عدم تمکین

به دلیل آثار مطلوب ازدواج در متون دینی و اسلامی همواره به ازدواج آسان سفارش‌های بسیاری شده است. ازدواج که می‌تواند به دو صورت دائم و موقت انجام شود، راه شرعی و قانونی رفع تمایلات جنسی و تشکیل خانواده است. ازدواج موقت، روشی مناسب و مشروع برای افرادی است که امکان ازدواج دائم را ندارند. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع تمکین جنسی در ازدواج موقت می‌پردازیم.

عدم تمکین چیست؟

به موجب عقد نکاح، زن مکلف به تمکین در برابر شوهر می‌شود و در مقابل این تکلیف، از حق نفقه برخوردار خواهد شد. در حالت کلی زن موظف به تمکین عام و خاص از همسر خود است. تمکین عام عبارت است از پذیرش برتری شوهر در امور کلی مربوط به زندگی مشترک و تمکین خاص ناظر بر روابط جنسی و زناشویی متعارف بین زوجین است. لذا درصورتی‌که زن از تمکین در برابر شوهر خودداری کند، مرتکب عدم تمکین یا نشوز شده است. این مسئله سبب می‌شود که زن حقی بابت دریافت نفقه نیز نداشته باشد.

عدم تمکین در عقد موقت

با توجه به مطالبی که گفته شد، ممکن است این سوال به ذهن برسد که آیا در عقد موقت هم زن موظف به تمکین در برابر شوهر است؟ آیا زن می‌تواند در عقد موقت از تمکین در مقابل شوهر خودداری کند؟

بنابر آنچه که اشاره شد، عقد ازدواج چه از نوع ازدواج دائم و چه از نوع عقد موقت، سبب می‌شود که زن و مرد موظف به حسن معاشرت در مقابل یکدیگر بوده و زن نیز موظف است در مقابل شوهر خود تمکین نماید. البته در این خصوص نکته مهمی وجود دارد و آن این است که در عقد موقت، زن می‌تواند ضمن عقد نکاح شرط کند که از شوهر خود تمکین نمی‌کند که دراین‌صورت، دیگر زن موظف به تمکین در عقد موقت نخواهد بود.

مجازات عدم تمکین جنسی در ازدواج موقت

اگر زن جز در مواقعی که عذر شرعی دارد و برقراری رابطه جنسی برایش ممکن نیست از این مسئله اجتناب کند، مرد می‌تواند علیه همسرش دادخواست عدم تمکین ارائه دهد. به این مسئله مانند ازدواج دائم رسیدگی خواهد شد. منتها در ازدواج دائم مرد در صورت عدم تمکین زن هم حق تسلیم دادخواست دارد و هم می‌تواند نفقه زن را قطع کند اما در نکاح موقت درصورتی‌که پرداخت نفقه شرط نشده باشد، دیگر عدم پرداخت آن معنی ندارد و نمی‌تواند به عنوان اهرم فشاری به نفع مردان مورد استفاده قرار بگیرد.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی مطلب آیا زن ناشزه می‌تواند درخواست طلاق کند؟ را مطالعه کنید.

عدم تمکین زن از شوهر از موارد بسیار زیاد دعاوی خانواده در دادگاه‌ها است که از سوی مرد طرح می‌شود. در این مطلب از مجله‌ دلتا به نکات حقوقی عدم تمکین زن از شوهر می‌پردازیم.

نکات حقوقی عدم تمکین زن از شوهر

زن در مواقعی، می‌تواند از الزام به تمکین شانه خالی نماید. هنگامی که تعهدی به صورت شروط ضمن عقد برای شوهر ایجاد شده باشد. مانند حق تعیین محل سکونت، حق تحصیل، یا حق اشتغال و …در چنین مواردی دیگر زن الزام به تمکین نخواهد داشت.

 اگر حضور زن و شوهر در یک منزل متضمن ضرر بدنی، مالی، یا شرافتی باشد، زن الزام به تمکین و حضور در منزل شوهر نخواهد داشت. 

