بدهی

مطمئنا در دنیای پرتلاطم امروزی، یکی از موضوعاتی که می‌تواند جوامع بشری را از اختلافات شخصی و جمعی در امان بدارد، «آشنایی با حقوق متقابل افراد با یکدیگر و قانون» است. مهم‌ترین اثر این آشنایی و آگاهی را می‌توان در پیشگیری از وقوع بسیاری از مشکلات حقوقی دانست. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع پرداخت کردن بدهی متوفی می‌پردازیم.

چه مواردی باید از اموال فرد فوت شده، پرداخت شود؟

• پس از فوت فرد، چند مورد وجود دارد که باید از اموال متوفی پرداخت شود. اولین مورد هزینه کفن و دفن خود متوفی است.
• دومین مورد مربوط به طلبکاران دارای رهن یا وثیقه از اموال متوفی است. اگر فرد یا افرادی از متوفی طلب داشته و در ازای این طلب از وی، وثیقه یا حق رهنی گرفته باشند، با فوت بدهکار می‌توانند بدهی خود را از محل وثیقه یا رهن وصول کند.
• سومین مورد پرداخت حقوق و دستمزد افراد در خدمت متوفی است. حقوق خدمه خانه برای مدت سال آخر قبل از فوت، حقوق خدمت‌گزاران بنگاه متوفی برای مدت شش ماه قبل از فوت و دستمزد کارگرانی که روزانه یا هفتگی مزد می‌گیرند برای سه ماه قبل از فوت جزو دیون فوری است.
• چهارمین مورد، طلب اشخاصی است که مال آن‌ها به عنوان ولایت یا قیمومت تحت اداره متوفی بوده است.

• پس از این موارد، نوبت به ‌طلب پزشک و داروفروش و بدهی‌هایی که به مصرف مداوای متوفی و خانواده‌اش در ظرف سال قبل از فوت رسیده است، می‌رسد.
• بعد از آن اگر متوفی مرد باشد، نوبت به پرداخت نفقه و مهریه همسرش می‌رسد.
• در آخر نوبت به طلبکاران عادی می‌رسد تا طلب آن‌ها از اموال متوفی پرداخت شود.
• پس از پرداخت همه این موارد، نوبت به اجرای وصیت متوفی می‌رسد.

البته وصیت متوفی تنها تا میزان یک سوم اموال نافذ بوده و اگر متوفی بیشتر از یک سوم اموالش را وصیت کرده باشد، در آن صورت اجرای وصیت نیاز به اجازه وراث دارد. اگر ورثه اجازه ندهند، تنها تا میزان یک‌سوم اموال به وصیت عمل می‌شود.

در نهایت اگر چیزی از اموال متوفی مانده بود، آن‌گاه براساس سهم‌الارث، مابقی اموال بین ورثه تقسیم می‌شود.

آیا ورثه مسئول پرداخت بدهی‌های متوفی هستند؟

ورثه تحت هیچ شرایطی مسئول پرداخت بدهی‌های متوفی نیستند. بلکه بدهی‌های او از اموال برجای مانده‌اش پرداخت می‌شود. اگر این اموال کفاف ندهد همان مقدار اموال موجود به نسبت، میان طلبکاران تقسیم می‌شود.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی مطلب اگر شوهر فوت کند مهریه همسر دوم چه می‌شود؟ را مطالعه کنید.

اگر پرداخت طلب شاکی که دادگاه مبلغ آن را تعیین کرده است ممکن نباشد، فرد بدهکار به تقاضای شاکی تا زمان اجرای حکم یا پذیرفته شدن ادعای اعسار او یا جلب رضایت شاکی حبس خواهد شد. اما جای سوال است کسی که به دیگری بدهی دارد و طلبکار از او شکایت کرده است در چه صورتی زندانی نمی‌شود؟ در این مطلب از مجله دلتا به موضوع حبس نشدن بدهکار می‌پردازیم.

در چه صورت بدهکار مالی زندان می‌شود؟

برای اینکه پی ببریم در چه صورت یک بدهکار مالی را می‌توان زندانی کرد می‌بایست به سراغ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی برویم. در مواد ۱ تا ۳ مراحل ادای دین و شرایط زندانی شدن بدهکار به این صورت قید شده است:

هر کس به موجب حکم دادگاه به دادن هر نوع مالی به دیگری محکوم شود و از اجرای حکم خودداری نماید:

• چنانچه بدهی، مالی معین از قبیل ماشین، خانه و غیره باشد آن مال اخذ شده و به طلبکار تسلیم می‌شود.
• توقیف اموال در صورتی‌که اخذ آن ممکن نباشد یا بدهی از نوع مال معین نباشد. در این‌صورت با رعایت مستثنیات دین اموال توقیف شده و از محل آن حسب مورد بدهی یا مثل یا قیمت آن پرداخت می‌شود.
• گرفتن حکم جلب بدهکار توسط طلبکار. چنانچه پرداخت دین از طرق بالا ممکن نگردید بدهکار به تقاضای طلبکار تا زمان اجرای حکم یا پذیرفته‌ شدن ادعای اعسار او یا جلب رضایت طلبکار، زندانی می‌شود.

