صورت خودداری مرد از ازدواج، زن نمی‌تواند این وجه التزام را از او مطالبه کند.

۵. هزینه عقد و ازدواج از نظر عرفی بر عهده شوهر است. بنابراین در صورت بر هم خوردن نامزدی، مرد نمی‌تواند این هزینه‌ ها را از زن مطالبه کند.

۶. در صورتی که مرد مبلغی به عنوان «شیر بها» برای ازدواج به زن داده باشد اما وصلتی صورت نگیرد، می‌تواند این مبلغ را از زن پس بگیرد.

مطالبه هدایای دوران نامزدی

در صورتی که دو نفر با یکدیگر پیمان نامزدی بسته باشند و قول ازدواج به یکدیگر داده باشند و این ازدواج واقع نشود، طرف‌ها می‌توانند هدایایی را که در طول دوران نامزدی به یکدیگر داده‌اند از یکدیگر مطالبه کنند. همچنین اگر عین این هدایا موجود نباشد، می‌توانند قیمت هدیه را از طرف مقابل مطالبه کنند، مگر این که هدیه قابل نگهداری نباشد و مصرف‌ شدنی باشد مانند مواد خوراکی یا این که اگر قابل نگهداری است، بدون اینکه طرف مقابل در از بین رفتن آن مقصر باشد از بین رفته باشد. طبق قانون، اگر قبل از دوره نامزدی بین دختر و پسر هدایایی رد و بدل شود، فقط در صورتی می‌توانند هدیه را مطالبه کنند که آن هدیه موجود باشد و در آن نیز تغییری از ناحیه هدیه‌ گیرنده صورت نگرفته باشد.
پیشنهاد مطالعه : برای کسب اطلاعات بیشتر درباره استرداد هدایای دوران نامزدی مقاله ” آیا می‌توان هدایای دوران نامزدی را پس گرفت؟ “ را مطالعه فرمایید.

مطالب بیشتر در مجله حقوقی دلتا...