قانون چک

این روزها همه درباره قانون جدید چک حرف می‌زنند، برخی این اتفاق را ترسناک می‌دانند و برخی هم آن را برای آینده اقتصاد و پایین آمدن چک‌های برگشتی کاری مفید می‌دانند با مجله دلتا همراه باشید تا با برخی از این باید ها و نباید های قانون جدید چک آشنا شوید.

 چک کشیدن به شیوه جدید!

•  سقف عمر چک‌های صادر شده از سوی دارنده دسته چک، سه سال است.
•  اگر صادر‌کننده چک دارای چک برگشتی باشد، اجازه صدور برگه چک جدید در سامانه به وی داده نمی‌شود.
• در دسته چک‌های جدید باید تمام اطلاعات فرد گیرنده و دلیل صدور چک در سامانه ثبت شود.
• دارنده دسته چک دارای سقف اعتباری مشخصی است و جمع چک‌های صادر شده از سقف اعتباری وی تجاوز نخواهد کرد.
•  نقد کردن چک تنها توسط  فردی که نامش در سامانه ثبت‌ شده است، امکان‌پذیر خواهد بود.
•  صادرکننده چک باید اطلاعات روی برگه چک را از طریق برنامک تلفن همراه یا اینترنت بانک همان بانک که در آن حساب جاری داشته و دسته چک را از آن گرفته، ثبت کند.

 چک صیاد چیست؟

اولین قدم آن بود که چک‌های ایران دارای ظاهر همسان شوند تا گرفتاری‌های حقوقی و فرایند بررسی‌شان ساده‌سازی شود. بر اساس قانون جدید چک، بانک‌ها موظف شدند از دسته چک‌های متحدالشکلی با عنوان چک صیاد استفاده کنند و چک‌های قدیمی منسوخ اعلام شد.

  خداحافظی با حساب خالی

در گذشته هرکسی می‌توانست حتی با حساب خالی چک بنویسد ولی حالا بانک مرکزی افراد را اعتبارسنجی می‌کند. با این شرایط افراد نمی‌توانند بیشتر از مبلغ اعتبارشان چک صادر کنند. با قانون جدید چک تمام حساب‌های بانکی افراد به دسته‌چک‌شان متصل است و اگر حساب اصلی متصل به چک خالی بود، بانک‌ها از تمام حساب‌های صاحب چک برداشت می‌کنند.

  چک راحت‌تر برگشت می‌خورد!

یکی دیگر از ویژگی‌های قانون جدید چک این است که برخلاف گذشته می‌توانید به سرعت مجرم را به دام بیندازید. افراد می‌توانند بدون ثبت درخواست و حکم دادگاه، چک‌هایی را که گواهی عدم پرداخت دارند، به دادگستری ببرند و دادگستری به راهنمایی و رانندگی و ثبت اسناد دستور می‌دهد که پلاک خودروهای مالک چک و دیگر اموال  او را به نفع طلبکار ضبط کنند.

خداحافظی بد حساب‌ها و ورشکسته ها با دسته چک

یکی از باید ها و نباید های قانون جدید چک آن است که متقاضی ورشکسته یا از نظر مالی ناتوان نباشد و اعتبار مالی کافی داشته باشد. به جز این، او نباید در سه سال اخیر چک برگشتی داشته یا سوءسابقه‌ای به نام او ثبت شده باشد. هم‌چنین بدهکار نبودن متقاضی دریافت دسته چک هم مهم است و افراد زمانی می‌توانند درخواست دسته چک بدهند که تمامی بدهی‌هایشان اعم از چک های پاس نشده و وام ها را تسویه کنند.

با اولین چک برگشتی مسدود می شوید

خب با توجه به قانون جدید، پس از برگشت نخستین چک، سامانه دیگر اجازه صدور و ثبت چک جدید را نمی‌دهد تا به این ترتیب از صدور چک‌های بی‌محل و بی‌اعتبار جلوگیری کند.

 چک، تاریخ انقضا دارد

بر اساس قانون جدید، تاریخ سررسید چک‌ها نمی‌تواند بیشتر از سه سال از زمان دریافت دسته‌چک باشد.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب آیا مرگ پایان قرارداد است؟ را مطالعه کنید.

