قانون تجارت

​

سفته یک سند تجاری لازم‌الاجراست که بر اساس آن، صادرکننده متعهد می‌شود مبلغ مشخصی را در یک زمان معین، به‌ گیرنده وجه بدهد. این مبلغ نمی‌تواند از رقم مجاز چاپ‌شده روی سفته بیشتر باشد.

​

سفته سفید امضا، امروزه یک عبارت رایج و آشنا است. بیشتر افرادی که در امور تجاری وارد می‌شوند یا به دنبال استخدام در کارخانه‌ها، شرکت‌ها و موسسات مختلف هستند، هنگام بستن قرارداد، با درخواست صدور سفته سفید امضا، مواجه می‌شوند. در صورت عدم آشنایی با سفته سفید امضا، نکات و عواقب حقوقی آن، مشکلات متعددی برای صادرکننده سفته پیش می‌آید. مشکلاتی که رهایی از آن‌ها بسیار سخت و گاهی غیرممکن است. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی سفته سفید امضا ، نکات و روش وصول آن می‌پردازیم.

یک سفته چه ارکانی دارد؟

تاریخ صدور و پرداخت (سررسید)، وجه، نام صادرکننده، نام گیرنده سفته و همچنین محل امضا صادرکننده از ارکان سفته محسوب می‌شود. حال که با سفته و ارکان آن آشنا شدید، درک مفهوم سفته سفید امضا، آسان‌تر می‌شود. سفته سفید امضا، سفته‌ای است که در آن نام و امضا صادرکننده وجود دارد، اما سایر ارکان سفته مثل تاریخ پرداخت (سررسید)، وجه و نام گیرنده خالی می‌ماند و در‌واقع تکمیل متن آن به گیرنده سفته واگذار می‌شود. در چنین شرایطی، دارنده سفته می‌تواند این سند را مطابق خواست خود تکمیل کند و برای وصول آن اقدام کند؛ همچنین این امکان برای او وجود دارد که سفته را به فرد دیگری انتقال دهد. از‌ لحاظ حقوقی تاکید می‌شود نکات سفته را بدانید و هرگز سفته سفید امضا، را در اختیار دیگران قرار ندهید. زیرا این کار ممکن است شمارا با وضعیت خطرناکی روبرو کند.

آیا سفته سفید امضا اعتبار قانونی دارد؟

باید بدانید طبق قانون تجارت، وجه سفته باید پرداخت شود و سندی با عنوان سفته بدون امضا در این قانون استثنا محسوب نمی‌شود. بنابراین صدور سفته به‌ صورت سفید امضا و واگذاری تکمیل آن به گیرنده سفته، بر اعتبار سفته اثر نمی‌گذارد. در حقوق ایران سفید امضا پذیرفته شده ‌است و قانون‌گذار فرض می‌کند با امضا سفته، شما به گیرنده وکالت داده‌اید تا سفته را به خواست خود تکمیل و استفاده کند؛ بنابراین با این تصور که سفته سفید امضا، قابل وصول نیست نادانسته خود را دچار مشکل نکنید.

​

روش وصول سفته سفید امضا به چه صورت است؟

برای این کار، ابتدا باید مشخصات صادرکننده و گیرنده سفته و تاریخ پرداخت (سررسید) درج شود. سپس از طریق دفاتر الکترونیک خدمات قضایی اظهارنامه‌ای برای صادرکننده در خصوص وصول وجه سفته ارسال شود. در صورتی که ظرف موعد مشخص‌شده نسبت به پرداخت وجه اقدامی صورت نگیرد، باید ظرف مدت ۱۰ روز از تاریخ سررسید سفته، واخواست آن تهیه شود سپس دارنده سفته دادخواست مطالبه وجه سفته را به دادگاه ارائه کنید.

تکلیف کسی که از سفته سفید امضا، سوءاستفاده می‌کند چیست؟

بر اساس ماده ۶۷۳ قانون مجازات اسلامی، «هر کس از سفید مهر یا سفید امضایی که به او سپرده شده ‌است یا به هر طریق به‌دست‌ آورده، سوء‌استفاده کند، به یک تا سه سال حبس‌ محکوم خواهد شد.»

برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر موارد صدور چک سفید امضا را مطالعه کنید.