در ابتدای ازدواج و تا هنگامی که زن به اختیار خود از مرد تمکین نکرده است، می‌تواند تمکین را مشروط به پرداخت مهریه نماید و تا مهریه پرداخت نشده است از ایفای وظایفی که در قبال شوهر دارد امتناع نماید. در چنین حالتی که به آن حق حبس گفته می‌شود، زن دیگر الزام به تمکین ندارد.

موارد قانونی عدم تمکین زن از شوهر

•  بیماری زن
•  حق حبس زن
• در واجبات شرعی
•  در اعطای حق مسکن به زن
•  وجود خوف جانی برای زن
• امراض مقاربتی و جنسی شوهر و خطر برای زن

عدم تمکین و نفقه

در قانون مدنی، نفقه زن که به عهده مرد قرار دارد و شامل خوراک، پوشاک، هزینه درمان ، مسکن و اثاثیه زندگی می‌باشد، در صورت تمکین زن از شوهر بر وی واجب می‌گردد.

لذا چنانچه زن از انجام وظایف زناشویی اعم از تمکین عام و خاص، بدون جواز قانونی، خودداری ورزد، مستحق دریافت نفقه و سایر حقوق مالی خویش از قبیل اجرت المثل ایام زوجیت نخواهد بود.

البته عدم تمکین ارتباطی با مطالبه مهریه نداشته و زن می‌تواند الزام مرد به پرداخت مهریه را خواستار شود.

اجرای رأی دعوی تمکین زن از شوهر

بسیاری از تقاضاهای الزام به تمکین زن از همسرش به منظور اسقاط حق و حقوق زن صورت می‌گیرد.

از طریق اجرای احکام خواسته می‌شود که شوهر مقدمات تمکین را تهیه و مسکن مستقل معرفی نماید. سپس از زن دعوت می‌شود تا به منزل زوج برود و مراتب با حضور یکی از مددکاران یا ضابطین صورت جلسه می‌شود.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر به چه زنانی نفقه تعلق نمی‌گیرد؟ را در مجله حقوقی مطالعه کنید.

هنگامی که زن و مرد با هم عقد ازدواج می‌بندند، بر اساس شرع و قانون بایستی تکالیفی را در برابر یکدیگر انجام دهند. به عنوان مثال زن از حق نفقه برخوردار است و در عین حال بایستی تمکین نماید. تمکین، به معنای پذیرش شوهر در امور کلی زندگی خانوادگی و روابط زناشویی است. گاهی ممکن است که به دلیل اختلافات میان زن و مرد، زن حاضر به تمکین در برابر شوهر خود نشود. به دنبال این موضوع، این سوال مطرح می شود که مجازات عدم تمکین چیست؟ در مجله دلتا به آثار حقوقی عدم تمکین خواهیم پرداخت.

تمکین از نظر لغوی به معنای اطاعت کردن است. و طبق قانون به دو دسته تقسیم می‌شود که عبارتند از :

تمکین عام

•  خوش رفتاری یا حسن معاشرت زن با شوهر و پذیرفتن خواسته‌‌های مشروع همسر است. البته شایان ذکر است که مرد نیز موظف به رعایت تمکین است و بایستی نسبت به خواسته‌‌های مشروع همسر پاسخ مثبت بدهد.
• بنابراین اگر مردی از همسر خود توقعات نامشروع یا نامتعارفی داشته باشد، زن مکلف به اطاعت از او نیست. به عنوان مثال اگر مردی بر خلاف عرف از خروج همسر خود از منزل و بازدید خویشان و دوستان جلوگیری کند، زن مکلف به رعایت آن نیست.

تمکین خاص

• رابطه‌ خاص زوجیت و روابط جنسی زناشویی است. در مقابل تمکین، مساله عدم تمکین یا نشوز مطرح می‌‎شود که به معنی نافرمانی یکی از زوج ها نسبت به دیگری است.
• بنابراین نشوز نمی‌تواند صرفا مختص زن باشد. نافرمانی شوهر و عدم ایفای مقتضیات و ملزومات زندگی مشترک نشوز نام دارد. ولی در عرف و حقوق امروز، واژه‌ نشوز را بیشتر در مورد زن به کار برده‌‌اند. بطور مثال مردی که نفقه‌ همسر را نمی‌پردازد یا با همسر خود حسن معاشرت ندارد ناشز است.

