جهیزیه

زن نیز مانند مرد می‌‌تواند در اموال خود هر تصرفی که خواست، انجام دهد و در مسائل مالی خود استقلال تام دارد‌. درصورتی‌که زن در اوایل زندگی زناشویی، جهیزیه خریداری کرده و با خود به خانه همسر برده باشد، اجازه دارد تا در نبود شوهرش جهیزیه را مطالبه کند. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع پس گرفتن جهیزیه پس از فوت می‌پردازیم.

استرداد جهیزیه پس از فوت شوهر

یکی از روش‌های آسان برای پس گرفتن جهیزیه آن است که خانواده دختر از قبل و در هنگام تامین وسایل، لیستی از تمام اقلام تهیه شده آماده نمایند.

این لیست به نام سیاهه شناخته می‌شود. معمولا در برگه آخر عقدنامه ازدواج یا برگه‌ای جداگانه قید می‌شود و با امضای شوهر و شهادت دو نفر از اقوام مرد، حکم یک سند عادی را پیدا می‌کند که بعدا برای پس گرفتن جهیزیه کار شما را راحت می‌کند.

اما در حالت دیگر ممکن است خانواده دختر اقدام به تهیه لیست سیاهه نکرده باشند. در این‌صورت اثبات این امر که وسایل داخل خانه به عنوان جهیزیه زن است نه برای شوهر، دشوار است.

در این حالت معمولا اموال اختصاصی هر یک از زوجین به خود آنان تعلق دارد و اموال مشترک به‌صورت مشترک میان آنان تقسیم خواهد شد. مگر آن‌که هر یک از زوجین دلیل و مدرکی برای تعلق آن مال به خود داشته باشند.

نحوه طرح دادخواست استرداد جهیزیه بعد از فوت شوهر

برای استرداد جهیزیه در ابتدا لازم است زن دادخواست پس گرفتن جهیزیه را تقدیم دادگاه نماید.

توجه داشته باشید از آن‌جا که مالک اصلی جهیزیه زن است بنابراین با فوت شوهر، اسباب و اثاثیه‌ای که به عنوان جهیزیه مدنظر است جزو ترکه (اموال برجا مانده از شوهر) به حساب نمی‌آید.

در حقیقت پس دادن جهیزیه زن دینی است که بر گردن شوهر است. بنابراین پیش از تقسیم ارث میان وراث شوهر، جهیزیه باید به زن پس داده شود.

این مورد اعم از آن است که عین جهیزیه باقی باشد یا به‌طور عمدی قبل از فوت، توسط شوهر از بین رفته باشد.

برای مثال ممکن است شوهر پیش از فوت خود و بدون اجازه زن اموالی از جهیزیه را به فروش برساند. حال با فوت او امکان مطالبه قیمت یا مثل آن وسیله از ارث او وجود دارد.

در این حالت زن می‌تواند دادخواست استرداد جهیزیه علیه وراث مرد را به همراه اصل عقدنامه و لیست سیاهه یا فاکتور خرید در دادگاه طرح نماید.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی مطلب  آیا می‌توان مهریه عندالاستطاعه را به عندالمطالبه تبدیل کرد؟  را مطالعه کنید.

زن مالک وسایلی است که با خود به خانه مشترک می‌برد و تا زمانی که زوجین در کنار هم زندگی کنند، مالکیت آن‌ها تنها برای زن خواهد بود. در این مطلب از مجله دلتا قصد داریم به موضوع فروش جهیزیه زن بپردازیم.

آیا خرید جهیزیه به عهده دختر است؟

یکی از سوالاتی که ممکن است برای خیلی از افراد پیش بیاید این است که آیا خرید جهیزیه وظیفه دختر است یا خیر؟

برای پاسخ به این سوال باید بگوییم که با نگاه کردن به گذشته و دوران قدیم، به این نتیجه می‌رسیم که عرف بر این بوده تا خانواده دختر جهیزیه را تهیه کنند.