بدهکار ناتوان از پرداخت بدهی در چه شرایطی حبس نمی‌شود؟

مطابق ماده ۳ قانون نحوه‌ اجرای محکومیت‌های مالی، چنانچه بدهکار تا سی روز پس از ابلاغ اجرائیه، ضمن ارائه صورت کلیه اموال خود دعوای اعسار خویش را اقامه کرده باشد حبس نمی‌شود. مگر اینکه دعوای اعسار به موجب حکم قطعی دادگاه رد شود.
ضمنا در صورت پذیرش ادعای اعسار، مطابق ماده ۱۱ قانون مذکور چنانچه مدیون توان پرداخت به‌صورت اقساط را داشته باشد، دادگاه ضمن صدور حکم اعسار با ملاحظه وضعیت او مهلت مناسبی برای پرداخت می‌دهد یا حکم قسط‌بندی بدهی را صادر می‌کند.

در تعیین اقساط باید میزان درآمد بدهکار و معیشت ضروری او مانند خوراک و پوشاک لحاظ شود. همچنین باید به نحوی باشد که او توانایی پرداخت آن را داشته باشد.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی چگونه می‌توان دستور توقیف خودروی فرد بدهکار را گرفت؟ را مطالعه کنید.

زمانی‌که فردی فوت می‌کند، اموالی را از خود به جای گذاشته و این دنیا را ترک می‌کند و برای همین به اموال و بدهی‌های باقی‌مانده از متوفی، اصطلاحا ترکه یا ماترک می‌گویند. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع شرایط پرداخت بدهی فرد فوت شده می‌پردازیم.

بدهی‌های فرد فوت شده چگونه پرداخت می‌شود؟

اگر دارایی‌های متوفی بیش از میزان بدهی‌هایی که باقی گذاشته است باشد، مشکلی به وجود نمی‌آید زیرا از میزان دارایی‌های او بدهی پرداخت می‌شوند و سپس باقی اموال بین ورثه تقسیم خواهد شد.

اگر فرد فوت شده بدهی داشته باشد، وراث حق تقسیم اموال را تا قبل از پرداخت بدهی‌ها ندارند، بلکه آن‌ها مکلف هستند ابتدا بدهی‌ها را پرداخت کنند و سپس باقی‌مانده مال را بین خود تقسیم کنند.

مطابق قانون، ورثه ملزم نیستند غیر از ترکه ( اموال باقی مانده از متوفی) چیزی به طلبکاران بدهند و اگر ترکه برای ادای تمام دیون کافی باشد، ترکه مابین تمام طلبکاران به نسبت طلب آن‌ها تقسیم می‌شود، مگر این‌که ورثه ترکه را بدون شرط و به صورت مطلق قبول کرده باشند که در این صورت مسئول خواهند بود.

وقتی فرد فوت می‌کند، دیون و بدهی وی چه حال (دینی است که پرداختش مدت ندارد و می‌بایست فور‌ی پرداخت شود) و چه موجل (دینی است که پرداختش مدت دارد)‌ باید فوری پرداخت شوند. به‌طور مثال هرگاه شخصی به فردی یک میلیون بدهکار باشد که باید یک سال دیگر پرداخت کند، ولی بدهکار دو ماه بعد از دریافت فوت کند، طلبکار می‌تواند بعد از فوت طلب خود را از ترکه متوفی دریافت کند.

اگر فردی یا افرادی از متوفی طلب داشته باشند و در ازای این طلب از وی، وثیقه یا حق رهنی گرفته باشند، با فوت بدهکار می‌توانند بدهی خود را از محل وثیقه یا رهن وصول کرده و از این جهت مقدم بر همه بستانکاران و طلبکاران می‌شوند.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب حقوق زن در طلاق توافقی را مطالعه کنید.

از آنجایی که با شیوع ویروس کرونا مشاغل بسیاری دچار رکود شده‌اند، افراد در دعوی و در پرداخت دیون و بدهی‌ها از جمله پرداخت وجه چک و یا پرداخت اقساط مهریه، می‌توانند تقاضای اعسار (ناتوانی مالی) در پرداخت بدهی و یا کاهش اقساط بدهی خود را بدهند تا با در نظر گرفتن میزان درآمد و معیشت ضروری، بدهی قسط بندی شود و یا اقساط کاهش داده شود. با این اقدامات، حمایت از کسب و کارها در برابر کرونا صورت گرفت. در مجله دلتا به تشریح نحوه پرداخت بدهی در شرایط کرونا می پردازیم.