شرایط اجازه عدم تمکین زن

• در صورت قرار داشتن زن در عادت ماهیانه و بیمار بودن وی بطوری که پزشک رابطه جنسی را منع کرده باشد.
• مطابق  ماده ۱۱۱۴ قانون مدنی اگر حق تعیین منزل به زن داده شده باشد، زن می تواند از زندگی کردن در منزل مرد خودداری و مرد باید در منزل مورد تایید زن، زندگی کند.
• چنانچه مرد منزل مستقل و مناسبی در شأن زن تهیه نکرده باشد، زن می‌تواند از رفتن به منزل شوهر خودداری کند.
• اگر زندگی در منزل با شوهر موجب ترس از ضرر و زیان بدنی، مالی و یا شرافتی برای زن باشد، وی می‌تواند منزل را ترک و تا زمانی که همسر او صلاحیت لازم را پیدا نکرده، از بازگشت به منزل خودداری کند و در این شرایط نیز به زن نفقه تعلق می‌گیرد.
• چنانچه بعد از جاری شدن صیغه عقد، مرد به بیماری مقاربتی مبتلا شده بطوری که رابطه جنسی موجب سرایت بیماری به زن شود، زن می‌تواند از این رابطه خودداری کرده، در حالی که حق پرداخت نفقه وی محفوظ خواهد بود.

مجازات عدم تمکین زن

در قانون برای عدم تمکین از سوی زن مجازات در نظر گرفته نشده است. در واقع در صورت عدم تمکین، دادگاه اقدام به صدور رای الزام به تمکین می‌کند که طبق آن زن موظف است از همسر خود تمکین کند و در صورتی که زن تغییر رویه ندهد، آثار حقوقی و حکم عدم تمکین برای وی به همراه خواهد داشت.

پیشنهاد مطالعه : برای آشنایی با دانستنی‌های حقوقی بیشتر حقوق زن در طلاق توافقی به چه صورت است؟  را مطالعه کنید.

​

زن در مقابل مرد بایستی به وظایفی که شرعا و قانونا بعد از خواندن صیغه عقد بر عهده‌اش قرار گرفته عمل کند که تحت عنوان تمکین عام و خاص نامیده می‌شود.

​

قانون کشورمان به هر یک از زوجین برای طلاق اختیاراتی را اعطا کرده است تا بتوانند اقدام بر جدایی کرده و مسیر زندگی خود را از همسر خود جدا کنند. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی طلاق در صورت تمکین نکردن زن می‌پردازیم.

طلاق در صورت تمکین نکردن زن

اگر زن تمکین نکند عواقبی برای او در پی خواهد داشت که یکی از آن عواقب یا ضمانت‌اجراها این است که مرد می‌تواند با اثبات عدم تمکین زن از دادگاه رسیدگی کننده به این موضوع درخواست طلاق کند که در این صورت ملزم به پرداخت نفقه و شرط تنصیف اموال مرد به زن نخواهد بود. اثبات عدم تمکین زن توسط مرد به دادگاه کار سختی است مگر این که:

• خود زن در دادگاه به مواردی که باعث عدم تمکین است اقرار کند.
• قاضی دادگاه با توجه به قرائن و شواهد و اظهارات طرفین در دادگاه علم به عدم تمکین از جانب زن پیدا کند.

مقدمات طلاق با عدم تمکین زن

اگر زن مرتکب عدم تمکین و نشوز شده باشد عواقبی برای او دارد که شامل موارد زیر است:

• مرد می‌تواند با اثبات عدم تمکین زن به دادگاه خانواده رسیدگی کننده به این دعوا درخواست ازدواج مجدد کند.
• مرد می‌تواند به دلیل عدم تمکین زن از پرداخت نفقه به زن خودداری کند که برای عدم پرداخت نفقه هم نشوز و عدم تمکین زن باید در دادگاه خانواده ثابت شده باشد.
• مرد می‌تواند با اثبات عدم تمکین زن از دادگاه خانواده رسیدگی کننده به این دعوا درخواست طلاق زن را بکند.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب در چه مواردی زن حق طلاق دارد؟ را مطالعه کنید.