اما اگر به قانون و دین نگاهی بیاندازیم، خواهیم دید که تهیه جهیزیه نه تنها از وظایف زن نیست، بلکه یکی از وظایف مرد محسوب می‌شود.

در ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی نفقه به این صورت تعریف شده است: ” نفقه عبارت است از همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل، هزینه‌های درمانی، بهداشتی و خادم در صورت‌ عادت یا احتیاج به‌واسطه نقصان یا مرض.”   با استناد به این ماده می‌توان به قطعیت گفت که تهیه جهیزیه از جمله وظایف مرد است.

جرم فروش جهیزیه زن بدون اجازه

همان‌طور که گفته شد مالکیت تمام وسایلی که زن به خانه می‌آورد، برای زن خواهد بود.

مرد تنها اجازه استفاده از این لوازم را دارد. مرد نمی‌تواند مالکیت آن‌ها را داشته باشد.

این یعنی مرد اجازه فروش هیچ یک از وسایل را ندارد و در صورتی‌که این کار را بدون رضایت همسرش انجام دهد، مرتکب جرم شده است.

در این شرایط زن می‌تواند از طریق قانون و مراجع کیفری بر علیه همسرش شکایت کند.

طرح دعوی می‌تواند با عنوان خیانت در امانت یا فروش مال غیر صورت گیرد. علاوه بر مسئله فروش جهیزیه، چنانچه مرد اقدام به تخریب جهیزیه همسر خود کند، مجرم شناخته شده و باید مسئولیت عواقب کار خود را بپذیرد.

تخریب عمدی اموال خانه توسط مرد قابلیت پیگیری کیفری دارد. قانون در این شرایط نیز مجازاتی برای مرد در نظر می‌گیرد که معمولا شامل حبس بین ۶ ماه تا ۳ سال است.

دعوای استرداد جهیزیه زن

زمانی‌که مرد اقدام به فروش جهیزیه همسرش کند، زن این امکان را دارد تا با طرح دعوای استرداد همسرش را مجازات کند.

در این شرایط داداگاه جلسه‌ای را تشکیل می‌دهد تا به موضوع رسیدگی شود.

در جلسه دادگاه زن باید سیاهه جهیزیه یا همان فاکتور خرید لوازم خود را داشته باشد تا برای قاضی محرز شود که زن مالک این وسایل بوده است.

بعد از آن اگر ادعای زن از طرف همسرش مورد قبول شود، مرد موظف خواهد بود تا تمام لوازم فروخته شده را بازگرداند.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی آیا میان نفقه زن خانه‌دار با زن شاغل تفاوت وجود دارد؟ مطالعه کنید.

به هنگام جدایی می‌توان با آگاهی از جزئیات چگونگی استرداد جهیزیه‌، از بروز اختلافات بسیاری جلوگیری کرد، زیرا این مسئله به دلیل داشتن جزئیات فراوان قانونی و حساسیت زوجین نسبت به چگونگی عمل هم دیگر در زمان وقوع جدایی، همواره تنش‌های بسیاری بین زوجین ایجاد کرده است. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع پس گرفتن جهیزیه بدون اجازه شوهر می‌پردازیم.

آیا بردن جهیزیه بدون اجازه شوهر امکان دارد؟

برای پاسخ به این سوال باید برخی از جزئیات قانونی موجود در مورد جهیزیه را مطرح نمود:

از نظر قانون و مقررات مدنی زن هیچ‌گونه تعهد و مسئولیتی جهت تهیه لوازم و وسایل زندگی ندارد.

بردن جهیزیه به منزل شوهر یک امر پذیرفته شده در عرف بوده که مقدار و چگونگی کیفیت آن در میان اقوام مختلف سراسر کشور، متفاوت است.

جهیزیه اموال و لوازم منقولی است که زن جهت رفاه زندگی مشترک پس از ازدواج به منزل شوهر می‌آورد و شوهر تنها حق استفاده از آن را دارد و مالکیت زن بر جهیزیه پس از ازدواج و بعد از طلاق هم‌چنان باقی خواهد ماند، به‌طوری که در صورت فوت زن و نداشتن شوهر، جهیزیه به ارث می‌رسد.

چون زن از نظر شرع و قانون تعهدی در برابر بردن جهیزیه به منزل شوهر ندارد‌، لذا می‌تواند هر زمان که بخواهد جهیزیه را از منزل شوهر خارج نماید.

جهت بردن جهیزیه از منزل شوهر زن حق دارد تنها لوازمی را که در ابتدای زندگی مشترک تهیه کرده با خود ببرد، از این رو وسایلی را که مرد در ازای خرابی و استهلاک جهیزیه خریداری کرده یا وسایلی را که قبل از شروع زندگی به عنوان کمک به جهیزیه خریداری کرده است، جزء جهیزیه زن محسوب نمی‌شود و در صورت اثبات مرد متعلق به مرد خواهند بود.

پس گرفتن جهیزیه بر اساس سیاهه و فاکتور

پس گرفتن جهیزیه باید بر اساس فاکتور خرید وسایل یا لیست اقلام جهیزیه که سیاهه نام دارد و معمولا توسط شوهر یا بزرگان زوجین به امضاء رسیده است، صورت پذیرد.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب آیا می‌توان هدایایی که شوهر به زن می‌دهد را از مهریه کسر کرد؟ را مطالعه کنید.

در قانون مدنی ایران اشاره‌ای به جهیزیه نشده است بدین دلیل که زن تکلیف قانونی و شرعی برای آوردن جهیزیه به منزل شوهر ندارد و تهیه وسایل لازم برای زندگی مشترک بر عهده شوهر است اما به لحاظ این‌که آوردن جهیزیه به منزل مشترک در کشورمان امری شایع است و اختلافات ناشی از آن و هم‌چنین اثاثیه منزل یکی از دعاوی مهم در دادگاه خانواده محسوب می‌شود. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع تخریب و فروش جهیزیه توسط مرد می‌پردازیم.

تخریب و فروش جهیزیه توسط مرد 

مردی که جهاز همسرش را به دیگری منتقل می‌کند مجرم است و این عمل در قانون جرم‌انگاری شده است.

طبق ماده یک قانون انتقال مال غیر: کسی که مال غیر را با علم به این‌که مال غیر است به نحوی از انحاء عینا یا منفعتا بدون مجوز قانونی به دیگری منتقل کند، کلاهبردار ‌محسوب و مطابق ماده ۲۳۸ قانون مجازات محکوم می‌شود. هم‌چنین مجازات انتقال‌‌گیرنده که در حین معامله عالم به عدم مالکیت انتقال‌دهنده باشد نیز همان مجازات انتقال‌دهنده است.

مالکیت اموال، محترم شمرده شده است و خراب کردن اموال نیز جرم‌انگاری شده است. تخریب اموال توسط شوهر نیز قابل پیگیری کیفری می‌باشد زیرا به‌طور عمد به مال دیگری ضربه زده است. مجازات جرم تخریب در خصوص اموال منقول، حبس از شش ماه تا سه سال می‌باشد.

در خصوص متهم نمودن شوهر به عنوان خیانت در امانت، باید گفت حتما لازم است اموال به وی سپرده شده باشد و او نیز این اموال را تصاحب یا تلف کرده باشد.

اگر در ورقه سیاهه شوهر امین دانسته شود و اموال به او سپرده شود و او این را امضا نموده باشد این اقدام کیفری نیز ممکن است.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب مراحل انتقال یارانه نقدی بعد از طلاق و فوت  را مطالعه کنید.

زن در طول زندگی مشترک، مالک وسایلی که با خود به منزل مشترک برده‌ است می‌باشد و مرد تنها حق استفاده از آن ها را دارد. در این مطلب از مجله‌دلتا به دادخواست برگرداندن جهیزیه می‌پردازیم.

قانون استرداد جهیزیه

به موجب ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی، تهیه وسایل زندگی جزو نفقه می‌باشد که بر عهده شوهر است.