چک پراستفاده‌ترین سند تجاری در معاملات بین مردم محسوب می‌شود. ما برای خرید یک مال، پرداخت قسط بانکی، ضمانت و حتی هزینه‌های خردی مثل شهریه مدرسه و دانشگاه چک صادر می‌کنیم.  در این مطلب از مجله دلتا به موضوع راه‌ های برگشت زدن چک میپردازیم.

راه‌ های برگشت زدن چک

•  از طریق مراجعه به اداره ثبت اسناد و املاک (واحد اجرا)

از آن‌جایی که صادرکننده چک بلامحل اموالی به نام خود ثبت کرده است، در صورت عدم وصول چک او می‌توان با مراجعه به اداره ثبت و ارائه درخواست و مدارک لازم باقی‌مانده یا تمام مبلغ چک خود را مطالبه کند.

نکته‌ای که باید به یاد داشته باشید این است که در این روش مطابقت امضای چک با نمونه امضای صادرکننده در بانک به صورت گواهی ارائه شود.

این روش سریع است و مشکل شما را در کمترین زمان ممکن حل می‌کند اما دو ایراد عمده دارد؛ یکی اینکه بسیار هزینه‌بر است و دوم آن که در مواردی کاربرد دارد که صادرکننده چک بلامحل مال و اموالی به نام خود ثبت شده داشته باشد که بتوان از طریق اداره ثبت استعلام کرد.

این درحالی است که در بسیاری از مواقع شخص بدهکار یا توان مالی صاحب ملکیت شدن را ندارد یا به قصد فرار از دین اموال خود را به نام شخص دیگری زده است.

•  طرح دادخواست حقوقی نزد دادگاه حقوقی

یکی دیگر از راه‌ های برگشت زدن چک طرح دادخواست حقوقی نزد دادگاه حقوقی است در این راه شما به راحتی می‌توانید با برگشت زدن چک نزد بانک و اقامه دعوی در دادگاه حقوقی، از صادرکننده شکایت کرده و مطالبات خود را وصول کنید.

این راه اگرچه بسیار شایع و مرسوم است اما بسیار زمان‌بر است. تا دادخواست شما تایید شود و به طرفین ابلاغ شود تا برای رسیدگی در جلسه دادگاه حاضر شوند و بعد از آن نوبت به دفاعیات و قرارها و بررسی‌ها می‌رسد.

بعد از صدور حکم ممکن است تجدیدنظرخواهی شود و برای یک چک شما چندین ماه منتظر حکم قطعی و اجرائیه بمانید. در کنار مدت زمان طولانی که وجود دارد، این راه هم مانند راه قبلی هزینه‌بر است و برای طرح دادخواست شما ابتدا باید هزینه دادرسی را پرداخت کنید در صورتی‌که نتیجه هنوز مشخص نیست و معلوم نیست چک شما کی نقد خواهد شد.

•  طرح شکایت کیفری

قبل از تصویب قانون صدور چک با اصلاحات مصوب سال ۱۳۹۷، صدور چک بلامحل بسیار رایج بود. هرچند که الان هم دعوی وصول چک برگشتی زیاد است اما از آن‌جایی که این عمل جرم‌انگاری شد و به موجب قانون صدور چک جدید، برای صدور چک بلامحل ۳ مجازات در نظر گرفته شده است، آمار این جرم پایین آمده است. مجازات‌ها به شرح زیر خواهد بود:

• اگر مبلغ چک شما کمتر از ده میلیون ریال باشد: حبس تا حداکثر شش ماه.
• اگر مبلغ چک از ده میلیون ریال تا پنجاه میلیون ریال باشد: از شش ماه تا یک سال حبس.
• در نهایت چک‌هایی با مبلغ بیش از پنجاه میلیون ریال: حبس از یک تا دو سال به علاوه ممنوعیت از داشتن دسته چک به مدت دو سال برای صادرکننده.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب در چه صورت مجبور به پرداخت ضرر و زیان در قرارداد هستید؟ را مطالعه کنید.

به نقل از روابط عمومی بانک ملی ایران، یکی از دلایل اصلاح قانون چک، افزایش تعداد چک‌های برگشتی و زیان‌های ناشی از آن در فضای کسب و کار کشور بود. به منظور اصلاح روند پیشین و بهینه سازی استفاده از این ابزار، قانون صدور چک اصلاح شده چند محدودیت و محرومیت برای افرادی که نتوانند وجه چک صادره را تامین کنند، اعمال کرده است. در این مطلب از مجله دلتا به محرومیت دارندگان چک برگشتی می‌پردازیم.

