مستمری پدر

تعبیر سازمان تامین اجتماعی در ۴۰ سال گذشته این بود که فقط «فرزند» مشمول مستمری می‌شود. اما اخیرا دیوان عدالت به این موضوع ورود کرده و گفته است، «نوه» هم جزو فرزندان محسوب می‌شود. اگر شرایط لازم را داشته به استناد اینکه فرزند محسوب می‌شود، مزایای تامین اجتماعی بر او هم قابل تسری است. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع بهره مندی نوه دختر از مستمری می‌پردازیم.

شرایط بهره‌مندی نوه دختر از مستمری

با توجه به صدور دادنامه هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، این افراد (نوادگان دختر) به شرط نداشتن شغل (درآمد ناشی از اشتغال)، شوهر و صرفا درصورتی‌که محرز شود تحت کفالت اجداد خود بوده‌اند، می‌توانند از مزایای مستمری بازماندگان به‌واسطه فوت اجداد خود بهره‌مند شوند.

فرآیند بررسی و چگونگی احراز شرایط بازماندگان

برقراری اولیه مستمری نوه دختر منوط به تایید و مجوز کمیته ستادی “بررسی احراز شرایط جهت بهره‌مندی از مزایای مستمری” است.

ادعای نداشتن شغل و شوهر با بررسی اصل شناسنامه متقاضی و اعلام کتبی نوادگان دختر پس از ثبت در دفتر واحد اجرایی و طبق فرم اصلاحی مربوط یا تکمیل ادعا و تعهدنامه فرزندان و نوادگان دختر در سامانه خدمات غیر حضوری سازمان اخذ می‌شود.

سپس جهت تعیین صحت ادعای مطروحه و همچنین احراز شرایط کفالت اجداد در کمیته متناظر “بررسی احراز شرایط جهت بهره‌مندی از مزایای مستمری” در واحد اجرایی بررسی می‌شود.

در صورت تایید مراتب عدم وجود شغل (درآمد ناشی از اشتغال)، شوهر و همچنین احراز کفالت نواده توسط اجداد ادعا شده (حین الفوت و در مقطع زمانی درخواست) در کمیته متناظر “بررسی احراز شرایط جهت بهره‌مندی از مزایای مستمری” واحد اجرایی، مراتب به اداره کل استان ارجاع خواهد شد.

اداره کل مربوطه نیز ضمن تکمیل فرم مربوط با عنوان کمیته استانی، وضعیت کفالت و عدم وجود شغل و شوهر نوه را بررسی می‌کنند. در صورت تایید موضوع، مراتب جهت تعیین تکلیف نهایی به اداره کل مستمری‌ها ارسال می‌شود.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی مطلب آیا شوهر حق دارد زن خود را از ارث محروم کند؟ را مطالعه کنید.

مستمری و هر آن‌چه به آن تعلق می‌گیرد، از طریق تامین اجتماعی به بازماندگان بازنشستگان منتقل می‌شود. تا زمانی‌که شروط حفظ آن در یک خانواده وجود داشته باشد، نظام تامین اجتماعی آن را تضمین می‌کند. در این مطلب از مجله دلتا قصد داریم به موضوع دریافت حقوق مستمری پدربزرگ بپردازیم.

در قانون مدیریت کشوری که در سال ۸۶ به تصویب رسیده است صحبتی از پرداخت حقوق بازنشستگی به نوه‌ها مطرح نشده است.
مدیرکل امور فرهنگی و اجتماعی صندوق بازنشستگی کشوری بیان کرده است: اگر در مواردی خاص این افراد وجود داشته باشند باید به دیوان عدالت کشور مراجعه کنند. در صورت داشتن شرایط لازم، دیوان، رای صادر می‌کند و صندوق بازنشستگی کشوری به رای صادره از سوی دیوان عدالت کشور استناد می‌کند.

شرایط پرداخت حقوق به نوه بازنشستگان

شرایط پرداخت حقوق به نوه بازنشستگان این است که پدر و مادر فرد فوت شده باشد. هم‌چنین هیچ درآمدی و بیمه‌پردازی نداشته باشد. در این‌صورت و با داشتن رای دیوان می‌توانند از حقوق و مستمری پدربزرگ خود بهره‌مند شود.

هم‌چنین در پاسخ به این سوال که آیا این شرایط فقط برای اعطای حقوق است یا نوه‌ها می‌توانند از تسهیلات نیز بهره‌مند شوند؟

می‌توان گفت: افراد تا زمانی‌که حقوق و مستمری پدربزرگ خود را با حکم دیوان عدالت کشور دریافت نکرده‌اند از تسهیلات این صندوق نمی‌توانند بهره‌مند شوند.

