حکم تخلیه

اگر قصد اخراج مستاجران را داشته باشید، باید بدانید چگونه آن را انجام دهید و در طول این فرآیند چه چیزهایی در انتظارتان است. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع گرفتن حکم تخلیه در زمان کم می‌پردازیم.

شرایط دریافت حکم تخلیه

برای اینکه صاحبخانه بتواند حکم تخلیه مستأجر را بگیرد، باید یکسری شرایط را مورد بررسی قرار دهد. در غیر این‌صورت احتمالا به موفقیت دست نخواهد یافت.

• اگر مدت زمان اجاره که در قرارداد مابین مستأجر و صاحبخانه به پایان رسیده باشد اما مستأجر به هر دلیلی ملک را تخلیه نکرده باشد، صاحبخانه می‌تواند برای حکم تخلیه اقدام کند.
• درصورتی که  مستأجر بعد از گذشت سه ماه، نتوانسته باشد اجاره‌بهای قرارداد شده را پرداخت کند، مالک می‌تواند در صورت نیاز حکم تخلیه بگیرد.
• اگر مستأجر ملک اجاره شده را صرف کارهای غیرقانونی کرده باشد، صاحبخانه می‌تواند نسبت به دریافت حکم تخلیه مراحل قانونی را پشت سر بگذارد.
• همچنین اگر مستأجر ملک اجاره شده را در اختیار کسی دیگر (به‌عنوان اجاره) قرار داده باشد نیز این حق برای صاحبخانه محفوظ است که حکم تخلیه بگیرد.

مراحل دریافت گرفتن حکم تخلیه در زمان کم

اگر نیاز به دریافت حکم تخلیه در مدت زمان کوتاهی دارید، کافی است که صاحب ملک به شورای حل اختلاف مراجعه کند. در ادامه درخواست تخلیه ملک داشته باشد.

زمانی‌که حکم تخلیه صادر شود، مستأجر به مدت ۲۰ روز به جهت اعتراض فرصت دارد. بعد از طی این مدت زمان، حکم تخلیه صادر و در نتیجه صاحبخانه برای اجرایی شدن آن درخواست می‌دهد.

پر واضح است که طبق قانون در این شرایط نیز به مدت ۱۰ روز اجازه اعتراض به مستأجر داده خواهد شد و پس از آن حکم تخلیه توسط ارگان‌های مربوطه اجرا می‌شود.

دقت کنید اگر قرارداد رسمی مابین مالک و مستأجر در نظر گرفته شده باشد، به جهت دریافت حکم تخلیه باید به دفتر اسناد رسمی مراجعه شود. مراحل انجام و دریافت این حکم تفاوتی با مورد قبلی نخواهد داشت.

به‌طور کلی حتما متوجه شده‌اید که مدت زمان صدور حکم تخلیه به شیوه بستن اجاره‌‌نامه‌ بستگی دارد.

پس از تأیید شدن اینکه مستأجر به دلایل ارائه شده توسط مالک باید تخلیه کند، صدور حکم فقط ۷۲ ساعت به طول خواهد انجامید. اما همان‌طور که مشخص است تا اجرایی شدن آن و انجام مراحل قانونی حداقل ۱ ماه زمان خواهد برد.

موانع اجرای گرفتن حکم تخلیه در زمان کم

اگر مستأجر بتواند ثابت کند که قرارداد اجاره را به هر نحو تمدید کرده است، اجرای حکم تخلیه تا زمان اثبات یا رد ادعای مستأجر به تعویق خواهد افتاد.

ضمنا اگر مستأجر مدعی شود که سندهای ارائه شده صاحبخانه جعلی است، صدور حکم تخلیه انجام نخواهد شد.

در کنار این موارد اگر مستأجر دادرسی فوری انجام دهد تا زمان بررسی ادعایش حکم تخلیه صادر نخواهد شد یا در صورت صادر شدن به حالت تعلیق در خواهد آمد.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی فروش مال دیگران چه مجازاتی در پی خواهد داشت؟ را مطالعه کنید.

بخش عمده‌ای از پرونده‌های مطرح شده در دستگاه قضا مربوط به دعاوی موجر و مستاجر است که با شیوع کرونا تعداد آن‌ها بیشتر نیز شده است. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع گرفتن حکم تخلیه مستاجر می‌پردازیم.

قانون‌گذار در مواد ۴۶۶ تا ۵۱۷ قانون مدنی و قانون روابط موجر و مستاجر مصوب سال‌های ۵۶ و ۷۶ به بحث عقد اجاره و غیره پرداخته است. یکی از مصادیق دعوای بین موجر و مستاجر تخلیه عین مستاجره یا فسخ قرارداد به علت تعدی و تفریط مستاجر است و در ماده ۴۸۷ قانون مدنی و بند ۸ ماده ۱۴ قانون روابط موجر و مستاجر مصوب سال ۵۶ به این موضوع پرداخته شده است.

آیا تغییراتی که مستاجر در ملک ایجاد می‌کند به مالک حق گرفتن حکم تخلیه ملک را می‌دهد؟

البته باید بین تعمیرات و تغییرات تفاوت قائل شد و این دو را از یکدیگر تفکیک کرد.

بنابراین صاحبخانه و مستاجر نیز مجاز هستند مواردی که به آن تمایل دارند را در قرارداد خود بگنجانند. برای مثال مالک به مستاجر اجازه دهد تیغه وسط اتاق را بردارد یا دیوارها را کاغذ دیواری کند.

اما اصولا در قرارداد‌های موجر و مستاجر چیزی در مورد تغییرات و زیباسازی عین مستاجره ذکر نمی‌شود. بنابراین اساس را بر این می‌گذارند که مستاجر حق تغییر ملک را ندارد. اما مسئله این جا است که آیا ایجاد هر تغییری مطلقا ممنوع است؟

در صورتی‌که تغییرات به اساس ملک ضربه‌ای وارد نکند مستاجر منعی در انجام این تغییرات نخواهد داشت.

برای مثال به شرطی که کانال‌کشی کولر آسیبی به بنای ملک نزند مستاجر مجاز به انجام آن است. اما اگر در مورد این کانال‌کشی با مالک توافق نکرده باشد نمی‌تواند هزینه این کار را از او مطالبه کند.

گاهی حتی تغییر ایجاد شده آسیبی به ملک وارد نمی‌کند. برای مثال در ملک بنایی ساخته می‌شود که در بحث مالیات و مستقلات عرصه و اعیان موجب می‌شود مالیاتی بر عهده مالک قرار گیرد.

در تمام این تغییرات موجر به محض اطلاع یافتن از ماجرا باید نارضایتی خود را بیان کند. هم‌چنین اقدامات قانونی مانند ارسال اظهارنامه، درخواست کارشناس از شورای حل اختلاف برای تامین دلیل و غیره انجام دهد.

اما اگر نسبت به این موارد سکوت کند سکوت او به رضایت ضمنی تعبیر می‌شود لذا پس از پایان موعد اجاره نمی‌تواند خسارات وارد شده را از مستاجر مطالبه کند.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی  نکاتی برای جلوگیری از اختلافات مستاجران و صاحبخانه‌ها مطالعه کنید.

اگر صاحبخانه بخواهد ملک خود را پیش از موعد از مستاجر پس بگیرد باید با توجه به قانون‌های پیش‌بینی شده عمل کند یا این کار در حالتی امکان‌پذیر است که این مساله در قرارداد نوشته شده باشد و ما بین مستاجر و موجر توافق شده باشد و نوشته شده باشد. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع فسخ قرارداد اجاره توسط صاحبخانه می‌پردازیم.

شرایط فسخ قرارداد اجاره توسط صاحبخانه

• در اجاره‌نامه نوشته شود که در صورتی‌که مستاجر اجاره را پرداخت نکند موجر حق فسخ قرارداد را دارد و می‌تواند به راحتی و طبق قانون قرارداد را فسخ نماید.
• مستاجر بیش‌تر از یک هفته در پرداخت کردن اجاره تاخیر کند و پرداخت کردن اجاره را به عقب بندازد.
• مستاجر بدون اینکه از مالک ملکی که در آن زندگی می‌کند اجازه بگیرد آن ملک را در اختیار شخصی دیگر قرار دهد یا آن ملک را بفروشد.
• مستاجر از ملک بدون اجازه موجر برای کاربرد خاصی (مثلا تجاری) استفاده نماید.
• مستاجر فعالیت‌های نادرست و غیر قانونی از لحاظ عرفی در ملک موجر انجام بدهد.
• مستاجر اجازه ورود و خروج به موجر برای انجام دادن تعمیرات در ملک را ندهد.
• مستاجر وظیفه‌هایی را که بر اساس قرارداد اجاره تعهد کرده است انجام ندهد.

• به‌طور کلی خوب‌تر است در صورت میل هر یک از دو طرف قرارداد به فسخ اجاره‌نامه موجر و مستاجر مسئله را به‌صورت توافقی بین خودشان حل کنند، زیرا فسخ آن زمان می‌برد و هزینه و انرژی زیادی را مصرف می‌کند.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب ۵ باور غلط حقوقی که باید بدانید را مطالعه کنید.

در مدت زمانی که قرارداد بین دو طرف برقرار است و هر دو به تعهدات آن پایبند هستند، مشکلی پیش نخواهد آمد و با مسائلی مانند حکم تخلیه روبه‌رو نخواهیم بود اما در صورت بروز اختلاف، صاحب‌خانه می‌تواند درخواست تخلیه بدهد. در این نوشتار از مجله دلتا به موضوع متوقف کردن حکم تخلیه می‌پردازیم.

چه زمانی می‌توان حکم تخلیه گرفت؟

• زمانی که مدت اجاره در قرارداد به اتمام رسیده باشد، ولی مستاجر همچنان در ملک باقی مانده و آن را تخلیه نمی‌کند.
• با گذشت سه ماه از موعد پرداخت اجاره‌بها، مستاجر هیچ مبلغی را به موجر پرداخت نکرده باشد.
• مستاجر از ملکی که اجاره کرده، در مواردی که غیر مشروع است استفاده کند.
• مستاجر ملکی را که اجاره کرده، به شخص دیگری انتقال داده باشد.

در چهار مورد ذکر شده، موجر می‌تواند برای تخلیه منزل، اقدام به گرفتن حکم تخلیه، از مراکز قانونی کند؛ البته قراردادی که بین موجر و مستاجر بسته می‌شود، می‌تواند به دو صورت رسمی و غیر رسمی باشد.

حال اگر این قرارداد، به صورت رسمی بسته شده باشد، موجر باید با مراجعه به اداره ثبت اسناد، حکم تخلیه را دریافت و سپس به دفتر اسناد رسمی که قرارداد اجاره در آن منعقد شده مراجعه کند و درخواست صدور اجراییه صورت پذیرد.

چه زمانی می‌توان حکم تخلیه را متوقف کرد؟

• مستاجر مدعی شود که قرارداد اجاره‌نامه را تمدید کرده است.
• مستاجر عنوان کند که سندی که موجر برای دریافت حکم تخلیه ارائه کرده، جعلی است و صحت ندارد.
• فرصت ۷۲ ساعته یا سه روزه‌ای که به مستاجر برای تخلیه منزل داده شده، مانع از این می‌شود که وی فرصت کافی داشته باشد تا بتواند اقدامی برای توقف حکم تخلیه انجام دهد.
• در صورت درخواست دادرسی فوری از سوی مستاجر موجب می‌شود بدون نیاز به ارائه دادخواست، ادعاهایش را بررسی و به آن رسیدگی کنند.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب آیا زن بدون دلیل می‌تواند درخواست طلاق کند؟ را مطالعه کنید.

در گذشته اصل بر این بود که بنا به تحقق شرایط مرتبط، صاحبخانه می‌توانست حکم تخلیه ملک خویش را بگیرد، اما در حال حاضر اصل بر این است که نمی‌شود حکم تخلیه ملک گرفت مگر این‌که موارد استثنا یا شرایط خاصی به وجود آید. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع حکم تخلیه در دوران کرونا می‌پردازیم.

مواردی که به موجب آن‌ها صاحبخانه می‌تواند دستور تخلیه ملک را بگیرد

• طبق روال عادی ممکن است در قرارداد ذکر شود به صرف یک ماه تعویق اجاره، موجر (صاحبخانه) حق تخلیه دارد یا حتی با وجود معوق شدن اجاره‌بها به مدت چندین ماه پیاپی امکان تخلیه ملک تا پایان مهلت اجاره ساقط شود.
• طبق قانون شخصی که ملکی را اجاره می‌کند می‌تواند همین ملک را به شخص دیگری اجاره دهد مگر این‌که خلاف این را در قرارداد توافق کرده باشند.
• ممکن است ملکی مسکونی باشد، اما بتوان از آن استفاده اداری نیز کرد. چنان‌چه در قرارداد ذکر شود که مستاجر حق استفاده‌ای جز استفاده مسکونی ندارد و خلاف آن عمل کند این کار باعث فسخ قرارداد یا پرداخت خسارت خواهد شد.
• گاهی ممکن است مستاجر اقدامی انجام دهد که به ملک آسیبی جدی برسد و خوف این باشد که این اقدام مجددا تکرار شود، در این‌صورت موجر باید بلافاصله اقدام کرده و از شورای حل اختلاف تامین دلیل بخواهد. در این صورت کارشناس به محل اعزام می‌شود و خسارت را برآورد می‌کند، اما اگر مستاجر از ورود کارشناس یا پلیس به منزل جلوگیری کند این عمل در گزارش کارشناس یا صورت‌جلسه پلیس ذکر خواهد شد.
• وقتی پرداخت اجاره عقب بیافتد اولین اقدامی که موجر باید انجام دهد اقدام به درخواست تخلیه ملک است و پس از آن باید برای دریافت اجاره‌های معوق درخواست بدهد. در این‌صورت ممکن است مستاجر ناتوانی خود از پرداخت اجاره‌بها را در دادگاه اثبات کند با این وجود دادگاه براساس شرایط، اقدام به قسط‌بندی اجاره معوقه خواهد کرد اما علی‌القاعده ناتوانی از پرداخت اجاره باعث ماندن مستاجر در ملک اجاره‌ای نخواهد شد و صاحبخانه می‌تواند ملک را تحویل بگیرد.

حکم تخلیه در دوران کرونا

شیوع کرونا منجر به حدف حکم تخلیه از رویه دادگاه نیست، گرچه اقدام به دریافت این حکم به مواردی مانند قرارداد مابین موجر و مستاجر بستگی دارد، اما نظر و صلاح‌دید قاضی در صدور این حکم نسبت به گذشته نقش پررنگ‌تری ایفا می‌کند.

در هر صورت با وقوع هریک از موارد فوق می‌توان برای گرفتن حکم تخلیه اقدام کرد و مدت زمان لازم برای درخواست حکم تخلیه تا صدور و اجرایی شدن آن حدود ۲ هفته تا ۱ ماه به طول می‌انجامد.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر آیا حقوق زنان بعد از فوت به همسرانشان می‌رسد؟ را مطالعه کنید.