همچنین بخوانید:

چه زمانی زن می‌تواند جدا از شوهر خود زندگی کند؟

نفقه دختر در دوران عقد

در زمان بخشش مهریه به چه نکاتی باید توجه کرد؟

نحوه اثبات عدم تمکین زن

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید

​

لفظ تمکین به معنای الزام است و وقتی مرد دادخواست تمکین می‌دهد که زن بدون عذر موجه منزل مشترک زناشویی را ترک کرده باشد و یا از انجام وظایف زناشویی خود خودداری کند.

​

یکی از تکالیفی که به موجب قانون و شرع، از زمان عقد ازدواج بر عهده زن و مرد گذاشته شده، تمکین است. تمکین وظیفه‌ای است که بر عهده زوجین گذاشته شده است و این وظیفه حقی است برای طرف مقابل، اما ایفای این وظیفه، مطلق و بی حد و مرز نیست بلکه در قانون و شرع مواردی برای مجاز بودن عدم تمکین از جانب زن مشخص شده‌است. در این نوشتار از مجله دلتا مواردی که زن مجاز به عدم تمکین است و از اجازه قانونی برای عدم تمکین برخوردار است می‌پردازیم.

مواردی که زن مجاز به عدم تمکین است

بر اساس قانون، در برخی از موارد زن از اجازه قانونی برای عدم تمکین برخوردار است. مواردی که زن مجاز به عدم تمکین است عبارتند از:

•  ضرر بدنی، مالی و شرافتی: بنا به ماده ۱۱۱۵ قانون مدنی، اگر بودن زن با شوهر در یک منزل ترس، ضرر بدنی، مالی یا شرافتی برای زن داشته باشد، زن می‌تواند مسکن جداگانه اختیار کند. در این‌صورت دادگاه حکم بازگشت به منزل شوهر را نخواهد داد و تا زمانی‌که زن در بازگشت به منزل معذوریت داشته ‌باشد، نفقه بر عهده شوهر خواهد بود.
• ابتلای شوهر به امراض جنسی : بنا به ماده ۱۱۲۷ قانون مدنی هرگاه شوهر بعد از عقد مبتلا به یکی از امراض مقاربتی و جنسی شود، زن حق دارد که از نزدیکی با او خودداری کند، این خودداری مانع از حق نفقه نخواهد بود و مرد در صورت عدم پرداخت آن، به مجازات محکوم می‌شود.

​

• تعیین محل زندگی توسط زن: بنا به ماده ۱۱۱۴ قانون مدنی زن باید در منزلی که شوهر تعیین می‌کند سکونت کند، مگر آنکه اختیار تعیین منزل با زن ‌باشد. در صورتی‌که حق تعیین منزل با زن باشد، زن می‌تواند از زندگی کردن در منزل مشترک با مرد خودداری کند، اما کماکان موظف است که در خصوص وظایف زناشویی از شوهر خود تمکین کند.
•  بیماری زن: در صورتی‌که زن دچار بیماری شده باشد می‌تواند از تمکین خاص خودداری کند. برخی از بیماری‌ها در زن مجوزی قانونی و مشروع برای عدم تمکین خاص به شمار می‌روند.
•  استفاده از حق حبس: بنا به ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی اگر بین زوجین رابطه زناشویی برقرار نشده باشد، زن می‌تواند تا زمانی که تمام مهریه به او پرداخت نشده است، از شوهر خود تمکین نکند. در این صورت، زن باز هم دارای حق نفقه است.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب طلاق قضایی و شرایط آن را مطالعه کنید.

همچنین بخوانید:

طلاق به دلیل نازایی هر یک از زوجین به چه صورت است؟

نفقه از چه زمانی به زن تعلق می‌گیرد؟

طلاق از طرف زن به چه صورت است؟

شرط نصف شدن اموال پس از طلاق

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید

برای تمکین زن، مرد باید مقدمات و لوازم آن را از جمله مسکن مناسب و لوازم ضروری سکونت مهیا کند و زن باید ضمن سکونت در منزل شوهر خود نسبت به ادای وظایف زناشویی اقدام کند.

​

در صورت عدم تمکین زن و اثبات آن از سمت شوهر، زن ناشزه محسوب می‌شود و نفقه‌ای به او تعلق نمی‌گیرد. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی نحوه اثبات عدم تمکین می‌پردازیم.

نحوه اثبات عدم تمکین

چنانچه زن از مرد تمکین نکند، مرد می‌تواند با مراجعه به دادگاه الزام به تمکین زوجه را درخواست کند. قبل از این کار مرد می‌تواند اظهارنامه‌ای را پر کرده و برای زن بفرستد. این اظهارنامه بعدا می‌تواند اثبات کننده عدم تمکین زن باشد. مدارک دیگری نیز می‌تواند در این زمینه مورد تایید قاضی قرار بگیرد از جمله شهودی که عدم تمکین زن را شهادت می‌دهند. شکایت مرد از عدم تکمین زن یک دعوای خانوادگی است که در صورت اثبات منجر به نشوز زن شده و لازم نیست دیگر به زن نفقه بپردازد. در مقابل چنانچه مرد منزل مشترک را ترک کند یا نفقه را نپردازد و یا وظایف خود را انجام ندهد به طوری که مصداق سوءمعاشرت باشد، زن می‌تواند با مراجعه به دادگاه الزام مرد یا حقوق مالی خود ازجمله مهریه و نفقه خود یا نفقه فرزندان را مطالبه کند. حتی در مواردی که توانایی مالی مرد اثبات شود، عدم پرداخت نفقه از سوی مرد جرم محسوب شده و زن می‌تواند شکایت کیفری کند تا مرد زندانی شود.

(برای مشاوره حقوقی در زمینه تمکین از طریق بخش پرسش و پاسخ حقوقی مجله دلتا با ما در ارتباط باشید.)

​

نحوه رسیدگی

در مورد دعوای عدم تمکین، اگر مرد پس از اظهارنامه‌ای که برای همسرش فرستاده؛ زن همچنان به عدم تمکین خود ادامه بدهد، مرد می‌تواند دادخواست الزام زوجه به تمکین را در دادگاه خانواده ثبت کند. پس از ثبت دادخواست و ابلاغ آن به طرفین، جلسه دادرسی آغاز می‌شود. چنانچه هیچ مانع شرعی و عقلی، قانونی یا عرفی برای تمکین زن وجود نداشته باشد، قاضی ابتدا حکم به الزام زن به تمکین می‌دهد و در صورت تکرار عدم تمکین، زن ناشزه شده و دیگر  نفقه به او تعلق نمی‌گیرد. قانون مدنی در ماده ۱۱۰۸ به صراحت بیان می‌دارد: هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند، مستحق نفقه نخواهد بود. ضمن اینکه در صورت عدم تمکین زن، مرد می‌تواند با مراجعه به دادگاه خانواده تقاضای صدور حکم بر تجویز ازدواج مجدد کند.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر به چه زنانی نفقه تعلق نمی‌گیرد؟ را در مجله حقوقی مطالعه کنید.

همچنین بخوانید:

نحوه تنظیم وکالت بلاعزل

هر فرد تا چه میزان از اموالش را می‌تواند وصیت کند؟

در تنظیم قولنامه ملک به چه نکاتی باید توجه کرد؟

بدون طلاق می‌توان مهریه را گرفت؟

تهیه جهیزیه بر عهده زن است یا شوهر؟

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید

یکی از تکالیف مرد پس از عقد نکاح آن است که به همسر خود نفقه یا خرجی بدهد.

​

پس از انجام عقد نکاح بین زن و مرد، شرع و قانون مجموعه‌ای از حقوق و تکالیف را در ارتباط میان زن و مرد برقرار می‌کند. در مقابل تکلیف مرد به پرداخت نفقه، زن نیز وظیفه دارد که در برابر همسر خود تمکین کند. به عبارت دیگر، عدم تمکین از سوی زن سبب می‌شود که دیگر مرد وظیفه‌ای در قبال پرداخت نفقه به ایشان نداشته باشد. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی تعلق نفقه می‌پردازیم.