همچنین بخوانید:

جعل چک چه عواقبی در پی دارد؟

نکاتی که باید درباره اثر انگشت در سفته بدانید

مهلت اعتبار چک چند سال است؟

رسید خودپرداز در کارت به کارت، مدرک قانونی است؟

مرخصی در دوران کرونا به چه صورت است؟

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید

یکی از مراحل ثبت شرکت و یا تغییرات آن ثبت آگهی در روزنامه رسمی است. در مجله دلتا به این موضوع می‌پردازیم که به چه روزنامه ای، روزنامه رسمی می‌گویند و در ادامه به مراحل ثبت شرکت در روزنامه رسمی اشاره شده است.

روزنامه رسمی

روزنامه رسمی وابسته به قوه قضائیه بوده و کلیه آگهی‌ های قانونی کشور در این مرجع رسمی منتشر می‌شود. مواردی که در این روزنامه انتشار می‌یابند عبارت‌اند از:
•  انتشار کلیه قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی
• ثبت شرکت و تغییرات شرکت ها و موسسات غیر تجاری
• ثبت و تمدید نام و علائم تجاری
• ثبت طرح های صنعتی و اختراعات و غیره…

استعلام شرکت در روزنامه رسمی

برای استعلام شرکت در روزنامه رسمی لازم است ابتدا شرکت مذکور در روزنامه به ثبت برسد. برای ثبت در روزنامه رسمی لازم است مراحلی طی شود که این مراحل به ترتیب ذکر می شود:
۱. ابتدا وارد پورتال روزنامه رسمی کشور شوید.
۲. با ثبت نام در قسمت پورتال، نام کاربری و گذر ‌واژه خود را مشخص کنید.
۳. پس از عضویت و ورود به حساب کاربری به قسمت «صفحه شخصی من» رفته و روی «پرداخت هزینه آگهی» کلیک کنید.
۴. چنانچه قصد دارید قبل از پرداخت آگهی خود را ببینید شماره مکانیزه آگهی را که یک کد ۱۸ رقمی است وارد و روی گزینه مشاهده آگهی کلیک کنید.
۵. هزینه آگهی را از طریق درگاه‌ اینترنتی پرداخت کنید.
۶. پس از پرداخت، یک کد پیگیری به شما داده می‌شود که برای پیگیری آگهی بایستی آن را در صورت نیاز حفظ کنید.
۷. پس از گذشت ۵ روز کاری آگهی شما در پورتال رسمی منتشر می‌شود و می‌توانید نسخه الکترونیکی معتبر آن را دریافت کنید.

پس از این‌ که آگهی در پورتال روزنامه ثبت شد ممکن است یکی از وضعیت‌ های زیر را داشته باشد:

• اخذ شده از ثبت: به این معنی که هزینه توسط پرداخت‌ کننده پرداخت نشده است و یا با موفقیت صورت نگرفته است.
• آماده ارسال به چاپ: به این معنی که هزینه قابل پرداخت آگهی با موفقیت پرداخت شده و آگهی آماده چاپ است.
• در حال انتشار امضاء نشده: به این معنی که آگهی در حال چاپ ولی امضاء نشده است.
• منتشر شده امضاء نشده: به این معنی که آگهی به چاپ رسیده است ولی نسخه امضاء شده آن آماده نیست.
• منتشر شده امضاء شده: به این معنا که آگهی به چاپ رسیده است.

ثبت آگهی تغییرات شرکت

انتشار آگهی در روزنامه رسمی فقط مربوط به ثبت شرکت نیست. طبق قانون بعضی از تغییرات شرکت نیز باید در روزنامه رسمی چاپ شوند. در ادامه قوانین و مقررات ثبت آگهی شرکت در روزنامه رسمی اشاره شده است.
• هیات مدیره باید قبل از اقدام برای کاهش اختیاری سرمایه، تصمیم مجمع عمومی را در این باره، حداکثر تا مدت یک ماه در روزنامه رسمی و روزنامه کثیرالانتشاری که آگهی‌ های مربوط به شرکت در آن منتشر می‌شود، چاپ کند.
• تصمیم راجع به انحلال و اسامی مدیر یا مدیران تصفیه و نشانی آن‌ ها، باید ظرف پنج روز به مرجع ثبت شرکت‌ ها اعلام تا پس از ثبت برای اطلاع عموم در روزنامه رسمی و روزنامه کثیرالانتشاری که اطلاعیه‌ ها و آگهی‌ های مربوط به شرکت در آن منتشر می‌شود، چاپ شود.
• تقسیم دارایی شرکت بین صاحبان سهام، در مدت تصفیه یا پس از آن ممکن نیست مگر آن که شروع تصفیه و دعوت بستانکاران قبلا سه بار و هر بار به فاصله یک ماه در روزنامه رسمی و روزنامه کثیرالانتشاری که اطلاعیه ها و آگهی های مربوط به شرکت در آن منتشر می‌شود، چاپ شود و حداقل شش ماه از تاریخ انتشار اولین آگهی گذشته باشد.