مراحل گام به گام برگشت زدن چک در قانون جدید

• مراجعه دارنده چک به بانک و تقاضای صدور گواهی‌نامه عدم پرداخت
• ثبت آنی اطلاعات چک در سامانه چک‌های برگشتی بانک مرکزی و درج کد رهگیری بر روی گواهی‌نامه عدم پرداخت
• مراجعه به یکی از دفترهای خدمات الکترونیک قوه قضاییه و ثبت شکایت، فقط با داشتن کد رهگیری
• بررسی ظاهر چک و تایید صحت آن توسط قاضی پرونده در مدتی کوتاه و صدور اجرائیه
• فرصت ۱۰ روزه به صادرکننده چک برگشتی برای تامین موجودی (از زمان صدور اجرائیه)
• در صورت تامین نشدن مبلغ، ورود به مرحله پیگیری قضایی و صدور حکم توقیف اموال، ممنوع‌الخروجی و…

اگر چک برگشت بخورد دیگر چک جدید صادر نمی‌شود

دارنده دسته‌چک می‌تواند بر اساس اعتبار خود چک صادر کند و امکان دارد که آن چک ثبت شده در سیستم بانک مرکزی، برگشت بخورد. ولی در قانون جدید، پس از برگشت نخستین چک، سامانه دیگر اجازه صدور و ثبت چک جدید را نمی‌دهد تا به این ترتیب از صدور چک‌های بی‌محل و بی‌اعتبار جلوگیری کند.

محرومیت دارندگان چک برگشتی

حالا اگر چک برگشت بخورد، چه مشکلاتی برای دارنده چک بی‌اعتبار پدید می‌آید؟

• جلوگیری از افتتاح هرگونه حساب و صدور کارت بانکی جدید
• متوقف کردن گردش مالی و پولی در کلیه حساب‌ها و کارت‌های بانکی به میزان کسری مبلغ چک
• پرداخت نشدن هرگونه تسهیلات بانکی یا صدور ضمانت‌نامه‌های ارزی یا ریالی
• عدم گشایش اعتبار اسنادی ارزی یا ریالی
• ممنوعیت ارائه دسته‌چک جدید در سامانه صیاد

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب، نکاتی برای جلوگیری از جعل چک بانکی را مطالعه کنید.

مطابق قانون صدور چک‌، کسی که چک صادر می‌کند باید در تاریخ درج شده در چک به اندازه مبلغ نوشته شده در چک، در حساب بانکی‌ خود وجه نقد داشته باشد. در غیر این صورت، می‌توان چک را برگشت زد و علیه صادر کننده چک اقدامات قانونی لازم را انجام داد. در این مطلب از مجله دلتا به قانون و مجازات جدید چک برگشتی می‌پردازیم.

شرایط برگشت زدن چک

• نبودن وجه نقد در حساب و یا کافی نبودن آن
• صدور دستور عدم پرداخت وجه چک از طرف صاحب حساب به بانک
• وجود اشتباه یا تنظیم چک به صورت نادرست از قبیل: مطابقت نداشتن امضا، اختلاف در مطالب چک، قلم خوردگی و …
• صدور چک از حسابی که مسدود است

شکایت از چک برگشتی

به منظور شکایت و طرح دعوی کیفری در خصوص چک برگشتی، دارنده چک( شخصی که اولین بار چک را به بانک ارائه داده و گواهی عدم پرداخت به نام وی صادر شده است) بایستی ظرف مدت ۶ ماه از تاریخ صدور چک به بانک مراجعه کرده و اقدام به برگشت زدن چک نموده و گواهی عدم پرداخت را دریافت نماید.

پس از آن بایستی در یک مهلت ۶ ماهه به دادسرای منطقه مراجعه نمود و طرح دعوی کیفری خود را در خصوص چک برگشتی با تنظیم دادخواست به انجام برساند.

قانون جدید چک برگشتی

مجلس شورای اسلامی ۱۰ ماده طرح اصلاح قانون صدور چک را تصویب کرد که بر اساس آن صدور دسته چک جدید فقط ازطریق سامانه صدور یکپارچه چک(صیاد) امکان‌پذیر خواهد بود.