نفقه زن در صورت تمکین

تکالیف متقابل زن و مرد در زندگی مشترک ناظر به تمکین و پرداخت نفقه است؛ به همین دلیل، بر اساس حکم شرع و قانون زن مکلف است که در مقابل همسر خود تمکین کند. در صورتی‌که زن تمکین کرد، از حق نفقه برخوردار است، اما در صورتی‌که تمکین نکند، این حق را از دست خواهد داد و مرد الزامی جهت پرداخت نفقه به وی نخواهد داشت.

​

نفقه زن در صورت عدم تمکین

یکی از نکات حقوقی مهم این است که زن باید در برابر شوهر خود تمکین کند، در غیر این صورت، مجازات عدم تمکین زن یا به عبارتی آثار این عدم تمکین از جانب زن شامل قطع شدن نفقه وی خواهد شد، به‌علاوه اینکه شوهرش می‌تواند با مراجعه به دادگاه خانواده، اجازه ازدواج مجدد هم بگیرد؛ بنابراین در حالت کلی نفقه زن در صورت عدم تمکین از بین می‌رود؛ البته این امر استثنائاتی هم دارد. بر اساس قانون مدنی، در مواردی زن مجاز است که از شوهر خود تمکین نکند؛ مثلا اگر مرد مبتلا به بیماری‌های مقاربتی باشد، یا زن بیمار بوده و نتواند تمکین خاص کند، همچنین در مواردی که زن از حق حبس در عقد ازدواج استفاده می‌کند، به حکم قانون می‌تواند و اجازه دارد که از شوهر خود تمکین نکند. در این حالت نمی‌توان به وی عنوان زن ناشزه داد؛ به همین دلیل، همچنان از حق نفقه هم برخوردار خواهد بود.

پیشنهاد مطالعه: برای خواندن  “استایل زمستانه ۲۰۲۱ زنانه!” به مجله مد دلتا مراجعه کنید.

همچنین بخوانید:

مجازات خیانت در امانت

مطالبه مهریه در عقد موقت ثبت نشده

نحوه اثبات عدم تمکین زن به چه صورت است؟

زن برای عمل جراحی زیبایی به اجازه شوهر نیاز دارد؟

مرد بدون دلیل می‌تواند زن را طلاق دهد؟

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید

تمکین در لغت به معنای الزام است، با این حال تمکین از منظر حقوق خانواده به معنای اطاعت و پیروی زن از شوهر در امور زندگی و روابط زناشویی بدون عذر شرعی است.

​

مطابق با قانون مدنی کشور، پس از ازدواج هر یک از زوجین نسبت به یکدیگر دارای وظایفی هستند، یکی از این تکالیف تمکین زن از شوهر است. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی تمکین نکردن زن از شوهر و عواقب آن می‌پردازیم.

عدم تمکین زن از شوهر به چه معنا است؟

زن و مرد هر یک موظف هستند تا تکالیف خود را در برابر یکدیگر انجام داده و با یکدیگر حسن معاشرت داشته باشند. در غیر این صورت، مصداق نشوز تلقی شده و منجر به پیامدهایی برای هر یک از آنان می‌شود. نشوز به معنای عدم تمکین یا عدم ایفای هریک از وظایف و تکالیف میان زوجین است. از منظر حقوقی و در قالب زندگی زناشویی هر گاه زن بدون عذر شرعی از همسر خویش در رفع نیازهای جنسی و امور خانواده تمکین نکند، حق پرداخت نفقه از سوی مرد برای زن سلب می‌شود.

​

عواقب تمکین نکردن زن از شوهر 

عدم تمکین زن از شوهر پیامدهایی را به دنبال دارد، از جمله این پیامدها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• عدم استحقاق زن نسبت به نفقه ( ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی)
• کسب اجازه ازدواج مجدد از دادگاه (مواد ۱۶ و ۱۷ قانون حمایت خانواده)، به این منظور مرد بایستی به دادگاه رجوع و با اثبات عدم تمکین همسر خود، از دادگاه اجازه ازدواج مجدد بگیرد.
• امکان طرح دعوا طلاق از سوی مرد

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر امکان مطالبه مجدد مهریه پس از بخشیدن آن وجود دارد؟ را مطالعه کنید.