مستثنی کردن پرداخت تسهیلات کرونایی

براساس مصوبات جلسه چهل و هفتم ستاد ملی مقابله با کرونا، هرگونه حمایت دولت در دوران شیوع کرونا برای اقشار آسیب دیده از کرونا اعم از مشاغل و خانوارها از جمله پرداخت‌های بلاعوض، تسهیلات کسب و کارها یا وام‌ها و پرداخت‌های معیشتی، مشمول محدودیت‌های مقرر در ماده ۵ مکرر اصلاح قانون چک نخواهند شد.

این نوع حمایت‌ها و پرداخت‌ها در این دوران، بعنوان مستثنیات دین تلقی می‌شوند و توسط طلبکاران دولتی یا خصوصی و دستگاه‌ها اعم از سازمان امور مالیاتی کشور، سازمان تامین اجتماعی و سایر دستگاه‌ها، قابل برداشت و قابل توقیف نخواهد بود.

علاوه بر پرداخت تسهیلات به صاحبان مشاغل آسیب دیده ازکرونا، همچنین بر اساس مصوبه دولت و ستاد ملی کرونا، برای کمک به مستأجران واجد شرایط، تسهیلاتی در قالب ودیعه اجاره به آنان پرداخت می‌شود.

برخی از مستأجران هم بخاطر داشتن چک برگشتی نگران هستند نتوانند تسهیلات کمک ودیعه اجاره را دریافت کنند؛ که با توجه به فضای ایجاد شده، به نظر می‌رسد از حجم نگرانی‌ها در این خصوص کاسته شود. حمایت از کسب و کارها در برابر کرونا قطعا اوضاع نابسامان کنونی را بهبود خواهد بخشید.

اینگونه حمایت‌های دولت در زمان کرونا تمامی بدهکاران را شامل می‌شود. مانند بدهکاران در موضوع مهریه، مقروضان وام‌های بانکی و حتی در رابطه با قبوض خدماتی (آب، گاز و …).

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مرخصی در دوران کرونا به چه صورت است؟ را مطالعه کنید.

هنگامی که فردی از دنیا می‌رود، باید بدهی‌های او از دارایی‌های وی پرداخت شود.

​

فردی که فوت می‌کند، ممکن است اموال یا بدهی‌هایی را برای وراث خود بگذارد، اما سوالی که به وجود می‌آید این است که بدهی فرد فوت شده را چه کسی باید پرداخت کند؟ در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی نحوه پرداخت بدهی‌ فرد فوت شده می‌پردازیم.

پرداخت بدهی‌ فرد فوت شده

اگر دارایی‌های متوفی بیش از میزان بدهی‌هایی که باقی گذاشته است باشد مشکلی به وجود نمی‌آید، زیرا از میزان دارایی‌های او بدهی‌ها پرداخت می‌شوند و سپس باقی اموال بین ورثه تقسیم خواهد شد.

یکی از مهم‌ترین نکات حقوقی این است که اگر فرد فوت شده بدهی داشته باشد، وراث حق تقسیم ارث را تا قبل از پرداخت بدهی‌ها ندارند، بلکه آن‌ها مکلف هستند ابتدا بدهی‌ها را پرداخت کنند و سپس باقی مانده مال را بین خود تقسیم کنند. اموال متوفی در ابتدا به هزینه کفن و دفن خود متوفی، پرداخت طلب مربوط به طلبکاران و پرداخت حقوق و دستمزد افراد در خدمت متوفی اختصاص پیدا می‌کند، سپس اگر چیزی اضافه از اموال متوفی باقی ماند بین ورثه تقسیم می‌شود.

در واقع وقتی انسانی فوت می‌کند، دیون و بدهی او چه بدهی که پرداختش مدت ندارد و اصطلاحا حال نامیده و باید فوراً پرداخت شود و چه موجل یعنی دینی که پرداختش مدت‌دار است، باید در اسرع وقت پرداخت شود. نکته‌ای که در خصوص دیون متوفی باید توجه داشت، این موضوع است که هر یک از وراث مسئول ادای تمام دیون متوفی به نسبت سهم خود خواهند بود و ملزم نیستند چیزی غیر از ترکه به طلبکاران بدهند.

پیشنهاد مطالعه: برای مطالعه مطلب کفش زمستانی که باید بخرید! به مجله مد دلتا مراجعه کنید.

همچنین بخوانید:

طلاق در دوران عقد و نکاتی که باید بدانید!

نفقه در صورت عدم تمکین به زن تعلق می‌گیرد؟

دریافت دیه از پزشک مقصر

مجازات خیانت در امانت

توقیف اموال چگونه انجام می‌شود؟

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید