تمکین

به دلیل آثار مطلوب ازدواج در متون دینی و اسلامی همواره به ازدواج آسان سفارش‌های بسیاری شده است. ازدواج که می‌تواند به دو صورت دائم و موقت انجام شود، راه شرعی و قانونی رفع تمایلات جنسی و تشکیل خانواده است. ازدواج موقت، روشی مناسب و مشروع برای افرادی است که امکان ازدواج دائم را ندارند. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع تمکین جنسی در ازدواج موقت می‌پردازیم.

عدم تمکین چیست؟

به موجب عقد نکاح، زن مکلف به تمکین در برابر شوهر می‌شود و در مقابل این تکلیف، از حق نفقه برخوردار خواهد شد. در حالت کلی زن موظف به تمکین عام و خاص از همسر خود است. تمکین عام عبارت است از پذیرش برتری شوهر در امور کلی مربوط به زندگی مشترک و تمکین خاص ناظر بر روابط جنسی و زناشویی متعارف بین زوجین است. لذا درصورتی‌که زن از تمکین در برابر شوهر خودداری کند، مرتکب عدم تمکین یا نشوز شده است. این مسئله سبب می‌شود که زن حقی بابت دریافت نفقه نیز نداشته باشد.

عدم تمکین در عقد موقت

با توجه به مطالبی که گفته شد، ممکن است این سوال به ذهن برسد که آیا در عقد موقت هم زن موظف به تمکین در برابر شوهر است؟ آیا زن می‌تواند در عقد موقت از تمکین در مقابل شوهر خودداری کند؟

بنابر آنچه که اشاره شد، عقد ازدواج چه از نوع ازدواج دائم و چه از نوع عقد موقت، سبب می‌شود که زن و مرد موظف به حسن معاشرت در مقابل یکدیگر بوده و زن نیز موظف است در مقابل شوهر خود تمکین نماید. البته در این خصوص نکته مهمی وجود دارد و آن این است که در عقد موقت، زن می‌تواند ضمن عقد نکاح شرط کند که از شوهر خود تمکین نمی‌کند که دراین‌صورت، دیگر زن موظف به تمکین در عقد موقت نخواهد بود.

مجازات عدم تمکین جنسی در ازدواج موقت

اگر زن جز در مواقعی که عذر شرعی دارد و برقراری رابطه جنسی برایش ممکن نیست از این مسئله اجتناب کند، مرد می‌تواند علیه همسرش دادخواست عدم تمکین ارائه دهد. به این مسئله مانند ازدواج دائم رسیدگی خواهد شد. منتها در ازدواج دائم مرد در صورت عدم تمکین زن هم حق تسلیم دادخواست دارد و هم می‌تواند نفقه زن را قطع کند اما در نکاح موقت درصورتی‌که پرداخت نفقه شرط نشده باشد، دیگر عدم پرداخت آن معنی ندارد و نمی‌تواند به عنوان اهرم فشاری به نفع مردان مورد استفاده قرار بگیرد.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی مطلب آیا زن ناشزه می‌تواند درخواست طلاق کند؟ را مطالعه کنید.

تمکین وظیفه‌ای است که بر عهده زوجین گذاشته شده است و این وظیفه حقی است برای طرف مقابل، اما ایفای این وظیفه، مطلق و بی حد و مرز نیست بلکه در قانون و شرع مواردی برای مجاز بودن عدم تمکین از جانب زن مشخص شده‌است. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع عدم تمکین جنسی زن می‌پردازیم.

انواع تمکین

در عرف حقوقی و قانونی ما تمکین در دو معنای تمکین عام و تمکین خاص به کار برده می‌شود که معانی متفاوتی هم دارند . از همین رو شناخت انواع تمکین اعم از تمکین عام و تمکین خاص و مصادیق آن‌ها موضوع بسیار مهمی است.

 تمکین عام

از آن جهت که طبق قانون ریاست خانواده با شوهر است، تمکین عام به معنای پذیرش شوهر در مسائل کلی روابط خانوادگی است.