• مدیران تصفیه باید ظرف مدت یک ماه پس از ختم تصفیه مراتب را به مرجع ثبت شرکت‌ ها اعلام کنند تا به ثبت برسد و در روزنامه رسمی و روزنامه کثیرالانتشاری که اطلاعیه ها و آگهی های مربوط به شرکت در آن منتشر می‌شود، چاپ شود و نام شرکت از دفتر ثبت شرکت‌ ها و دفتر ثبت تجارتی حذف شود.
• پس از اعلام ختم تصفیه مدیران تصفیه باید وجوهی را که باقیمانده است در حساب مخصوصی نزد یکی از بانک‌ های ایران تودیع و صورت اسامی بستانکاران و صاحبان سهامی را که حقوق خود را استیفا نکرده‌اند نیز به آن بانک تسلیم و مراتب را طی آگهی مذکور در همان ماده به اطلاع اشخاص ذی‌نفع برسانند تا برای گرفتن طلب خود به بانک مراجعه کنند.
• پس از انقضاء ده سال از تاریخ انتشار آگهی ختم تصفیه هر مبلغ از وجوه که در بانک باقیمانده باشد در حکم مال بلاصاحب (مال بدون صاحب) است و از طرف بانک با اطلاع دادستان شهرستان ( هم اکنون دادستان عمومی و انقلاب) به خزانه دولت منتقل خواهد شد.
• تصمیم راجع به فروش اوراق قرضه و شرایط صدور و انتشار آن باید همراه با طرح اعلامیه انتشار اوراق قرضه کتبا به مرجع ثبت شرکت‌ ها اعلام شود. مرجع مذکور مفاد تصمیم را ثبت و خلاصه آن را همراه با طرح اطلاعیه انتشار اوراق قرضه، به هزینه شرکت، در روزنامه آگهی خواهد کرد.
• نام و مشخصات و حدود اختیارات مدیر عامل باید با ارسال نسخه‌ ای از صورت‌جلسه هیات مدیره به مرجع ثبت شرکت‌ ها اعلام و پس از ثبت در روزنامه رسمی آگهی شود.
• آگهی شرکت در مجله رسمی وزارت دادگستری و یکی از روزنامه های کثیرالانتشار مجددا به فاصله ۱۰روز انتشار خواهد یافت. برگه ای از این آگهی برای هر کدام از بستانکارانی که شناخته شده است ارسال می شود.
• به محض اینکه فهرست بستانکاران احتمالی طبق قانون تنظیم شد، مدیر تصفیه از طریق اعلان در مجله رسمی و حداقل یک روزنامه دیگر به بستانکاران احتمالی اخطاریه می‌دهد که در مدت مذکور خود را معرفی کنند و مدارک مربوط به طلب خود همراه با لیستی که تمام مطالبات آنان را مشخص می کند به دفتردار دادگاه ارائه دهند و فیش دریافت کنند. اعلان ذکر شده باید در دو مرتبه و به فاصله پنج روز انتشار پیدا کنند.
• مدیر تصفیه قادر است اموال تاجر را توقیف و مهر و موم و مدیر تصفیه بلافاصله از روی لیست دارایی گذشته نسبت به رسیدگی اسناد و نوشته ها اقدام کند. چنانچه ضروری باشد متممی برای لیست دارایی ترتیب خواهد داد. مدیر تصفیه می‌بایست بلافاصله از طریق اعلان در روزنامه از طلبکاران جدید در صورتی که موجود باشند دعوت به عمل آورد که طی یک ماه مطالبات و اسناد خود را برای رسیدگی اعلام کنند. در اعلان یاد شده مفاد قرار محکمه که طبق آن مدیر تصفیه تعیین شده است می‌بایست مندرج شود.

ورشکستگی در حقوق تجارت مطرح شده است و زمانی اتفاق می‌افتد که تاجر توان پرداخت بدهی ها را نداشته باشد و نتواند تعهدات خود را عملی کند. در اصطلاح به چنین افرادی ورشکسته گفته می‌شود. ورشکستگی و مقررات آن فقط شامل تجار و بازرگانان می‌شود و چنانچه اشخاص عادی قادر به پرداخت بدهی های خود نباشند اصطلاحاً به آن ها معسر گفته می‌شود. به گزارش مجله دلتا شرکت‌ های تجارتی چون بازرگان شناخته می‌شوند مشمول قوانین و مقررات ورشکستگی هستند ولی شریکان و مدیران آن‌ ها چون تاجر نیستند مشمول این مقررات نخواهند شد.