اگر زن وسایلی را با خود به منزل شوهر می‌برد، از باب همکاری است. بنابراین، کماکان مالک وسایل مذکور بوده و می‌تواند هر نوع تصرفی در آن داشته باشد و یا هر زمان که بخواهد اقدام به پس گرفتن جهیزیه یا استرداد جهیزیه نماید.

در قانون، استرداد جهیزیه و شیوه آن مورد پیش بینی قرار نگرفته است. اما به این دلیل که زن مالک جهیزیه خود است، هر زمان که بخواهد می‌تواند اقدام به استرداد جهیزیه کند.

روش‌های استرداد جهیزیه

•  استرداد جهیزیه با داشتن سیاهه یا لیست جهاز است. همانگونه که مرسوم است معمولا هنگام ازدواج، لیستی از اقلام و کالاهای جهیزیه به همراه مشخصات و قیمت آنها توسط خانواده عروس تهیه شده و به امضای شهود و خانواده داماد می‌رسد. در شرایطی که این سیاهه یا لیست جهیزیه موجود باشد، می‌توان به استناد آن، در دادگاه دادخواست استرداد جهیزیه مطرح نمود.
• اما در صورتی که سیاهه جهیزیه تهیه نشده باشد و یا از بین رفته باشد، برای استرداد جهیزیه باید به شهادت شهود استناد کرد که البته پذیرش آن به نظر قاضی دادگاه بستگی دارد. 

جرم فروش جهیزیه توسط مرد چیست؟

اگر مردی بدون اجازه زن، لوازمی که تحت عنوان جهیزیه آورده شده است را بفروشد مرتکب جرم شده است و زن می‌تواند از مرد در مراجع کیفری طرح دعوی نماید.

مجازات جرم فروش جهیزیه بدون اجازه همسر توسط مرد

در صورتی که جرم، عنوان فروش مال غیر را داشته باشد شوهر به مجازات جرم کلاهبرداری که عبارتند از :

• حبس از یک تا هفت سال که قاضی میزان آن را تعیین می کند.
• پرداخت جزای نقدی معادل مالی که دریافت کرده است.
• بازگرداندن مال به صاحب آن.

برای اعمال مجازات‌ها، زن باید با داشتن سیاهه جهیزیه یا فاکتور خرید وسایل در دادگاه، مالکیت خود را به قاضی اثبات کند و در این صورت می‌تواند از مرد شکایت نماید.

اقدامات قانونی برای پس گرفتن جهیزیه

در حال حاضر اقدام قانونی برای پس گرفتن جهاز نیازمند ارائه دادخواست استرداد جهیزیه به دادگاه می‌باشد که دادگاه صلاحیت‌دار برای رسیدگی به دعوای استرداد جهاز نیز دادگاه خانواده است.

در دادخواست پس گرفتن جهیزیه باید تعیین خواسته و بهای آن به دقت درج شده و همچنین می‌توان برای جلوگیری از تضییع جهیزیه، از دادگاه تقاضای قرار تامین خواسته نمود.

برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر نکات موثر در تعیین نفقه را مطالعه کنید.

امروزه بین خانواده‌های ایرانی، طوری از مقوله جهیزیه صحبت می‌شود که کاملا حاکی از یک برداشت غلط در رابطه با جهیزیه است، بطوری که بین عامه مردم مصطلح است که میزان مهریه با مقدار جهیزیه اهدایی از جانب خانواده دختر باید متناسب باشد. حال آن‌که این طرز فکر جز از عدم آگاهی نشات نمی‌گیرد. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی این سوال می‌پردازیم جهیزیه طبق قانون بر عهده کیست؟

جهیزیه طبق قانون بر عهده کیست؟

فراهم کردن وسایل لازم برای زندگی مشترک، تماما بر عهده شوهر بوده و جهیزیه اهدایی از جانب خانواده دختر صرفا نشانه محبت است و پیشکشی از سوی خانواده زن، از سر علاقه و احترام به فرزند بوده و نیز کمکی به زوج جوان در آستانه شروع زندگی‌شان است و قانونا خانواده دختر، هیچ وظیفه‌ای در این خصوص ندارند.

