والدین

حضانت به معنای مراقبت و حمایت از کودکانی است که هنوز به سن بلوغ نرسیده‌اند. به همین دلیل شخصی که عهده‌دار حضانت فرزند است، باید از صلاحیت‌های لازم برای انجام حضانت برخوردار باشد. درغیراین‌صورت، عدم صلاحیت اخلاقی یا هرگونه سوء‌معاشرت و سوءرفتار با کودک می‌تواند موجبی برای سلب حضانت از دارنده آن شود. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع سلب حضانت به علت رابطه نامشروع می‌پردازیم.

مواردی که باعث سلب حضانت می‌شود

• اعتیاد زیان‌آور به الکل، مواد مخدر، قمار
• شهرت به فساد اخلاقی و فحشا
• ابتلا به بیماری روانی به تشخیص پزشکی قانونی
• سوءاستفاده از طفل یا اجبار او به ورود به مشاغل ضداخلاقی مانند فساد، فحشا، تکدی‌گری، قاچاق
• تکرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف

سلب حضانت از مادر به علت رابطه نامشروع

اثبات رابطه نامشروع زن چه اینکه اقرار به آن کند یا حکم قطعی در این خصوص صادر شود به‌صورت مطلق، ارتباطی به مهریه ندارد.

پس از وقوع عقد نکاح زن قادر است تقاضای همه مهریه را از شوهر کند. اگر دوشیزه باشد و درخواست طلاق کند مهریه نصف می‌شود.

درصورتی‌که فرض شود زنی از بابت جرم رابطه نامشروع متعدد با حکم دادگاه در زندان باشد، او قادر است از زندان دادخواست مطالبه مهریه به طرفیت همسرش دهد.

ولی آیا اثبات رابطه نامشروع سبب سلب حضانت از مادر می‌شود یا خیر؟  آنچه اهمیت دارد و ملاک اعتبار است نظر قاضی و مصلحت طفل است.

اما درصورتی‌که مادر شهرت به فساد پیدا کند قطعا سبب سلب حضانت از وی خواهد شد.

به این دلیل که بدیهی است چنین مادری صلاحیت تربیت فرزند را ندارد. اما در دیگر موارد اثبات رابطه نامشروع در مکانی که شهرت به فساد اخلاق نیست به نظر می‌رسد جزئیات موضوع و نوع رابطه در نظر قاضی تاثیرگذار باشد و با این وضع نمی‌توان نتیجه کلی گرفت و نظر قطعی در این خصوص داد.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی مطلب اثبات رابطه نامشروع و مزاحمت از طریق پیامک  را مطالعه کنید.

به‌طورکلی، ارث به خویشاوندان نسبی و سببی شخص تعلق خواهد گرفت. اما سوال مهمی که ممکن است مطرح شود آن است که آیا فرزند نامشروع نیز ارث می‌برد؟ آیا وی مانند فرزندان مشروع با والدین و خویشاوندان خود رابطه توارث (ارث‌بری) خواهد داشت؟ در این مطلب از مجله دلتا به موضوع ارث فرزند نامشروع می‌پردازیم.

 ارث بردن فرزند نامشروع

فرزندی که متولد از زنای میان زن و مردی باشد، نمی‌تواند از پدر و مادر خود و سایر خویشاوندان ارثی ببرد. محرومیت وی از ارث به دلیل آن است که عمل زنا مانع ایجاد شدن نسب قانونی و مشروع است.

شرایط ارث بردن فرزند نامشروع

همان‌گونه که گفته شد، ارث فرزند نامشروع به او تعلق نخواهد گرفت. اما در ادامه ماده ۸۸۴ قانون مدنی، شرایطی پیش بینی شده است که در صورت وجود داشتن آن‌ها، فرزند زنازاده هم می‌تواند ارث ببرد.

بر اساس این ماده: “ولدالزنا (فرزند متولد شده از زنا) از پدر و مادر و اقوام آنان ارث نمی‌برد. لکن اگر حرمت رابطه‌ای که طفل ثمره آن است نسبت به یکی از پدر و مادر ثابت و نسبت به دیگری به واسطه اکراه یا شبهه زنا نباشد، طفل فقط از یک طرف و اقوام او ارث می‌برد و بالعکس”.

بر این اساس، شرایط ارث بردن عبارت است از اینکه:

در‌صورتی‌که مرتکب فعل زنا هنگام ارتکاب آن در اشتباه باشد و نداند عمل ارتکابی نسبت به او ممنوع است، زنا واقع نمی‌شود و دراین‌صورت، طفل متولد از این رابطه، “ولد به شبهه” نامیده می‌شود.

در چنین حالتی، فرزند با شخصی که در شبهه یا اشتباه بوده است، نسب قانونی خواهد داشت و از او ارث می‌برد.

اگر هم هر دوی زن و مرد در شبهه باشند، عمل انجام شده نسبت به هیچکدام از آن‌ها زنا نیست و طفل متولد شده، دارای نسب قانونی با هر دوی آن‌ها خواهد بود.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی مطلب مجازات تهمت رابطه نامشروع به همسر چیست؟  را مطالعه کنید.

شاید یکی از علت‌های اصلی تاثیر دخالت دیگران به خصوص خانواده طرفین در زندگی آن‌ها در جامعه‌ای مثل کشور ما، وابستگی فرزندان به خانواده‌ها و حتی اختلالات و مشکلات شخصیتی زوجین مثل اعتماد به نفس پایین یا عدم توانایی تصمیم‌گیری و در نتیجه آن افشای تمام مسائل و مشکلات پیش آمده در زندگی مشترک برای والدین خود و تاثیرپذیری از آن‌هاست. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع دخالت در زندگی دیگران می‌پردازیم.

دخالت در زندگی دیگران جرم است؟

شکی نیست که اگر اشخاص با نیت‌های خیرخواهانه سعی در کمک به نزدیکان خود داشته و بخواهند آن‌ها را راهنمایی کنند بهتر است زوجین، آن‌ها را بشنوند. در ادامه اگر به نظرشان موثر در بهبود وضعیت زندگی مشترک هست از آن‌ها استفاده کنند.

اما مشکل زمانی به وجود می‌آید که این اظهار نظرات از حدود متعارف بگذرد. در نهایت تبدیل به دخالت‌های نا به جایی شود که زندگی مشترک افراد را به نابودی بکشاند.

در این مواقع گاهی برای زوجین این سوال به وجود می‌آید. آیا می‌توان اقدام به شکایت از این افراد با عنوان دخالت در زندگی دیگران نمود؟

به عبارت دیگر آیا دخالت در زندگی دیگران جرم است؟ در پاسخ باید گفت که خیر.

مطابق ماده ۲ قانون مجازات اسلامی هر رفتاری اعم از فعل یا ترک فعل که در قانون برای آن مجازات تعیین شده باشد جرم محسوب می‌شود.

و در هیچ یک از قوانین کیفری ما برای دخالت در زندگی اشخاص حتی اگر منجر به طلاق شود مجازاتی تعیین نشده است.

اساسا این عمل جرم‌انگاری نشده است. نهایتا اگر در راستای این دخالت، شخص اقدام به توهین یا افترا یا رفتارهایی از قبیل مزاحمت تلفنی نموده باشد شاید بتوان با عنوان مجرمانه مستقلی که در قانون جرم‌انگاری شده باشد اقدام به شکایت از آن‌ها نمود.

در هر صورت صرف دخالت و اظهارنظر اشخاصی نظیر والدین، خواهر و برادر و دوستان جرم محسوب نمی‌شود. نمی‌توان با این عنوان اقدام به شکایت و پیگیری کیفری نمود.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی مجازات حبس زن در خانه توسط شوهر چیست؟ مطالعه کنید.

طبق ماده ۱۱۷۸ قانون مدنی، پدر و مادر مکلف هستند که در حدود توانایی خود به تربیت فرزند یا فرزندان خویش بر حسب مقتضی اقدام کنند و نباید نسبت به آن‌ها بی‌توجه باشند. سهل‌انگاری در نگهداری و تربیت فرزند موجب سقوط حق حضانت می‌شود. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع محرومیت از حضانت فرزند می‌پردازیم.