همچنین بخوانید:

نحوه اثبات عدم تمکین زن به چه صورت است؟

اعتبار وصیت‌نامه شفاهی چقدر است؟

مطالبه مهریه در عقد موقت ثبت نشده

پرداخت مهریه سنگین به چه صورت است؟

طلاق به دلیل کتک زدن زن در چه شرایطی امکان‌پذیر است؟

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید

برای تمکین زن مرد باید مقدمات و لوازم آن را از جمله مسکن مناسب و لوازم ضروری سکونت مهیا کند و زن باید ضمن سکونت در منزل شوهر خود نسبت به ادای وظایف زناشویی اقدام کند.

​

ماده ۱۱۰۲ قانون مدنی تمکین را از وظایف زوجه در مقابل زوج پس از انعقاد عقد ازدواج و از آثار روابط زوجیت دانسته است. تمکین یعنی زوجه در انجام وظایف زناشویی، سکونت در منزل مشترک که شوهر اختیار کرده و حسن معاشرت در حفظ مبانی خانواده از جمله تربیت فرزندان و نحوه معاشرت‌ها و … از شوهر اطاعت کند که در اصطلاح حقوقی به آن تمکین می‌گویند و انواعی دارد، عدم تمکین باعث مجازات می‌شود درصورت عدم تمکین زن و اثبات آن از سمت شوهر زن ناشزه محسوب می‌شود و نفقه‌ای به او تعلق نمی‌گیرد. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی نحوه اثبات عدم تمکین می‌پردازیم.

نحوه اثبات عدم تمکین

چنانچه زن از مرد تمکین نکند، مرد می‌تواند با مراجعه به دادگاه الزام به تمکین زوجه را درخواست کند. قبل از این کار مرد می‌تواند اظهارنامه‌ای را پر کرده و برای زن بفرستد. این اظهارنامه بعدا می‌تواند اثبات کننده عدم تمکین زن باشد. مدارک دیگری نیز می‌تواند در این زمینه مورد تایید قاضی قرار بگیرد از جمله شهودی که عدم تمکین زن را شهادت می‌دهند. شکایت مرد از عدم تکمین زن یک دعوای خانوادگی است که در صورت اثبات منجر به نشوز زن شده و لازم نیست دیگر به زن نفقه بپردازد. در مقابل چنانچه مرد منزل مشترک را ترک کند یا نفقه را نپردازد و یا وظایف خود را انجام ندهد به طوری که مصداق سوءمعاشرت باشد، زن می‌تواند با مراجعه به دادگاه الزام مرد یا حقوق مالی خود ازجمله مهریه و نفقه خود یا نفقه فرزندان را مطالبه کند. حتی در مواردی که توانایی مالی مرد اثبات شود، عدم پرداخت نفقه از سوی مرد جرم محسوب شده و زن می‌تواند شکایت کیفری کند تا مرد زندانی شود.

​

نحوه رسیدگی

در مورد دعوای عدم تمکین، اگر مرد پس از اظهارنامه‌ای که برای همسرش فرستاده؛ زن همچنان به عدم تمکین خود ادامه بدهد، مرد می‌تواند دادخواست الزام زوجه به تمکین را در دادگاه خانواده ثبت کند. پس از ثبت دادخواست و ابلاغ آن به طرفین، جلسه دادرسی آغاز می‌شود. چنانچه هیچ مانع شرعی و عقلی، قانونی یا عرفی برای تمکین زن وجود نداشته باشد، قاضی ابتدائا حکم به الزام زن به تمکین می‌دهد و در صورت تکرار عدم تمکین، زن ناشزه شده و دیگر  نفقه به او تعلق نمی‌گیرد. قانون مدنی در ماده ۱۱۰۸ به صراحت بیان می‌دارد: هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند، مستحق نفقه نخواهد بود. ضمن اینکه در صورت عدم تمکین زن، مرد می‌تواند با مراجعه به دادگاه خانواده تقاضای صدور حکم بر تجویز ازدواج مجدد کند.

برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر به چه زنانی نفقه تعلق نمی‌گیرد؟ را مطالعه کنید.

همچنین بخوانید:

عواقب ترک منزل توسط زن

نفقه به زن شاغل تعلق می‌گیرد؟

نفقه زن به چه صورتی محاسبه می‌شود؟

نحوه اعتراض به میزان نفقه

زن برای عمل جراحی زیبایی به اجازه شوهر نیاز دارد؟

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید

​

لفظ تمکین به معنای الزام است و وقتی مرد دادخواست تمکین می‌دهد که زن بدون عذر موجه منزل مشترک زناشویی را ترک کرده باشد و یا از انجام وظایف زناشویی خود خودداری کند.

​

یکی از تکالیفی که به موجب قانون و شرع، از زمان عقد ازدواج بر عهده زن و مرد گذاشته شده، تمکین است. تمکین وظیفه‌ای است که بر عهده زوجین گذاشته شده است و این وظیفه حقی است برای طرف مقابل، اما ایفای این وظیفه، مطلق و بی حد و مرز نیست بلکه در قانون و شرع مواردی برای مجاز بودن عدم تمکین از جانب زن مشخص شده‌است. در این نوشتار از مجله دلتا مواردی که زن مجاز به عدم تمکین است و از اجازه قانونی برای عدم تمکین برخوردار است می‌پردازیم.

مواردی که زن مجاز به عدم تمکین است

بر اساس قانون، در برخی از موارد زن از اجازه قانونی برای عدم تمکین برخوردار است. مواردی که زن مجاز به عدم تمکین است عبارتند از:

•  ضرر بدنی، مالی و شرافتی: بنا به ماده ۱۱۱۵ قانون مدنی، اگر بودن زن با شوهر در یک منزل ترس، ضرر بدنی، مالی یا شرافتی برای زن باشد، زن می‌تواند مسکن جداگانه اختیار کند. در این‌صورت دادگاه حکم بازگشت به منزل شوهر را نخواهد داد و تا زمانی‌که زن در بازگشت به منزل معذوریت داشته ‌باشد، نفقه بر عهده شوهر خواهد بود.
• ابتلای شوهر به امراض جنسی : بنا به ماده ۱۱۲۷ قانون مدنی هرگاه شوهر بعد از عقد مبتلا به یکی از امراض مقاربتی و جنسی شود، زن حق دارد که از نزدیکی با او خودداری کند، این خودداری مانع از حق نفقه نخواهد بود و مرد در صورت عدم پرداخت نفقه، به مجازات محکوم می‌شود. عدم تمکین در این ماده ناظر بر تمکین خاص است و کماکان زن باید تمکین عام کند.

​

• تعیین محل زندگی توسط زن: بنا به ماده ۱۱۱۴ قانون مدنی زن باید در منزلی که شوهر تعیین می‌کند سکونت کند، مگر آنکه اختیار تعیین منزل با زن ‌باشد. در صورتی‌که حق تعیین منزل با زن باشد، زن می‌تواند از زندگی کردن در منزل مشترک با مرد خودداری کند، اما کماکان موظف است که در خصوص وظایف زناشویی از شوهر خود تمکین کند.
•  بیماری زن: در صورتی‌که زن دچار بیماری شده باشد می‌تواند از تمکین خاص خودداری کند. برخی از بیماری‌ها در زن مجوزی قانونی و مشروع برای عدم تمکین خاص به شمار می‌روند.
•  استفاده از حق حبس: بنا به ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی اگر بین زوجین رابطه زناشویی برقرار نشده باشد، زن می‌تواند تا زمانی که تمام مهریه به او پرداخت نشده است، از شوهر خود تمکین نکند. در این صورت، زن باز هم دارای حق نفقه است.

برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر طلاق قضایی و شرایط آن را مطالعه کنید.

همچنین بخوانید:

تمکین زن از شوهر و نکاتی که باید بدانید

طلاق به دلیل کتک زدن زن در چه شرایطی امکان‌پذیر است؟

طلاق غیابی و نکاتی که باید بدانید!

ارث زن در ازدواج موقت

حضانت فرزندان بعد از سن قانونی به چه صورت است؟

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید

​