جهیزیه جزو اموال و دارایی زن است و شوهر نسبت به جهیزیه در حکم امین است و می‌تواند از وسایل منتفع شود و مالکیتی برای شوهر ایجاد نمی‌شود. بنابراین زن هر موقع که بخواهد می‌تواند جهیزیه را مطالبه کند یا مانع استفاده زوج از جهیزیه شود.

زن همچنین می‌تواند از جهیزیه‌اش استفاده نکرده و از شوهر وسایل منزل را تقاضا کند. شوهر همچنین حق ندارد اسباب جهیزیه را بفروشد و در این‌صورت مسئول جبران خسارت و برگرداندن عین یا مثل یا قیمت آن است و این موضوع  تحت عنوان فروش مال غیر مورد رسیدگی قرار می‌گیرد.

البته در عرف، تا زمان بقاء زندگی مشترک، شوهر می‌تواند از جهیزیه استفاده کند. جهیزیه دارایی زن است و در صورت فوت زن، همانند سایر اموال و دارایی‌ها به ارث می‌رسد.

دعوای استرداد جهیزیه

در دعوی استرداد جهیزیه، ممکن است طرف مقابل دعوا بخواهد اموال را از بین ببرد و یا به آنها خسارت وارد کند، بنابراین زن باید همراه با دادخواست استرداد جهیزیه مطابق ماده ۱۰۸ قانون آیین دادرسی مدنی، تقاضای صدور قرار تامین نیز بکند.

طبق ماده ۱۱۷ قانون آیین دادرسی مدنی، چنانچه امکان تضییع و از بین رفتن اموال از طرف شوهر وجود داشته باشد، دادگاه بدون ابلاغ قرار را اجرا می‌کند. در مواردی که امکان جا‌به‌جایی و حیف‌و‌میل اموال از طرف شوهر وجود دارد، حکم ورود به منزلی که جهیزیه در آن قرار دارد نیز صادر می‌شود تا طرف مقابل نتواند از ورود ماموران به منزل جلوگیری کند.

در صورت بروز اختلاف درمورد جهیزیه، دعوای استرداد جهیزیه مطرح می‌شود. در جریان رسیدگی به دعوای استرداد جهیزیه، جلسه‌ای در دادگاه جهت استماع اظهارات طرفین تعیین می‌شود.

معمولا در صورت وجود سیاهه و امضاء و رسید از جانب شوهر، ادعای زن ثابت شده و شوهر ملزم به استرداد اموال می‌شود. در غیر اینصورت، قرار استماع شهادت شهود صادر شده، شهود به دادگاه دعوت می‌شوند و مشاهدات خود را بیان می‌دارند و در نهایت اگر ادعای زن ثابت شود حکم به استرداد جهیزیه صادر می‌شود و در صورت امتناع زوج از استرداد جهیزیه از طریق اجرای احکام دادگستری، نسبت به استرداد جهیزیه اقدام خواهد شد.

پیشنهاد مطالعه : برای آشنایی بیشتر با شرایط پس گرفتن جهیزیه “دادخواست استرداد جهیزیه و مراحل قانونی آن” را مطالعه کنید.

جهیزیه یا وسایل و لوازمی که زن برای شروع زندگی مشترک با خود به همراه می‌آورد در مالکیت زن است به عبارت دیگر زن مالک جهیزیه است و مرد تنها می‌تواند از این وسایل استفاده کند

​

در بیشتر اوقات پس از وقوع اختلاف بین زوجین هر یک از آن‌ها از اهرم‌های قانونی برای به زانو درآوردن طرف مقابل استفاده می‌کنند. یکی از این اهرم‌های فشار، جهیزیه است. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی موضوع تکلیف جهیزیه پس از طلاق می‌پردازیم.

تکلیف جهیزیه پس از طلاق

طبق قانون، شوهر اجازه فروش جهیزیه زن را پس از طلاق ندارد زیرا این اموال به زن تعلق دارد و شوهر فقط تا زمان بقای زندگی مشترک حق استفاده از این اموال را دارد نه فروش آن‌ها را.

این در حالی است که زن حق دارد این اموال را از زندگی مشترک خارج کند، چون این اموال به او اختصاص دارد و هر مالکی حق هر گونه دخل و تصرف نسبت به اموال خود را دارد، اما گاهی اوقات اتفاق می‌افتد که برخی از مردان اقدام به فروش جهیزیه همسران‌شان می‌کنند که البته پاسخ قانون‌گذار به این اقدام غیرقانونی این چنین است:

با فروش این اموال توسط شوهر، او مسئولیت جبران خسارت و برگرداندن عین یا مثل یا قیمت آن‌ها را دارد. البته فروش این اموال از سوی شوهر می‌تواند از سوی دادسرا و دادگاه به عنوان فروش مال غیر مورد رسیدگی قرار گیرد. اگر برابر حکم دادگاه، شوهر با فروش جهیزیه به عنوان فروش مال غیر، محکوم شود علاوه بر مجازات مقرر درخصوص کلاهبرداری مکلف است، عین مال یا در صورت نبودن عین مال، مثل یا قیمت آن را به زوجه برگرداند و برای این امر نیازی به ارائه دادخواست حقوقی نیست.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب نفقه به زن شاغل تعلق می‌گیرد؟ را مطالعه کنید.

همچنین بخوانید:

طلاق در دوران عقد و نکاتی که باید بدانید!

طلاق به دلیل نازایی هر یک از زوجین به چه صورت است؟

زنانی که عده طلاق ندارند

جدایی زن با داشتن حق طلاق

در صورت خیانت شوهر می‌توان طلاق گرفت؟

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید

مطابق با قانون، تهیه جهیزیه از مصادیق نفقه است و شوهر موظف به تهیه آن است و زن بر اساس عرف جهیزیه را تهیه می‌کند.

​

جهیزیه اهدایی از جانب خانواده دختر صرفا نشانه محبت و پیشکشی از سوی خانواده زن، از سر علاقه و احترام به فرزند و نیز کمکی به زوج جوان در آستانه شروع زندگی‌شان است. در این نوشتار از مجله اینترنتی دلتا به بررسی موضوع تهیه جهیزیه می‌پردازیم.

تهیه جهیزیه

بر اساس عرف، تهیه جهیزیه با زن است و او برای رفتن به خانه همسر خود باید جهیزیه تهیه کند. از سویی دیگر شوهر موظف است به همسر خود نفقه پرداخت کند و بر اساس ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی نفقه عبارت است از همه نیاز‌های متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل و هزینه‌های درمانی و بهداشتی، اما اگر شوهر با وجود استطاعت مالی از دادن نفقه به همسر خود امتناع کند باید مجازات کیفری که برای او در نظر گرفته شده است را طی کند. برابر ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده، هر کس با داشتن استطاعت مالی نفقه زن خود را در صورت تمکین ندهد، به حبس تعزیری درجه شش محکوم می‌شود.

​

(برای مشاوره حقوقی در خصوص ازدواج با بخش پرسش و پاسخ حقوقی مجله دلتا با ما در ارتباط باشید.)

بر همین اساس زوج حق ندارد، زوجه را مجبور به گرفتن جهیزیه کند؛ به همین دلیل زوجه می‌تواند هر زمانی که خواست جهیزیه خود را پس بگیرد و اگر با ممانعت زوج مواجه شد با طرح دادخواستی تحت عنوان استرداد جهیزیه این امر انجام می‌شود؛ بنابراین طبق ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی تهیه وسایل زندگی همان نفقه است و تهیه آن بر عهده شوهر است و برای زن در این مورد هیچ تکلیف شرعی و قانونی نیست.

پیشنهاد مطالعه: برای مطالعه مطلب در صورت ناتوانی در پرداخت مهریه چه باید کرد؟ ، مجله حقوقی دلتا را دنبال کنید.

همچنین بخوانید:

حق حبس مهریه و شرایط آن

موارد صدور چک سفید امضا

تعلق مهریه با تمکین ارتباط دارد؟

چگونه حرفه‌ای چک بکشیم؟

در صورت ناتوانی در پرداخت مهریه چه باید کرد؟

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید

به طور کلی اموال، وسایل و اثاث منزل که بر طبق رسم و رسوم زن به خانه شوهر می‌آورد، تحت عنوان جهیزیه شناخته می‌شود.

​

علی رغم اینکه از لحاظ قانونی به هنگام ازدواج تهیه جهیزیه از وظایف زن به شمار نمی‌رود، با این حال طبق عرف جامعه این امر از سوی زوجه و خانواده وی صورت می‌گیرد. در صورتی که زوجین طی زندگی مشترک خود تصمیم به جدایی از یکدیگر بگیرند، باید در مورد جهیزیه موجود تعیین و تکلیف شود. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی پس گرفتن جهیزیه و نکات قانونی استرداد جهیزیه می‌پردازیم.

پس گرفتن جهیزیه 

مطابق با ماده ۱۱۰۷  قانون مدنی، تهیه اثاث خانه به عهده مرد گذاشته شده و زن اساسا وظیفه‌ای جهت تامین اثاث منزل ندارد، با این حال در صورتی تهیه آن را به عهده گیرد و به عنوان اثاث خانه در اختیار مرد قرار دهد، می‌تواند آن را مطالبه کند. به این منظور در صورتی که بر اساس اقرار مرد، شهادت شهود یا فهرست سیاهه و دیگر دلایل محکمه‌پسند ثابت شود که زن مقدار و اقلام مشخصی از اثاث را به عنوان جهیزیه به خانه مرد آورده و تحویل مرد داده، هر زمان اراده کند می‌تواند از زوج این وسایل را پس بگیرد و زوج حق مخالفت ندارد.

آیا استرداد جهیزیه قبل از طلاق امکان پذیر است؟ 

پاسخ به این سوال مثبت است چرا که زن مالک آن وسایل است. اموال و وسایلی را که شوهر در طول زندگی مشترک خریداری می‌کند حتی آنچه را که در خرابی یا استهلاک جهیزیه زن خریداری می‌کند، جزء جهیزیه محسوب نمی‌شود. جهیزیه همان است که در شروع زندگی مشترک زن به خانه شوهر آورده است و اگر در طول زمان این وسایل خراب یا مستهلک شوند، شوهر مسئولیتی و تکلیفی برای پرداخت وجه آن یا دادن جایگزین ندارد؛ بنابراین اگر سالیانی از زندگی گذشته باشد بدیهی است که بعضی از وسایل منزل مستهلک و یا بعضا خراب شوند. زن اگر بخواهد دادخواست استرداد جهیزیه بدهد فقط آنچه باقی مانده را می‌تواند مسترد کند.

​

استرداد جهیزیه چگونه انجام می‌شود؟  

یکی از ارکان اساسی که در دعوا استرداد جهیزیه نقش کلیدی بازی می‌کند سیاهه یا لیست وسایل جهزیه است که زن به هنگام ازدواج به خانه مرد برده است. لیست اقلام جهیزیه یا همان سیاهه از دیر باز در کشورمان رایج بوده است و نمونه‌های خطی قدیمی به کرات دیده شده است. به این منظور معمولا فهرستی کامل از جهیزیه با جزییات آن تهیه و پس از استقرار در خانه شوهر از وی امضا اخذ می‌کنند که این اقلام به منزل وی آورده شده است. جهت طرح دعوا استرداد جهیزیه زن می‌تواند از طریق دادگاه خانواده یا شورا حل اختلاف به استناد سیاهه دادخواست تقدیم کند.

آیا فروش جهیزیه توسط زوج تعقیب کیفری به دنبال دارد؟

اصولا جهیزیه بە رسم امانت از سوی زوجه در اختیار زوج قرار می‌گیرد و زوج فقط می‌تواند از منافع آن استفاده کند. با توجه به مال بودن جهیزیه و اختصاص این اموال به زن، در صورتی که مرد جهیزیه همسرش را به فروش برساند، ممکن است با اتهام فروش مال غیر که مجازات آن درحکم کلاهبرداری است، روبرو شود و تحت تعقیب کیفری قرار گیرد.