مدیرکل امور فرهنگی و اجتماعی صندوق بازنشستگی کشوری در پاسخ به این سوال مبنی بر اینکه تا این لحظه افرادی بودند که با چنین شرایطی مستمری بازنشستگی دریافت کرده باشند؟ گفت: افرادی به دیوان مراجعه کرده و دیوان رای نهایی را صادر کرده و ما پرداخت حقوق را به این افراد آغاز کرده‌ایم.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب شرایط حقوق بازنشستگان پس از فوت  را مطالعه کنید.

بعد از فوت متوفی، در صورتی‌که فرد دارای مستمری و تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی باشد، بازماندگان واجد شرایط می‌توانند مستمری متوفی را دریافت کنند. در این نوشتار از مجله دلتا به موضوع سهم دختران از حقوق بازنشستگی می‌پردازیم.

چند سالی می‌شود که افراد با دور زدن قانون و سوءاستفاده، طلاق صوری می‌گیرند. سند طلاق ارائه می‌دهند و وانمود می‌کنند همسر ندارند، شغل ندارند و می‌خواهند از مستمری پدر استفاده کنند.

هم‌چنین ازدواج‌های اول یا دوم خود را به‌صورت رسمی ثبت نمی‌کنند تا به مشکل قطع شدن حقوق بازنشستگی پدر یا همسر اولشان برخورد نکنند.

اساسا از دید قانونگذار، پرداخت حقوق به بازماندگانی که در معرض آسیب‌های اجتماعی قرار دارند، به مثابه یک حق، بر ذمه‌ صندوق‌های بازنشستگی دولتی و غیردولتی است و نمی‌توان با استناد به اقدام خلاف عده‌ای، بخش یا تمام حقوق افرادی را که به دلیل مشکلات خانوادگی طلاق گرفته‌اند یا حتی به انتخاب خود مجرد مانده‌اند را حذف کرد.

اما چاره چیست؟! سازمان تامین اجتماعی به دنبال این اقدامات بعضا خلاف قانونی، آستین بالا زد تا برای قطع حقوق چنین افرادی اقدام کند.

حتی در این راستا از مردم خواسته شد اگر اطلاع دارند که فردی با همسرش زندگی می‌کند اما با طلاق صوری، مستمری پدرش را دریافت می‌کنند، گزارش دهند. سازمان، بازرس و شعب بررسی‌ها را انجام بدهند و وضعیت تعیین تکلیف شود.

اما هر از چندگاهی حرف و سخن‌هایی مبنی بر کاهش دریافتی دختران از حقوق بازنشستگی پدر در اذهان عمومی مطرح می‌شود. موضوعی که مشخص نیست آیا به لحاظ قانونی شدنی است یا در حد شایعه مطرح می‌شود؟

قانون حمایت از خانواده

قانون حمایت از خانواده می‌گوید «فرزندان دختر در صورت نداشتن شغل یا شوهر و فرزندان پسر تا سن ۲۰ سالگی و بعد از آن در صورتی‌که معلول و از کارافتاده باشند یا به تحصیلات دانشگاهی مشغول باشند، حسب مورد از کمک هزینه اولاد، بیمه و مستمری بازماندگان یا حقوق وظیفه والدین خود برخوردار می‌شوند.»

به‌صورت دقیق طبق ماده ۴۸ این قانون مصوب سال ۹۱ «زوجه دائم متوفی از حقوق وظیفه یا مستمری وی برخوردار می‌گردد و ازدواج وی مانع دریافت حقوق مذکور نیست و در صورت فوت شوهر بعدی و تعلق حقوق به زوجه در اثر آن، بیشترین مستمری ملاک عمل است.»

بند ۲ تصریح دارد، دریافت حقوق بازنشستگی یا از کارافتادگی، مستمری از کارافتادگی یا بازنشستگی حسب مورد توسط زوجه متوفی مانع از دریافت حقوق وظیفه یا مستمری متوفی نیست.

کاهش سهم دختران از حقوق بازنشستگی

رییس فراکسیون زنان و خانواده مجلس شورای اسلامی بیان کرده است مجلس در این زمینه نه طرحی را در دستور کار دارد و نه چیزی را مصوب کرده است. طبق بررسی‌‌های انجام شده مشخص شد که در حال حاضر صندوق‌های بازنشستگی کشوری و تأمین اجتماعی به‌طور کامل این مستمری را پرداخت می‌کنند. اما صندوق‌ بازنشستگی لشکری طی بخشنامه‌ای داخلی این مستمری را کاهش داده است.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب دریافت دو حقوق بازنشستگی هم‌زمان امکان دارد؟ را مطالعه کنید.