محرومیت از حضانت فرزند

مطابق ماده ۱۱۷۳ قانون مدنی اصلاحی ۱۳۷۶، هرگاه در اثر عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادری که طفل تحت حضانت اوست، صحت جسمانی یا تربیت اخلاقی طفل در‌ معرض خطر باشد.

محکمه می‌تواند به تقاضای نزدیکان طفل یا به تقاضای قیم او یا به تقاضای رئیس حوزه قضائی هر تصمیمی را که برای حضانت طفل‌ مقتضی بداند، اتخاذ کند.
‌موارد ذیل از مصادیق عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی هر یک از والدین است:

•  اعتیاد زیان‌آور به الکل، مواد مخدر و قمار
•  اشتهار به فساد اخلاق و فحشاء
•  ابتلا به بیماریهای روانی با تشخیص پزشکی قانونی
•  سوء استفاده از طفل یا اجبار او به ورود در مشاغل ضد اخلاقی مانند فساد و فحشاء، تکدی‌گری و قاچاق
•  تکرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف

انواع ضمانت اجرای حضانت

قانون برای آن‌که هریک از والدین وظایف خود را در اجرای حضانت فرزند بعد از طلاق به درستی انجام دهند، ۳  ضمانت اجرایی در نظر گرفته است که از اهمیت بسیار بالایی برخوردار هستند.

ضمانت اجرای جلوگیری از اعمال حق حضانت

طبق ماده ۶۳۲ قانون مجازات اسلامی، اگر کسی از دادن فرزندانی که به اون سپرده شده است، به اشخاصی که قانونا حق مطالبه دارند، امتناع کند به مجازات حبس از ۳ تا ۶ ماه یا به جزای نقدی از یک میلیون و پانصد هزار ریال تا سه میلیون ریال محکوم خواهد شد.

ضمانت اجرای خودداری از اعمال حضانت

طبق ماده ۱۱۷۲، هیچ یک از والدین حق ندارند در مدتی که حضانت فرزند به عهده اوست، از نگهداری وی امتناع کند.

در صورت امتناع یکی از والدین، حاکم باید به یکی از نزدیکان  فرزند را به هریک از والدین که حضانت به عهده اوست، الزام کند.

ضمانت اجرایی عدم مواظبت از فرزند

طبق ماده ۱۱۷۳، اگر کسی که نگهداری یا مواظبت از فرزند به اون سپرده شده است در انجام وظایف خود کوتاهی کند و زیانی به فرزند وارد شود، مسئول جبران زیان وارده خواهد بود.

به عنوان مثال ماده ۶۳۳ قانون مجازات اسلامی گفته است. هرگاه کسی فرزند یا شخصی را که قادر به محافظت از خود نیست، در محلی که خالی از سکنه است رها نماید. مجازاتش حبس شش ماه تا دو سال و یا جزای نقدی سه تا دوازده میلیون ریال است.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی در این شرایط زن می‌تواند جدا از شوهرش زندگی کند مطالعه کنید.

یکی از مباحث حقوقی مهم که موضوع بسیاری از مشاوره‌هایی است که با حقوقدانان انجام می‌شود، تقسیم ارث قبل از فوت مورث است. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع تقسیم ارث قبل از فوت می‌پردازیم.

تکلیف ورثه فوت شده قبل از مورث

قبل از بررسی حکم تقسیم ارث قبل از فوت باید به این سوال مهم پاسخ دهیم که تکلیف ورثه فوت شده قبل از مورث چیست؟

آیا آن‌ها نیز از اموال مورث سهم می‌برند یا ورثه آن‌ها می‌توانند برای دریافت سهم‌الارث مورث فوت شده خود، اقدام کنند؟

در پاسخ به این سوال باید گفت همان‌طور که در ماده ۸۷۵ قانون مدنی اشاره شده است، شرط وراثت، زنده بودن در حین فوت مورث است. در نتیجه ورثه تنها زمانی از اموال سهم می‌برند که در زمان فوت مورث در قید حیات باشند. با این وجود در خصوص تقسیم ارث قبل از فوت فرآیند دیگری وجود دارد و تقسیم اموال، بیشتر مبتنی بر تمایل مالک آن‌ها است.

تقسیم ارث قبل از فوت