مطلب پیشنهادی: برای آشنایی بیشتر با نکات حقوقی جهیزیه طبق قانون بر عهده کیست؟ را مطالعه کنید.

همچنین بخوانید:

عواقب فروش جهیزیه بدون اجازه زن

در چه مواردی زن مجاز به عدم تمکین است؟

با ازدواج مجدد زن مهریه قطع می‌شود؟

در چه مواردی مهریه به زن تعلق نمی‌گیرد؟

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید

اگر مرد اقدام به فروش جهیزیه بدون اجازه زن کند مطابق قانون، مجازات می‌شود.

​

مطابق قانون زن تکلیفی به فراهم کردن وسایل زندگی مشترک ندارد اما متاسفانه در جامعه ما این گونه مرسوم شده است که تهیه وسایل و لوازم منزل با عنوان جهیزیه را وظیفه زن می‌دانند. زن در طول زندگی مشترک مالک وسایلی است که با خود به منزل مشترک برده است و مرد تنها حق استفاده از آن ها را دارد اما در صورتی‌که زن و مرد تصمیم به جدایی بگیرند زن می‌تواند جهیزیه خود را ببرد و اگر مرد از بازگرداندن جهیزیه خودداری کند زن می‌تواند دادخواست استرداد جهیزیه بدهد. همچنین اگر مرد به فروش لوازم و وسایلی که زن به عنوان جهیزیه همراه با خود به زندگی مشترک آورده است، اقدام کند در صورت وجود شرایط بیان شده در قانون عمل او جرم محسوب شده و مجازات می‌شود. در این نوشتار از مجله دلتا به بررسی جرم فروش جهیزیه توسط مرد و مجازات این جرم  می‌پردازیم.

جرم فروش جهیزیه توسط مرد

جهیزیه یا وسایل و لوازمی که زن برای شروع زندگی مشترک با خود به همراه می‌آورد در مالکیت زن است به عبارت دیگر زن مالک جهیزیه است و مرد تنها می‌تواند از این وسایل استفاده کند و به هیچ عنوان حق فروش این وسایل را ندارد. اگر مردی بدون اجازه زن لوازمی که تحت عنوان جهیزیه آورده شده است را بفروشد مرتکب جرم شده است و زن می‌تواند از مرد در مراجع کیفری طرح دعوا کند.

​

مجازات جرم فروش جهیزیه توسط مرد

بنا بر قانون مجازات اسلامی هر عمل خلاف قانون که جرم شناخته شده است مجازات دارد بر همین اساس در صورتی که مرد مرتکب جرم فروش جهیزیه شود طبق قانون مجازات می‌شود و مجازات جرم فروش جهیزیه بدون اجازه زن حسب مورد متفاوت است اما در صورتی که جرم، عنوان فروش مال غیر داشته باشد شوهر به مجازات جرم کلاهبرداری محکوم می‌شود. مجازات این جرم عبارت است از:

• حبس از یک تا هفت سال که قاضی میزان آن را تعیین می‌کند.
• پرداخت جزای نقدی معادل مالی که دریافت کرده است.
• بازگرداندن مال به صاحب آن از دیگر مجازات های مرد است.
  برای اعمال این مجازات‌ها زن باید با داشتن سیاهه جهیزیه یا فاکتور خرید وسایل در دادگاه مالکیت خود را به قاضی اثبات و در این صورت می‌تواند از مرد شکایت کند.

برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر نفقه به زن شاغل تعلق می‌گیرد؟ را مطالعه کنید.

همچنین بخوانید:

ضامن شدن و نکاتی که باید درباره آن بدانید

ممنوع‌ الخروج کردن مرد برای مهریه

چه کسانی از ارث محروم می‌شوند؟

در چه صورت بعد از طلاق به زن نفقه تعلق می‌گیرد؟

پرداخت نکردن نفقه چه مجازاتی در پی دارد؟

با مجله حقوقی دلتا همراه باشید