طبق مصوبه جدید مجلس، بعد از گذشت ۲۴ ساعت از اعلام برگشت خوردن چک، شخص علاوه بر ممنوعیت افتتاح حساب و صدور کارت بانکی جدید، کلیه حساب‌ها و کارت‌های بانکی صادرکننده چک برگشتی مسدود می‌شود.

مجازات جرم چک برگشتی

• مطابق با ماده ۷ قانون صدور چک« هر کس مرتکب بزه صدور چک بلامحل گردد به شرح ذیل محکوم خواهد شد:
  چنانچه مبلغ مندرج در متن چک کمتر از ده میلیون (۱۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال) باشد به حبس تا حداکثر شش ماه محکوم خواهد شد.
• چنانچه مبلغ مندرج در متن چک از ده میلیون (۱۰/۰۰۰/۰۰۰) ریال تا پنجاه میلیون (۵۰/۰۰۰/۰۰۰) ریال باشد از شش ماه تا یک سال حبس محکوم خواهد شد.
•  چنانچه مبلغ مندرج در متن چک از پنجاه میلیون (۵۰/۰۰۰/۰۰۰) ریال بیشتر باشد به حبس از یک سال تا دو سال و ممنوعیت از داشتن دسته چک به مدت دو سال محکوم خواهد شد و در صورتی که صادر کننده چک اقدام به صدور چک‌های بلامحل نموده باشد، مجموع مبالغ مندرج در متن چک‌ها ملاک عمل خواهد بود.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب اقدامات حقوقی وصول چک برگشتی را مطالعه کنید.

وقتی چکی صادر می‌شود، صادرکننده چک باید به این موضوع توجه داشته باشد که معادل مبلغ چکی را که صادر کرده است، قبل از رسیدن موعد چک و برداشت آن توسط دارنده‌ چک، در حساب خود تامین کرده باشد. در این مطلب از مجله دلتا به جلوگیری از وصول چک می‌پردازیم.

ماده ۱۴ قانون صدور چک: “صادر کننده چک یا ذینفع یا قائم مقام قانونی آن‌ها با تصریح به این که چک مفقود یا سرقت یا جعل شده و یا از طریق کلاهبرداری یا خیانت در امانت یا جرائم دیگری تحصیل گردیده، می‌تواند کتبا دستور عدم پرداخت وجه چک را به بانک بدهد”.

دلایل جلوگیری از وصول چک

• خیانت در امانت
• سرقت
• مفقودی چک

روند حقوقی

•  صادر کننده چک درخواست خود را مبنی بر جلوگیری از وصول چک به بانک مورد نظر ارائه می‌دهد.
•  بانک این درخواست را به مراجع قضایی و محاکم قانونی ارجاع می‌دهد تا به آن رسیدگی شود.
• مقامات قضایی نیز پس از بررسی درخواست صاحب چک بر حسب صلاحدیدهای قانونی، حکم را صادر می‌کند.
• بلافاصله پس از صدور چک، مراحل توقیف حساب با هدف جلوگیری از وصول چک انجام می‌شود.

شکایت علیه جلوگیری از وصول چک

دارنده چک می‌تواند علیه کسی که دستور عدم پرداخت داده است شکایت کند و هرگاه خلاف ادعایی که موجب عدم پرداخت شده ثابت گردد، دستور دهنده علاوه بر مطالبه وجه چک و مجازات مقرر در ماده ۷ این قانون به پرداخت کلیه خسارات وارده به دارنده چک محکوم خواهد شد.

ذینفع در مورد این ماده کسی است که چک به نام او صادر یا ظهرنویسی شده یا چک به او واگذار گردیده باشد. در موردی که دستور عدم پرداخت مطابق این ماده صادر می‌شود، بانک مکلف است وجه چک را تا تعیین تکلیف آن در مرجع رسیدگی یا انصراف دستور دهنده در حساب مسدودی نگهداری نماید.

دستور دهنده مکلف است پس از اعلام به بانک، شکایت خود را به مراجع قضایی تسلیم و حداکثر ظرف مدت یک هفته، گواهی تقدیم شکایت خود را به بانک تسلیم نماید، در غیر این صورت پس از انقضاء مدت مذکور بانک از محل موجودی، به تقاضای دارنده چک وجه آن را پرداخت می‌کند.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب مراحل رفع سوء اثر چک برگشتی را مطالعه کنید.

امروزه به علت استفاده بسیار از این سند تجاری در معاملات مختلف، طبعا اختلافات و پرونده‌های حقوقی و کیفری مرتبط در محاکم حقوقی نیز، به همان نسبت افزایش یافته است. پس از بررسی مشکلات مذکور و همچنین بهره‌مندی از تجارب موفق دیگر کشورها، بازنگری و اصلاح قانون صدور چک در دستور کار قرار گرفت. قانون‌گذار نیز، بخاطر اهمیت ویژه چک و آثار مهم آن در چرخه اقتصادی کشور، قوانین متعددی را درخصوص آن وضع نموده است. در این بخش از مجله دلتا به نو‌آوری‌های قانون چک می‌پردازیم.

مهم‌ترین نو‌آوری‌های قانون چک

جلوگیری از دریافت و صدور دسته چک در سامانه صیاد برای افرادی معین

مطابق ماده ۲۱ مکرر قانون جدید، بانک مرکزی مکلف است، در مورد اشخاص ورشکسته یا دارای چک برگشتی رفع سوءاثر نشده، از دریافت و صدور دسته چک جدید در سامانه صیاد و استفاده از چک موردی، جلوگیری کند.

سامانه صیاد به نحوی خواهد بود که صدور هر برگه چک مستلزم ثبت هویت دارنده، مبلغ و تاریخ مندرج در چک برای شناسه یکتای برگه چک، توسط صادرکننده باشد. همچنین امکان انتقال چک به شخص دیگر توسط دارنده تا قبل از تسویه آن، با ثبت هویت شخص جدید برای همان شناسه یکتای چک امکان پذیر باشد.

در ضمن مبلغ چک نباید از اختلاف سقف اعتبار مجاز و تعهدات چک‌های تسویه نشده بیشتر باشد.

درخواست صدور اجرائیه از دادگاه حقوقی، بدون طرح دعوا

به منظور کاهش پرونده‌های مطروحه در دادگستری، مطابق قانون جدید، دارنده چک می‌تواند با ارائه گواهینامه عدم پرداخت که از بانک دریافت کرده است، از دادگاه، صدور اجرائیه نسبت به کسری مبلغ چک، خسارت تأخیر تأدیه و حق الوکاله وکیل، طبق تعرفه قانونی را درخواست کند.

صادر کننده چک مکلف است ظرف مدت ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ اجرائیه، بدهی خود را بپردازد. حتی می‌تواند با موافقت دارنده چک، ترتیبی برای پرداخت آن بدهد یا مالی معرفی کند که اجرای حکم را میسر کند.

در غیر این صورت، طبق درخواست دارنده چک، اجرای احکام دادگستری، اجرائیه را طبق قانون «نحوه اجرای محکومیت‌های مالی» به مورد اجرا گذاشته و نسبت به دریافت قانونی مبلغ چک، اقدام می‌کند.

پیشنهاد مطالعه : برای آشنایی بیشتر با نکات حقوقی در این زمینه، “چگونه حرفه‌ای چک بکشیم؟” را مطالعه کنید.

یکی از نیازهای امروز در مبادلات تجاری، خرید نسیه و مدت‏ دار است. در کشور ما چک اصلی‌ترین ابزار معامله‌ای است که چنین کارکردی را برای فعالان اقتصادی ایجاد می‏‌کند. طبق آمارهای رسمی کشور، حجم زیادی از تراکنش‌های مالی از طریق چک انجام می‌شود. این امر نشان‌دهنده اهمیت بالای چک به‌ عنوان سهل‌الوصول‌ترین و ارزان‌ترین ابزار معامله مدت‌دار در نظام اقتصادی کشور است. با توجه به تخلفاتی که در این حوزه پیش آمده بود، سیستم بانکی کشور، قوانین جدید چک را ارائه نموده است. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی این موضوع می‌پردازیم.

قوانین جدید چک در سامانه صیاد

در این قانون؛ نحوه صدور، دریافت و انتقال چک تغییراتی داشته است. افرادی که مبادلات خود را با چک انجام می‌دهند، تکالیفی برعهده دارند. صادرکننده چک باید مندرجات چک شامل تاریخ سررسید، مبلغ و اطلاعات هویتی ذینفع را علاوه بر اینکه در برگ چک درج می‌کند، در سامانه صیاد نیز ثبت کند. همچنین ذینفع چک نیز هنگام دریافت برگ چک باید مندرجات آن را در سامانه صیاد استعلام و با مندرجات برگ چک تطبیق دهد.