تمکین خاص

تمکین خاص از شوهر به معنای روابط زناشویی میان زوجین است.

موارد قانونی عدم تمکین زن از مرد

موانع مشروع برای تمکین

درصورتی‌که بودن زن با شوهر در یک منزل خوف و ضرر بدنی یا مالی یا شرافتی برای زن داشته باشد او می‌تواند منزل را ترک کند و به منزل دیگری برود.

حق سکونت زن و خودداری از تمکین

درصورتی‌که حق سکونت به زن داده شده باشد زن می‌تواند از حضور در منزل شوهر خوداری کند و شوهر را ملزم به حضور در خانه‌ای کند که او تعیین می‌نماید.

 نداشتن منزل مستقل و مناسب

درصورتی‌که شوهر منزل مناسب با وضعیت زن برای سکونت او پیدا نکند، دراین‌صورت زن می‌تواند به خانه شوهر نرود.

 ابتلای شوهر به امراض مقاربتی و جنسی

ماده ۱۱۲۷ قانون مدنی اعلام می دارد “هر گاه شوهر بعد از عقد مبتلا به یکی از مریضی‌های مقاربتی و جنسی گردد، زن حق دارد که از نزدیکی با او خوداری و امتناع نماید، امتناع به علت مذبور مانع از حق نفقه نخواهد بود”. اگر به مطالب طلاق علاقه دارید به مطلب در این شرایط شوهر می‌تواند حق طلاق را باطل کند مراجعه کنید.

 بیماری زن و عدم تمکین

درصورتی‌که زن بیمار باشد و نزدیکی جنسی با شوهر را پزشک منع نماید یا در عادت زنانگی باشد زن می تواند از نزدیکی خوداری نماید.

 انجام تکالیف واجب

هرگاه زن برای انجام تکلیف مذهبی واجب، اجازه بیرون رفتن از منزل، از شوهر بخواهد و شوهر اجازه ندهد زن می‌تواند خارج شود و این امر موجب نشوز او نمی‌شود.

 خروج برای درمان زن

هرگاه پزشک خروج زن را از منزل برای مداوا لازم بداند و شوهر اجازه ندهد، زن می‌تواند خارج گردد و این امر از موارد نشوز نیست. مانند آن‌که زن مبتلا به بیماری گردد که برای مداوا باید به بیمارستان یا خارج از کشور برود.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی مطلب آیا کشتن زن خیانتکار مجازات دارد؟  را مطالعه کنید.

در سال‌های اخیر با وجود افزایش آمار طلاق در میان خانواده‌ها، بسیاری از همین افراد اطلاعات کافی و لازم را درخصوص طلب مهریه یا تمکین از شوهر ندارند. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع دریافت نفقه و مهریه بدون تمکین می‌پردازیم.

حق حبس چیست؟

بر اساس ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی، زن می‌تواند تا مهریه به او تسلیم نشده از ایفاء وظایفی که در مقابل شوهر دارد امتناع کند. مشروط بر اینکه مهر او حال باشد و این امتناع نفقه را ساقط نمی‌کند. این امکان امتناع از انجام تعهد (تمکین کردن) را حق حبس می‌گویند.