تقسیم دارایی ورشکسته

برای تقسیم اموال و دارایی ‌های تاجر ورشکسته، طلبکاران نسبت به هم حق تقدم ندارند. شایان ذکر است که ورشکستگی باید به موجب حکم دادگاه اعلام شود و تا زمانی که دادگاه حکم ورشکستگی را صادر نکرده، ورشکستگی تاجر ثابت نمی‌شود. دادگاه محل اقامت تاجر صلاحیت رسیدگی به این موضوع را دارد. اعلام ورشکستگی بر حسب تقاضای یک یا چند نفر از طلبکاران یا به تقاضای دادستان یا حتی اظهار و تقاضای خود تاجر صورت می‌گیرد. حکم ورشکستگی تاجری که فوت شده را تا یک سال بعد از مرگ او نیز می‌توان صادر کرد.

انواع ورشکستگی در حقوق تجارت

۱. ورشکستگی عادی
۲. ورشکستگی به تقصیر
۳. ورشکستگی به تقلب

مجازات ورشکستگی به تقصیر ؛

تاجر در موارد زیر ورشکسته به تقصیر اعلان می‌شود:
۱. در مواردی که ثابت شود مخارج شخصی یا مخارج خانه و خانواده تاجر در زمان هایی که اوضاع مالی عادی بوده، بیشتر از حد معمول و متعارف درآمد وی بوده است.
۲. در صورتی که معلوم شود که تاجر نسبت به سرمایه خود مبالغ عمده صرف معاملاتی کرده است که در عرف تجارت نامشخص است یا نفع آن منوط به اتفاق خاصی است.
۳. اگر به قصد تاخیر انداختن ورشکستگی خود خریدی بالاتر یا فروشی کمتر از قیمت روز کرده باشد.
۴. اگر یکی از طلبکارها را پس از تاریخ توقف ( تاریخ صدور حکم ورشکستگی) بر سایرین ترجیح دهد و طلب او را بپردازد از موارد ورشکستگی به تقصیر به حساب می‌آید.
۵. اگر به حساب شخص دیگری و بدون آن که در مقابل آن مبلغی دریافت کند تعهداتی کرده باشد که با توجه به وضعیت مالی وی در حین انجام آن ها، تعهدات مذبور زیاد باشد و باعث ورشکستگی شود.
۶. اگر دفتر مخصو تجار نداشته یا دفاتر او ناقص یا بی ترتیب باشند یا در صورت دارا بودن دفاتر تجاری وضعیت خود را اعم از بدهی ها و مطالبات به طور صریح معین نکرده باشد.

لازم به ذکر است که طبق قانون، مجازات تاجر ورشکسته به تقصیر از ۶ ماه تا سه سال حبس است.

حکم ورشکستگی به تقلب ؛

بر اساس قانون تجارت، در موارد زیر تاجر ورشکسته به تقلب به شمار می‌آید؛
۱. تاجر ورشکسته ای که دفاتر خود را مفقود کند یا قسمتی از دارایی خود را مخفی کرده و یا از طریق معاملات صوری از میان ببرد.
۲. هر تاجر ورشکسته ای که خود را به وسیله اسناد و مدارک تقلبی خود را بدهکار قلمداد کند در حالی که در حقیقت به آن میزان بدهکار نیست.
کسانی که به عنوان ورشکستگی به تقلب محکوم می‌شوند به مجازات حبس از یک تا پنج سال محکوم خواهند شد.

سوالی که بسیار پرسیده می‌شود این است که چرا بیشتر کسب و کارهای جوان و کارآفرینان با ورشکستگی روبرو می‌شوند؟

در این خصوص باید اذعان داشت که مجموعه ای از دلایل و عوامل باعث رخ دادن این اتفاق می‌شوند که در ادامه به مواردی از آن ها اشاره شده است. عمواملی همچون نداشتن سرمایه کافی، بازاریابی ضعیف، برنامه‌ریزی نامناسب و ناکافی، در نظر نگرفتن رقابت در بازار کسب و کار، نداشتن انعطاف‌پذیری لازم، نادیده گرفتن قدم بعدی، سعی در انجام دادن تمام امور به‌طور کامل و بی عیب و نقص را می توان از جمله موارد مهم در ناکامی و ورشکستگی کسب و کارهای جوان به شمار آورد.