همچنین اشخاصی که قصد انتقال چک را دارند دیگر نیازی به پشت نویسی چک ندارند و باید اطلاعات هویتی ذینفع جدید را در سامانه صیاد ثبت کنند.

انجام این امور از طریق ابزارهای دسترسی به سامانه صیاد شامل اینترنت‌بانک و موبایل‌بانکِ ، برنامه‌های موبایلی حوزه پرداخت و شعب بانک‌های عامل امکان‌پذیر است. همچنین سایر ابزار مورد استفاده برای ارائه خدمات چک به مشتریان شامل مواردی مانند تلفن‌بانک، ابزار پیامکی، کدهای دستوری و غیره نیز در دست بررسی است. این موارد توسط شبکه بانکی اطلاع‌رسانی خواهند شد.

گفتنی است این تغییرات قانونی برای چک‌های جدید با ظاهری متفاوت دیده می‌شود. بر روی این چک‌ها عبارت “کارسازی این چک منوط به ثبت صدور، دریافت و انتقال آن در سامانه صیاد است”، درج شده تا مشتریان بانکی، این مهم را مدنظر داشته باشند.

همچنین رنگ این چک‌ها نیر بنفش است. لازم به ذکر است چک‌های سابق طبق روال کارسازی می‌شوند.

پیشنهاد مطالعه : برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر، اگر صادر کننده چک فوت کند، تکلیف چیست؟ را مطالعه کنید.

چک نوشته‌ای است که به موجب آن، فرد صادرکننده همه یا بخشی از موجودی خود را که نزد یک بانک قرار دارد به شخص ثالث حواله می‌کند.

​

از آذر ماه ۹۹ به بعد بر مبنای ماده ۲۱ قانون اصلاح قانون صدور چک، دیگر صدور چک و ظهرنویسی به صورت حامل نخواهیم داشت و حتما باید در سامانه بانک مرکزی نام دارنده چک و مبلغ و تاریخ درج شود. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی قانون جدید صدور چک می‌پردازیم.

قانون جدید صدور چک

• صدور چک بانکی در وجه حامل، پشت نویسی و ظهر نویسی چک بر اساس قانون جدید چک از ۲۱ آذر ۹۹ ممنوع خواهد بود و هر گونه نقل و انتقال چک باید در سیستم یکپارچه بانک مرکزی به ثبت برسد.
• بر اساس جدول زمانبندی که برای قانون چک در روزنامه رسمی تاریخ ۵ آذر ۹۷ منتشر شده و از ۲۱ آذر ۹۷ نیز به صورت رسمی، در سال ۹۹ شاهد تغییرات بسیار عمده‌ای در زمینه چک خواهیم بود که مهم‌ترین این تغییرات، ممنوعیت صدور و انتقال چک در وجه حامل و صدور چک به صورت فیزیکی است.
• بر اساس تبصره یک ماده ۲۱ مکرر قانون چک، از زمان اجرای این قانون از ۲۱ آذر سال ۹۹، آن دسته از چک‌هایی که صادر خواهند شد مکلف به تسویه صرفا در سامانه چکاوک و طبق مبلغ و تاریخ مندرج در سامانه و در وجه دارنده نهایی هستند به نحوی که از این تاریخ به بعد صدور چک بانکی در وجه حامل ممنوع خواهد بود.
• برای پرداخت وجه هر چک بانکی باید استعلام لازم از سامانه صیاد صورت گرفته و بر اساس آن چک پرداخت انجام شود.
• اگر فردی بخواهد چکی را از تاریخ ۲۱ آذر ۹۹ به بعد صادر کند، باید وارد سامانه چکاوک شده و مبلغ چک را درج کند. ضمن این که ذی نفع را مشخص کرده و پس از آن، عملیات فیزیکی صدور چک را انجام دهد. در زمان صدور چک سیستم به فرد نشان می‌دهد که آیا اجازه صدور چنین چکی را دارد و در سقف مجاز برای صدور چک قرار دارد یا خیر البته در این سامانه تعداد چک برگشتی وی نیز نمایش داده شده و اگر چک برگشتی نداشته باشد، آنگاه در صلاحیت وی هست که چک جدید صادر کند.