باید و نبایدهای حق حبس برای زن

• مهریه باید حال باشد. برابر ماده ۱۰۸۳ قانون مدنی مهر می‌تواند کلا یا جزئا حال یا به وعده باشد.
• اگر مهر مدت‌دار باشد زن زمانی حق خواهد داشت مهریه خود را مطالبه کند که زمان آن فرا رسیده باشد. در این وضعیت شوهر نیز می‌تواند ایفاء وظایف زناشویی را از زن طلب کند. در این شرایط زوجه نمی‌تواند به حق حبس خود استناد کند.
• اما در حالتی که شوهر ایفای وظایف زناشویی را از زن طلب نکند و زمان پرداخت مهریه هم رسیده باشد یا مهریه وعده‌دار نباشد، زن می‌تواند از حق حبس خود استفاده کند. چون به موجب ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی به محض وقوع عقد نکاح، زن مالک مهریه می‌شود. برای آشنایی با مهریه‌هایی که پرداخت نمی‌شوند به مطلب مهریه‌هایی که نه می‌توان داد نه می‌توان گرفت مراجعه کنید.
• زن قبل از گرفتن مهریه به ایفاء وظایف زناشویی عمل نکرده باشد. برابر ماده ۱۰۸۶ قانون مدنی، چنانچه زن قبل از گرفتن مهریه، با میل خود، از شوهر تمکین خاص کند(رابطه زناشویی) حق حبس وی ساقط و دیگر اجازه امتناع از تمکین و سایر وظایف زناشویی را ندارد.

چنانچه زن در حین عقد مطلع باشد که شوهر قادر به پرداخت مهریه نیست و با این وصف به عقد وی در آید نه تنها نمی‌تواند به لحاظ عدم قدرت و استطاعت شوهر بر پرداخت مهریه تقاضای بطلان عقد را بنماید بلکه مجاز به استفاده از حق حبس خود هم نیست. لذا باید پس از عقد، با درخواست شوهر به ایفاء وظایف زناشویی اقدام نماید، درغیراین‌صورت ناشزه محسوب می‌شود.

زوجه در چه مواردی می‌تواند از حق حبس استفاده کند؟

زن تا دریافت کل مهریه مکلف به تمکین خاص و ایفاء وظایف زناشویی نیست. در صورت قسط‌بندی شدن مهریه، حق حبس برای زن تا اتمام پرداخت اقساط باقی می‌ماند.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی مطلب حقوقی که زنان در ازدواج از آن بی‌خبرند را مطالعه کنید.

گاهی ممکن است که به دلیل اختلافات مطرح شده میان زن و مرد، زن حاضر به تمکین در برابر شوهر خود نشود و  وظایفی را که بر عهده دارد به خوبی انجام ندهد. با توجه به اهمیت نهاد خانواده، در قانون، ملاحظات ویژه‌ای در این مواقع در نظر گرفته شده است تا زن و مرد برای زندگی با یکدیگر ترغیب شوند. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع مجازات تمکین نکردن زن می‌پردازیم.

عدم تمکین

زن و مرد تکالیفی قانونی و شرعی در قبال یکدیگر دارند که از جمله آن‌ها می‌توان به وظایف زناشویی اشاره کرد. قانون مدنی در ماده ۱۱۰۲ در همین زمینه می‌گوید: “همین که نکاح به‌طور صحیح واقع شد روابط زوجیت بین طرفین موجود و حقوق و تکالیف زوجین در مقابل همدیگر برقرار می‌شود.”

انواع تمکین شامل دو نوع تمکین عام و تمکین خاص است. درصورتی‌که زن در امور کلی زندگی مشترک یا روابط زناشویی از همسر خود تمکین نکند، در اصطلاح فقهی و حقوقی به وی زن ناشزه گفته می‌شود.

مصادیق عدم تمکین در برابر شوهر عبارت است از عدم سکونت در محلی که شوهر آن را فراهم کرده است، انتخاب شغل مغایر با شئونات خانوادگی شوهر، خارج شدن از منزل بدون اجازه و اطلاع شوهر و غیره.

در فقه و در عرف، تمکین مختص به زن است. در صورت عدم تمکین زن در برابر شوهرش، مرد می‌تواند ضمانت اجراهایی که در قانون پیش بینی شده است را اجرا کند.

به‌طور مثال می‌تواند زن را از نفقه محروم کند. همچنین درصورتی‌که در عقدنامه شرط تنصیف(نصف شدن دارایی) آمده باشد، اموال شوهر با او تقسیم نشود. با این حال درصورتی‌که مرد وظایف زناشویی خود را به خوبی اجرا نکند، برای زن حق و حقوقی ایجاد می‌شود. اگر علاقه دارید با نحوه طلاق از طرف زن آشنا شوید مطلب در این شرایط زن می‌تواند حتی بدون دلیل طلاق بگیرد را مطالعه کنید.

مجازات تمکین نکردن زن

برخی این سوال را می‌پرسند که مجازات عدم تمکین زن چیست؟ در پاسخ به این سوال باید بگوییم که مجازات قانونی، تنها در صورتی در قبال اشخاص اجرا می‌شود که در قانون این عمل جرم باشد.

اما عدم تمکین از سوی زن، جرم نیست تا بتوان وی را مجازات کرد. بلکه بهتر است گفته شود که آثار حقوقی عدم تمکین از سوی زن چیست؟

• درصورتی‌که زن بدون دلیل موجه از تمکین در برابر شوهر خودداری کند، از حق دریافت نفقه محروم خواهد شد.
• در صورت عدم تمکین، زن از برخی حقوق مالی بعد از طلاق همچون تنصیف اموال و دارایی‌های مرد پس از طلاق محروم می‌گردد.
• مرد با گذشت مدت زمان و عدم تمکین زن، می‌تواند با مراجعه به دادگاه حکم ازدواج مجدد بگیرد.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی مطلب حقوقی که زنان در ازدواج از آن بی‌خبرند را مطالعه کنید.

در سال‌های اخیر با وجود افزایش آمار طلاق در میان خانواده‌ها اما بسیاری از همین افراد اطلاعات کافی و لازم را درخصوص طلب مهریه و یا تمکین همسر از زوج ندارند. در این نوشتار از مجله دلتا به موضوع عدم تمکین با حق حبس می‌پردازیم.

باید و نباید‌های حق حبس برای زوجه در قانون

• مهریه باید حال باشد. برابر ماده ۱۰۸۳ قانون مدنی مهر می‌تواند کلا یا جزئا حال یا به وعده باشد.
• اگر مهر مدت دار باشد زوجه زمانی حق خواهد داشت مهر خود را مطالبه کند که زمان آن فرا رسیده باشد که در این وضعیت زوج نیز می‌تواند ایفاء وظایف زناشویی را از زوجه طلب کند و در این شرایط زوجه نمی‌تواند به حق حبس برای زوجه خود استناد کند.
• اما در حالتی که زوج ایفای وظایف زناشویی را از زوجه طلب نکند و زمان پرداخت مهریه هم رسیده باشد یا مهریه وعده دار نباشد، زوجه می‌تواند از حق حبس برای زوجه خود استفاده کند.چون به موجب ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی به محض وقوع عقد نکاح، زوجه مالک مهر می‌شود.
• زوجه قبل از اخذ مهریه به ایفاء وظایف زناشویی عمل نکرده باشد. برابر ماده ۱۰۸۶ قانون مدنی، چنانچه زوجه قبل از گرفتن مهریه، با میل خود، از زوج تمکین خاص کند، حق حبس وی ساقط و دیگر اجازه امتناع از تمکین و سایر وظایف زناشویی ندارد.

چنانچه زوجه در حین عقد مطلع باشد که زوج قادر به پرداخت مهریه نیست و با این وصف به عقد ازدواج وی در آید نه تنها نمی‌تواند به لحاظ عدم قدرت و استطاعت زوج بر پرداخت مهریه تقاضای بطلان عقد را بنماید بلکه مجاز به استفاده از حق حبس خود هم نیست لذا می‌بایست پس از عقد، با درخواست زوج به ایفاء وظایف زناشویی اقدام نماید، در غیر این صورت ناشزه محسوب می‌شود.

زوجه در چه مواردی می‌توانند از حق حبس استفاده کند؟

زوجه تا دریافت کل مهریه مکلف به تمکین خاص و ایفاء وظایف زناشویی نیست. در صورت تقسیط مهریه حق حبس برای زوجه تا اتمام پرداخت اقساط باقی می‌ماند.

