دیه زن

موضوع دیه در حوادث رانندگی یکی از دغدغه‌های ذهنی رانندگان است. البته با داشتن پوشش بیمه اجباری شخص ثالث تاحدی قابل رفع است. اما قوه قضاییه در راستای اطلاع‌رسانی عمومی و آگاه‌سازی آحاد جامعه به بررسی موضوعیت دیه طبق قوانین اسلام و ایران پرداخته و شرایط تعیین نرخ دیه در حوادث رانندگی را تشریح کرده است. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع شرایط دیه زن و مرد می‌پردازیم.

شرایط دیه

میزان دیه در دین اسلام برای مرد و زن مسلمان و مردان و زنان سایر دین‌های آسمانی متفاوت است.

چهار ماه قمری ذی‌القعده، ذی‌‌الحجه، محرم و رجب ماه‌های حرام هستند. در این چهار ماه دیه افزایش می‌یابد.

قانون‌گذار در ماده ۴۴۵ قانون مجازات اسلامی به تعریف دیه پرداخته است که بر اساس آن «دیه مقدار مال معینی است و در شرع مقدس به سبب جنایت غیر عمدی بر نفس، عضو یا منفعت یا جنایات عمدی در مواردی که به هر جهت قصاص ندارد، مقرر شده است».

مطابق تعریف دیه در این ماده، می‌توان گفت شرایط تعیین دیه شامل دو مورد زیر است:

حالت اول در مورد جرایم عمدی است که به دلایلی منجر به قصاص نمی‌شوند. مانند حالتی که قتلی صورت گیرد و خانواده مقتول با قاتل توافق کنند و به جای قصاص، مطالبه دیه نمایند.

حالت دوم زمانی است که جرایم غیر عمدی (شامل جرم شبه عمد و جرم خطای محض) صورت گرفته باشد که در این‌صورت نیز مرتکب با پرداخت دیه مجازات می‌شود.

در چه مواردی دیه زن و مرد یکسان است؟

بر اساس قانون، دیه زن و مرد در تصادفات برابر است.

صندوق تامین خسارت‌های بدنی بر اساس قانون بیمه شخص ثالث، یکی از حلقه‌های پوششی و حمایتی بیمه‌نامه شخص ثالث است. برابری بیمه زن و مرد از سال ۸۷ با اصلاح قانون بیمه شخص ثالث آغاز شد.

تبصره ۲ ماده ۴ قانون بیمه شخص ثالث سال ۸۷ تصریح کرده است: دیه زیان‌دیدگان بدون لحاظ جنسیت و مذهب باید پرداخت شود. از آن سال شرکت‌های بیمه مکلف به پرداخت یکسان دیه زن و مرد شدند. هم‌چنین تعهدات صندوق تامین خسارت‌های بدنی اصلاح شد. بر اساس آن تصویب شد میزان دیه زن و مرد در سوانح و حوادث رانندگی یکسان پرداخت شود.

برابری حقوق زنان و مردان یکی از موضوعات چالش برانگیز سایر جوامع بوده و کشور ما جمهوری اسلامی ایران نیز از این بحث در حاشیه و پرطرفدار دور نمانده است. در این نوشتار از مجله دلتا به موضوع تفاوت دیه مردان و زنان می‌پردازیم.

دیه دو برابری فقط به موارد قتل غیر عمد تعلق می‌گیرد

دیه معین شده در دین اسلام در واقع پرداخت خسارت به بازماندگان فرد متوفی است و البته این دیه مربوط به قتل غیر عمد بوده است که در اثر یک مسامحه یا سهل‌انگاری از طرف فرد دیگری به قتل رسیده باشد.

در قتل عمد بر هر میزان دیه که طرفین بخواهند می‌توانند با یکدیگر توافق کنند و بحث دیه تعیین شده در قانون پیش نمی‌آید.

در تعیین دیه زن و مرد به هیچ عنوان بحث ارزش‌گذاری و مسائل این چنینی مطرح نیست و اگر قرار بر این بود، دیه باید بر اساس طبقات اجتماعی مختلف معین می‌شد و دیه کودکان، جوانان و سالمندان با یکدیگر متفاوت باشد.

اغلب مردان نان‌آور خانواده خود هستند و افرادی را به عنوان واجب‌النفقه تحت تکفل دارند و در صورت فوت یا قتل آن‌ها، میزان دیه مردان دو برابر زنان است که آسیب کمتری به افراد تحت پوشش فرد متوفی وارد شود.

در بیمه شخص ثالث که حالت اجباری دارد، دیه زن و مرد به‌طور برابر پرداخت شده و در مواردی که خسارت توسط بیمه پرداخت می‌شود، مابه التفاوت آن را با یک مبنای شرعی دیگر توجیه کرد و با عناوین دیگری به زنان پرداخت می‌شود.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب زن از شوهرش چه اموالی را به ارث می‌برد؟ مطالعه کنید.

دیه، مالی است که در جنایت‌های مختلفی که در آن امکان قصاص کردن وجود نداشته و یا این که شاکی گذشت کرده باشد توسط قاضی  تعیین و شخص محکوم به پرداخت آن به شاکی یا خانواده او می شود. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی دیه زن در قانون مجازات اسلامی در سال ۱۴۰۰ پرداخته می‌شود.

دیه زن در سال جاری چگونه است

نرخ دیه در قانون هرساله بر اساس میزان تورم موجود در جامعه توسط قوه قضائیه تعیین خواهد شد. در سال جاری، دیه مرد مبلغ ۴۸۰ میلیون تومان (دیه کامل) و دیه زن نصف دیه مرد می باشد.

اما این میزان دیه در صورتی که زمان وقوع و آسیب در ماه های حرام یعنی ماه‌های محرم، رجب، ذی الحجه و ذی القعده باشد متفاوت است. در ماه‌های مذکور دیه کامل (مرد) ۶۴۰ میلیون تومان و در صورتی که زیان دیده خانم باشد نصف آن خواهد بود.اما این تفاوت دیه در صورتی که آسیب در اعضا مانند دست، انگشت، چشم، بینی و…و منافع مانند بویایی، چشایی، از بین رفتن حافظه و… باشد متفاوت است.

مواد قانونی مربوط

به عنوان مثال مطابق ماده ۵۶۰ قانون مجازات: “دیه زن و مرد در اعضاء و منافع تا کمتر از ثلث دیه کامل مرد، یکسان است. چنانچه این مقدار ثلث یا بیشتر شود دیه زن به نصف کاهش می‌یابد. ”

وضعیت دیه در تصادفات رانندگی

مطابق رای وحدت رویه صادر شده از دیوان عالی کشور و قانون بیمه اجباری:

“در خصوص تصادفات اعم از اینکه منجر به فوت شود یا نه، شرکت های بیمه مکلف هستند بدون در نظر گرفتن جنسیت آسیب دیده، دیه خسارت های وارده را به آسیب دیده یا بازماندگان وی بپردازد و پس از آن به شخص یا اشخاص مقصر یا مسبب حادثه مراجعه کنند.”

پیشنهاد مطالعه: مطلب نکالت طلایی قرارداد پیش فروش ملک را مطالعه کنید.