​

•  نام و مشخصات ذی نفع و فردی که قرار است چکی به وی منتقل شود، باید در سامانه درج کند و اگر صلاحیت دریافت چک را داشته باشد و ممنوعیتی برای وی وجود نداشته باشد, آنگاه می‌تواند به عنوان فرد ذی نفع چک را دریافت کند. ضمن اینکه تسویه چک نیز بر اساس همین سیستم صورت خواهد گرفت. بنابراین سیستمی که در بانک مرکزی برای این امر طراحی شده سیستم چکاوک و صیاد است.
• بدیهی است چک‌هایی که تاریخ صدور آن‌ها قبل از ۲۱ آذر ۹۹ باشد تابع قانون زمان صدور هستند اما در عین حال این امر مستلزم آن است که بانک مرکزی سامانه و سیستمی را راه اندازی کند که انتقال چک بر اساس آن سیستم باشد ولی به هر حال یک بخشی نیز تغییر صدور و ظهر نویسی در وجه چک حامل باید رخ دهد و از نظر قانونی بعد از تاریخ ۲۱ آذر چیزی به نام چک در وجه حامل نخواهیم داشت.

برای آشنایی بیشتر راه‌های وصول چک برگشتی را مطالعه کنید.

همچنین بخوانید:

اگر صادر کننده چک فوت کند، تکلیف چیست؟

مراحل اعلام مفقودی چک

نحوه استعلام آنی اعتبار چک

چگونه از جعل امضا چک جلوگیری کنیم؟

نکاتی که باید درباره اثر انگشت در سفته بدانید

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید

رفع سوء اثر چک قوانین و مراحلی دارد و برای اینکه مشتری بتواند برای رفع سوء اثر چک افدام کند باید آن مراحل را طی کند. درمجله حقوقی دلتا قوانین و مراحل رفع سوء اثر از چک برگشتی ذکر شده است. برای اطلاعات بیشتر در این خصوص با مجله دلتا همراه باشید.

درخواست رفع سوء اثر از چک برگشتی

مشتری برای از بین بردن سوءاثر از چک برگشتی باید مراحلی را طی کند که در ادامه به ترتیب توضیح داده شده است.
۱.تامین موجودی

۲.ارائه لاشه چک برگشتی

۳.ارائه رضایت نامه محضری ذی نفع به بانک

۴.واریز مبلغ چک به حساب جاری و مسدود کردن آن به مدت ۲۴ ماه

۵.ارائه حکم قضایی مبنی بر رفع سوء اثر از سوابق چک برگشتی

تامین موجودی

در این موارد مشتری مقدار موجودی را که کم شده، به حساب جاری خود واریز می‌کند و وقتی از صاحب نفع چک مبلغ را دریافت کرد، بانک سوء اثر را رفع می‌کند.

ارائه لاشه چک برگشتی

مشتری لاشه چک برگشتی را به بانک تحویل می‌دهد و از بانک رسید دریافت می‌کند.

ارائه رضایت نامه محضری ذی نفع به بانک

در این مرحله شخص، به بانک رضایتنامه محضری می‌دهد که اگر لاشه چک برگشتی مفقود، دزدیده یا بسوزد یا به هر دلیل دیگر از بین برود، فرد ذینفع چک می‌تواند به دفترخانه‌های رسمی بانک مراجعه کند و رضایتنامه را بگیرد و چک خود را باطل کند.

واریز مبلغ چک به بانک و مسدود کردن آن

در این مرحله مبلغ چک به حساب جاری واریز و به مدت ۲۴ ماه مسدود می شود. چنانچه حساب جاری مسدود نشود، لاشه چک یا رضایتنامه محضری را ارائه کرد و اگر حساب جاری مسدود نشده باشد، مشتری می‌تواند معادل کسری موجودی را واریز کرده و درخواست مسدود شدن وجه را به مدت ۲۴ ماه ارائه دهد و بعد برای رفع سوء اثر چک را اقدام کند.