آثار اعمال حق حبس زن

• زن را نمی‌توان ملزم به تمکین خاص و ایفای سایر وظایف زناشویی کرد.
•  در صورت تقسیط پرداخت مهریه حق حبس زن تا پایان دریافت تمامی اقساط به قوت خود باقی می‌ماند.
• زن مستحق نفقه خواهد بود.
• در صورت خودداری زن از پرداخت نفقه، زوجه حق شکایت کیفری از زوج خواهد داشت.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب نداشتن قرارداد اجاره یا قرارداد اجاره شفاهی چه معایبی دارد؟  مطالعه کنید.

زمانی‌که زن و مردی به عقد نکاح هم در می‌آیند و با یک‌دیگر عروسی می‌کنند، باید وظایفی را به‌صورت متقابل به عهده گرفته و به‌خوبی آن را انجام بدهند که یکی از این وظایف متقابل، تمکین است. تمکین در اصطلاح حقوقی به معنای اطاعت کردن و ملزم شدن است و یک لغت عام به حساب می‌آید که در خصوص هر کسی کاربرد دارد اما بر اساس قوانین و مقررات جاری در کشور اصولا زمانی‌که از تمکین صحبت می‌شود، منظور آن است که زن باید از شوهر خود حرف‌شنوی داشته باشد و در امور کلی مربوط به زندگی زناشویی با وی هماهنگ باشد. با این حال، الزام به تمکین را نمی‌توان تنها به عنوان تکلیف زن تلقی کرد. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی تمکین مرد از زن می‌پردازیم.

تمکین از طرف مرد

بنا به قانون مدنی شوهر نیز مکلف است که با همسر خود حسن‌معاشرت داشته باشد و علاوه‌بر آن، در تقویت مبانی زندگی خانوادگی با همسر خود مشارکت و تعامل داشته باشد.

لذا درصورتی‌که مرد از انجام وظایف کلی زندگی مشترک خود سر باز زند، دلیلی ندارد که نتوان از تمکین شوهر سخن گفت.

چرا که در این شرایط، زندگی خانوادگی و مشترک زوجین با خلل مواجه می‌شود و جبران آن غیرممکن است. با این حال، در آرا بسیاری از دادگاه‌ها تمکین مختص زن است و تمکین از طرف شوهر معنایی ندارد.

دعوای الزام به تمکین شوهر

اگر زن در دادگاه دعوایی به خواسته الزام به تمکین شوهر اقامه کند، محکوم به رد است. با این حال، اگر‌چه الزام به تمکین شوهر، تحت این عنوان غیرممکن است، زن راهکارهایی در این خصوص خواهد داشت که تا حد زیادی در رابطه با الزام به تمکین شوهر مثمر ثمر است.

به عنوان مثال، در عقد دائم مرد مکلف شده است که به همسر خود نفقه دهد. حال اگر مرد از پرداخت نفقه به زن امتناع کند، زن می‌تواند به دادگاه مراجعه کرده و دادخواست مطالبه نفقه دهد.

هم‌چنین درصورتی‌که مرد، زن را از منزل مشترک بیرون کرده باشد و از زندگی مشترک با زن امتناع کرده باشد، زن این امکان را خواهد داشت که به جرم ترک انفاق از شوهر شکایت کند و زمانی‌که خود مرد زندگی مشترک خانوادگی خود را ترک کرده باشد، زن می‌تواند ادعای عسر و حرج کند که در این‌صورت قاضی با ملاحظه شرایط تمکین کردن مرد، ممکن است حکم طلاق زن را صادر کند.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب آیا دریافت مهریه بعد از ازدواج مجدد زن امکان‌ دارد؟  را مطالعه کنید.

عدم تمکین زن از شوهر از موارد بسیار زیاد دعاوی خانواده در دادگاه‌ها است که از سوی مرد طرح می‌شود. در این مطلب از مجله‌ دلتا به نکات حقوقی عدم تمکین زن از شوهر می‌پردازیم.

نکات حقوقی عدم تمکین زن از شوهر

زن در مواقعی، می‌تواند از الزام به تمکین شانه خالی نماید. هنگامی که تعهدی به صورت شروط ضمن عقد برای شوهر ایجاد شده باشد. مانند حق تعیین محل سکونت، حق تحصیل، یا حق اشتغال و …در چنین مواردی دیگر زن الزام به تمکین نخواهد داشت.

 اگر حضور زن و شوهر در یک منزل متضمن ضرر بدنی، مالی، یا شرافتی باشد، زن الزام به تمکین و حضور در منزل شوهر نخواهد داشت. 

در ابتدای ازدواج و تا هنگامی که زن به اختیار خود از مرد تمکین نکرده است، می‌تواند تمکین را مشروط به پرداخت مهریه نماید و تا مهریه پرداخت نشده است از ایفای وظایفی که در قبال شوهر دارد امتناع نماید. در چنین حالتی که به آن حق حبس گفته می‌شود، زن دیگر الزام به تمکین ندارد.

موارد قانونی عدم تمکین زن از شوهر

•  بیماری زن
•  حق حبس زن
• در واجبات شرعی
•  در اعطای حق مسکن به زن
•  وجود خوف جانی برای زن
• امراض مقاربتی و جنسی شوهر و خطر برای زن

عدم تمکین و نفقه

در قانون مدنی، نفقه زن که به عهده مرد قرار دارد و شامل خوراک، پوشاک، هزینه درمان ، مسکن و اثاثیه زندگی می‌باشد، در صورت تمکین زن از شوهر بر وی واجب می‌گردد.

لذا چنانچه زن از انجام وظایف زناشویی اعم از تمکین عام و خاص، بدون جواز قانونی، خودداری ورزد، مستحق دریافت نفقه و سایر حقوق مالی خویش از قبیل اجرت المثل ایام زوجیت نخواهد بود.

البته عدم تمکین ارتباطی با مطالبه مهریه نداشته و زن می‌تواند الزام مرد به پرداخت مهریه را خواستار شود.

اجرای رأی دعوی تمکین زن از شوهر

بسیاری از تقاضاهای الزام به تمکین زن از همسرش به منظور اسقاط حق و حقوق زن صورت می‌گیرد.

از طریق اجرای احکام خواسته می‌شود که شوهر مقدمات تمکین را تهیه و مسکن مستقل معرفی نماید. سپس از زن دعوت می‌شود تا به منزل زوج برود و مراتب با حضور یکی از مددکاران یا ضابطین صورت جلسه می‌شود.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر به چه زنانی نفقه تعلق نمی‌گیرد؟ را در مجله حقوقی مطالعه کنید.

هنگامی که زن و مرد با هم عقد ازدواج می‌بندند، بر اساس شرع و قانون بایستی تکالیفی را در برابر یکدیگر انجام دهند. به عنوان مثال زن از حق نفقه برخوردار است و در عین حال بایستی تمکین نماید. تمکین، به معنای پذیرش شوهر در امور کلی زندگی خانوادگی و روابط زناشویی است. گاهی ممکن است که به دلیل اختلافات میان زن و مرد، زن حاضر به تمکین در برابر شوهر خود نشود. به دنبال این موضوع، این سوال مطرح می شود که مجازات عدم تمکین چیست؟ در مجله دلتا به آثار حقوقی عدم تمکین خواهیم پرداخت.

تمکین از نظر لغوی به معنای اطاعت کردن است. و طبق قانون به دو دسته تقسیم می‌شود که عبارتند از :

تمکین عام

•  خوش رفتاری یا حسن معاشرت زن با شوهر و پذیرفتن خواسته‌‌های مشروع همسر است. البته شایان ذکر است که مرد نیز موظف به رعایت تمکین است و بایستی نسبت به خواسته‌‌های مشروع همسر پاسخ مثبت بدهد.
• بنابراین اگر مردی از همسر خود توقعات نامشروع یا نامتعارفی داشته باشد، زن مکلف به اطاعت از او نیست. به عنوان مثال اگر مردی بر خلاف عرف از خروج همسر خود از منزل و بازدید خویشان و دوستان جلوگیری کند، زن مکلف به رعایت آن نیست.

تمکین خاص

• رابطه‌ خاص زوجیت و روابط جنسی زناشویی است. در مقابل تمکین، مساله عدم تمکین یا نشوز مطرح می‌‎شود که به معنی نافرمانی یکی از زوج ها نسبت به دیگری است.
• بنابراین نشوز نمی‌تواند صرفا مختص زن باشد. نافرمانی شوهر و عدم ایفای مقتضیات و ملزومات زندگی مشترک نشوز نام دارد. ولی در عرف و حقوق امروز، واژه‌ نشوز را بیشتر در مورد زن به کار برده‌‌اند. بطور مثال مردی که نفقه‌ همسر را نمی‌پردازد یا با همسر خود حسن معاشرت ندارد ناشز است.

شرایط اجازه عدم تمکین زن

• در صورت قرار داشتن زن در عادت ماهیانه و بیمار بودن وی بطوری که پزشک رابطه جنسی را منع کرده باشد.
• مطابق  ماده ۱۱۱۴ قانون مدنی اگر حق تعیین منزل به زن داده شده باشد، زن می تواند از زندگی کردن در منزل مرد خودداری و مرد باید در منزل مورد تایید زن، زندگی کند.
• چنانچه مرد منزل مستقل و مناسبی در شأن زن تهیه نکرده باشد، زن می‌تواند از رفتن به منزل شوهر خودداری کند.
• اگر زندگی در منزل با شوهر موجب ترس از ضرر و زیان بدنی، مالی و یا شرافتی برای زن باشد، وی می‌تواند منزل را ترک و تا زمانی که همسر او صلاحیت لازم را پیدا نکرده، از بازگشت به منزل خودداری کند و در این شرایط نیز به زن نفقه تعلق می‌گیرد.
• چنانچه بعد از جاری شدن صیغه عقد، مرد به بیماری مقاربتی مبتلا شده بطوری که رابطه جنسی موجب سرایت بیماری به زن شود، زن می‌تواند از این رابطه خودداری کرده، در حالی که حق پرداخت نفقه وی محفوظ خواهد بود.

مجازات عدم تمکین زن

در قانون برای عدم تمکین از سوی زن مجازات در نظر گرفته نشده است. در واقع در صورت عدم تمکین، دادگاه اقدام به صدور رای الزام به تمکین می‌کند که طبق آن زن موظف است از همسر خود تمکین کند و در صورتی که زن تغییر رویه ندهد، آثار حقوقی و حکم عدم تمکین برای وی به همراه خواهد داشت.

پیشنهاد مطالعه : برای آشنایی با دانستنی‌های حقوقی بیشتر حقوق زن در طلاق توافقی به چه صورت است؟  را مطالعه کنید.

مطابق با قانون مدنی کشور، پس از ازدواج هر یک از زوجین نسبت به یکدیگر دارای وظایفی هستند. یکی از این تکالیف تمکین زن از شوهر است. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی الزام تمکین زن از شوهر مطابق قانون می‌پردازیم.

الزام به تمکین زن از شوهر 

زن و مرد هر یک موظف هستند تا تکالیف خود را در برابر یکدیگر انجام داده و با یکدیگر حسن معاشرت داشته باشند. در غیر این صورت، مصداق نشوز تلقی شده و منجر به پیامدهایی برای هر یک از آنان می‌شود.

نشوز به معنای عدم تمکین یا عدم ایفای هریک از وظایف و تکالیف میان زوجین است. از منظر حقوقی و در قالب زندگی زناشویی، هر گاه زن بدون عذر شرعی از همسر خویش در رفع نیازهای جنسی و امور خانواده تمکین نکند، حق پرداخت نفقه از سوی مرد برای زن سلب شده و مسئله نشوز رخ داده است. به این ترتیب زن، ناشزه نامیده می‌شود. به عبارت دیگر، ماده ۱۱۰۵ قانون آیین دادرسی مدنی، زن را موظف به اطاعت از شوهر چه در امور جاریه زندگی و چه در مسائل زناشویی کرده است و در مقابل این تمکین، وی را مستحق دریافت نفقه دانسته است.

عدم تمکین زن از شوهر چه پیامدهایی را به دنبال دارد؟

عدم تمکین زن از مرد پیامدهایی را به دنبال دارد. از جمله این پیامدها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• عدم استحقاق زن نسبت به نفقه ( ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی)
• کسب اجازه ازدواج مجدد از دادگاه برای مرد (مواد ۱۶ و ۱۷ قانون حمایت خانواده). به این منظور مرد بایستی به دادگاه رجوع و با اثبات عدم تمکین همسر خود، از دادگاه اجازه ازدواج مجدد بگیرد.
• امکان طرح دعوی طلاق از سوی مرد.

نشوز شوهر یا عدم ایفای وظایف زناشویی از جانب وی نیز دارای ضمانت اجرای حقوقی است و زن می‌تواند با مراجعه به دادگاه، الزام شوهر را به انجام وظیفه درخواست کند. به علاوه نشوز شوهر سوءمعاشرت به شمار می‌آید و اگر مصادیق عسر و حرج باشد، زن می‌تواند از دادگاه درخواست طلاق کند.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب پس گرفتن هدایای نامزدی چه شرایطی دارد؟ را مطالعه کنید.

​

زن در مقابل مرد بایستی به وظایفی که شرعا و قانونا بعد از خواندن صیغه عقد بر عهده‌اش قرار گرفته عمل کند که تحت عنوان تمکین عام و خاص نامیده می‌شود.

​

قانون کشورمان به هر یک از زوجین برای طلاق اختیاراتی را اعطا کرده است تا بتوانند اقدام بر جدایی کرده و مسیر زندگی خود را از همسر خود جدا کنند. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی طلاق در صورت تمکین نکردن زن می‌پردازیم.

طلاق در صورت تمکین نکردن زن

اگر زن تمکین نکند عواقبی برای او در پی خواهد داشت که یکی از آن عواقب یا ضمانت‌اجراها این است که مرد می‌تواند با اثبات عدم تمکین زن از دادگاه رسیدگی کننده به این موضوع درخواست طلاق کند که در این صورت ملزم به پرداخت نفقه و شرط تنصیف اموال مرد به زن نخواهد بود. اثبات عدم تمکین زن توسط مرد به دادگاه کار سختی است مگر این که:

• خود زن در دادگاه به مواردی که باعث عدم تمکین است اقرار کند.
• قاضی دادگاه با توجه به قرائن و شواهد و اظهارات طرفین در دادگاه علم به عدم تمکین از جانب زن پیدا کند.

مقدمات طلاق با عدم تمکین زن

اگر زن مرتکب عدم تمکین و نشوز شده باشد عواقبی برای او دارد که شامل موارد زیر است:

• مرد می‌تواند با اثبات عدم تمکین زن به دادگاه خانواده رسیدگی کننده به این دعوا درخواست ازدواج مجدد کند.
• مرد می‌تواند به دلیل عدم تمکین زن از پرداخت نفقه به زن خودداری کند که برای عدم پرداخت نفقه هم نشوز و عدم تمکین زن باید در دادگاه خانواده ثابت شده باشد.
• مرد می‌تواند با اثبات عدم تمکین زن از دادگاه خانواده رسیدگی کننده به این دعوا درخواست طلاق زن را بکند.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب در چه مواردی زن حق طلاق دارد؟ را مطالعه کنید.

همچنین بخوانید:

چه زمانی زن می‌تواند جدا از شوهر خود زندگی کند؟

نفقه دختر در دوران عقد

در زمان بخشش مهریه به چه نکاتی باید توجه کرد؟

نحوه اثبات عدم تمکین زن

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید

​