ارائه حکم قضایی

در این مرحله حکم قضایی برای رفع سوء اثر از سوابق چک برگشتی ارائه می‌شود. اگر مشتری پس از برگشت چک در مدت ۱۰ روز به تامین کسری موجودی حساب کند یا رضایت نامه و یا لاشه چک را ارائه دهد، بانک باید اطلاعات لازم برای گواهی نامه عدم پرداخت را به سامانه بانک مرکزی بفرستد.

نکات مهم در خصوص رفع سوء اثر چک

۱. اطلاعات مربوط به گواهی‌نامه عدم پرداخت، پس از ده روز کاری از زمان برگشت چک به بانک مرکزی ارسال می‌شود.
۲. امکان دریافت فهرست کامل تعداد و مشخصات چک‌های برگشتی در شعبه مربوطه وجود دارد.
۳. نتیجه رفع سوء‌اثر از چک برگشتی پس از ده روز کاری از زمان انجام عملیات رفع سوء اثر در شعبه قابل پیگیری است.
۴. با توجه به تمرکز عملیات رفع سوء‌اثر چک برگشتی در شعب بانک، مراجعه متقاضیان به ادارات مرکزی بی‌نتیجه خواهد بود.

مطلب پیشنهادی : برای آشنایی بیشتر با صدور چک از حساب مسدود مطلب “صدور چک از حساب مسدود جرم است؟” را مطالعه کنید.

چک از جمله اسنادی است که امروزه به جای وجه نقد در معاملات افراد قابل استفاده است. چک معمولاً برای خرید در حال و پرداخت در آینده استفاده می‌شود. صاحب چک پس از نوشتن مبلغ، تاریخ موردنظر برای وصول، چک را امضا می‌کند. در تاریخ ذکر شده که تاریخ سررسید نام دارد، فردی که چک را دریافت کرده‌ به بانک مراجعه می‌کند و مقدار وجه مشخص شده را از حساب جاری فرد صادرکننده دریافت می‌کند. حال این سؤال پیش می‌آید در صورتی که صاحب چک فوت کند تکلیف چیست؟ در مجله دلتا در خصوص نحوه وصول چک فرد فوت شده توضیح داده شده است.

وضعیت چک بعد از فوت

هنگامی که صادرکننده چک فوت کند، از آنجایی که در زمان صدور چک آن شخص زنده بوده و این تصمیم طبق اختیار او گرفته شده، بانک می‌تواند قبل از انحصار وراثت، تعیین ورثه و بررسی اموال متوفی وجه چک را به دارنده پرداخت کند. زیرا این تصمیم در زمان حیات وی اتخاذ شده است. شایان ذکر است این امر در مواردی هم که چک مدت دار بوده و تاریخ سر رسید آن بعد از فوت صادر کننده است، صدق می‌کند. ‏
باید به این نکته توجه داشت که مطابق قانون امور حسبی بدهی‌های مدت دار (موجل) متوفی بعد از فوت او به روز می‌شود، بنابراین چون چک در زمان حیات متوفی صادر شده، با مرگ او بدهی مدت دار او حال و به روز می‌شود و بانک باید قبل از تاریخ سررسید وجه چک را به دارنده چک پرداخت کند.

مطالبه وجه چک از وراث

همانگونه مطرح شد وصول چک فرد فوت شده ، با توجه به قانون امور حسبی و قانون تجارت، بدون مراجعه به دادگاه امکان پذیر است. اما بانک‌ها در رویه معمول از پرداخت چک به تاریخ بعد از فوت صاحب حساب امتناع می‌کنند. در این حالت طرح دعوای مطالبه وجه چک و درخواست صدور قرار تامین خواسته جهت توقیف وجه چک در بانک، راهکار مناسب و کاربردی به نظر می‌رسد تا در کوتاه‌ترین زمان ممکن وجه چک دریافت شود. دادخواست مطالبه وجه چک پس از فوت صاحب حساب، باید به طرفیت ورثه متوفی تقدیم دادگاه حقوقی شود. در صورت نداشتن گواهی انحصار وراثت، می‌توان از اداره ثبت احوال نسبت به درخواست استعلام از طریق دادگاه یا شورای حل اختلاف آخرین محل اقامت متوفی اقدام کرد.

مطالب پیشنهادی : برای آشنایی بیشتر با چک حقوقی و کیفری مطلب “در چه شرایطی چک ؛ کیفری یا حقوقی می‌شود؟” را مطالعه کنید.