تنظیم قرارداد

قرارداد به توافق بین دو یا چند شخص برای ایجاد آثار حقوقی گفته می‌شود و به عنوان یکی از متداول‌ترین شیوه‌های توزیع و جابه‌جایی ثروت در جامعه تلقی می‌گردد. اما قرارداد را چگونه باید تنظیم کنیم؟ در این مطلب از مجله دلتا به موضوع نکات حقوقی تنظیم قرارداد می‌پردازیم.

مطابق نظم عمومی بودن تمام قرارداد‌ها

طرفین می‌توانند هر نوع قراردادی را بین خود منعقد کنند و لازم نیست ضرورتا قرارداد منعقده بین آن‌ها از قرارداد‌های تعیین شده در قانون باشد. البته اشخاص باید در تنظیم قرارداد‌های غیر معین، نظم عمومی را رعایت نمایند و در غیر این‌صورت قرارداد منعقده بین آن‌ها، بی‌تاثیر خواهد بود.

ذکر تاریخ و شماره قرارداد

تعیین دقیق طرفین قرارداد

 باید توجه داشته باشید که در هر قرارداد باید طرفین آن را به‌صورت کامل و واضح تعیین نمایید. قرارداد حداقل بین دو نفر تشکیل می‌شود و فرض انعقاد قرارداد یکجانبه غیر ممکن است. البته قرارداد می‌تواند بیش از دو طرف هم داشته باشد.

تعیین سمت افراد

علاوه بر این‌که طرفین قرارداد را تعیین نمودید و مشخصات آن‌ها را در قرارداد ذکر کردید باید سمت آن‌ها را نیز در قرارداد مورد اشاره قرار دهید. چراکه یک قرارداد ممکن است از طرف شخص اصیل، یعنی شخصی که قرارداد برای او منعقد می‌گردد یا از جانب نماینده وی منعقد گردد. بنابراین در هر قرارداد باید تعیین کنید که قرارداد را شخص با چه سمتی منعقد می‌کند.

 ذکر نام ضامن در قرارداد

در برخی از قرارداد‌ها ممکن است افرادی به عنوان ضامن در قرارداد وجود داشته باشند که در این‌صورت باید نام ضامن این قرارداد در آن به‌صورت دقیق و کامل ذکر گردد و مشخصات آن‌ها در قرارداد مورد اشاره قرار گیرد.

 ذکر تضمینات داده شده

علاوه بر وجود ضامن در قرارداد ممکن است تضمیناتی از طرفین قرارداد اخذ شده باشد.

تعیین موضوع قرارداد

نکته بعد در تنظیم قرارداد تعیین موضوع قرارداد است به این معنا که باید موضوعی را که به منظور آن قرارداد منعقد گردیده است در قرارداد تعیین شود.

تعیین مبلغ قرارداد

یکی از مهم‌ترین مواردی که باید در قرارداد تعیین کنید مبلغ قرارداد است. این موضوع باید به‌صورت کامل و دقیق در قرارداد ذکر گردد. البته گاهی ممکن است در ابتدای عقد نتوان مبلغ را به درستی تعیین کرد که در این حالت تعیین مبلغ به‌صورت برآورد خواهد بود و در انتهای کار مبلغ نهایی معین خواهد شد که در این موارد لازم است در عقد چنین موضوعی را ذکر کنید.

 تعیین زمان پرداخت مبلغ قرارداد

علاوه بر تعیین مبلغ قرارداد باید زمان پرداخت را نیز مشخص نمایید تا با طرف دیگر قرارداد دچار مشکل نگردید.

 ضمانت اجرای تخلف از تعهدات طرفین

علاوه‌بر تعیین نمودن تعهدات و تکالیف هر یک از طرفین در قرارداد، باید ضمانت اجرا‌هایی را نیز برای تخلف از این تعهدات در قرارداد تعیین نمود. باید توجه کنید که ضمانت اجرا‌هایی تعیین کنید که جزئی باشند تا در صورت تخلف از هر یک از تعهدات ضمانت اجرای مورد نظر بر آن جاری گردد.

تعیین شروط مورد نظر خود‌

می‌توانید در قرارداد‌های خود، شروطی را برای اجرای موضوع قرارداد تعیین کنید.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی نکاتی که هر خریدار و فروشنده باید بدانند مطالعه کنید.

قراردادی که تحت عنوان بیع‌نامه ابتدا خارج از دفاتر اسناد رسمی تنظیم می‌شود، سندی عادی است و به همین دلیل طرفین معامله باید نهایت دقت را در تنظیم آن داشته باشند تا بعد‌ها دچار مشکل نشوند. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع نکاتی در تنظیم قرارداد خرید خانه می‌پردازیم.

احراز سمت فروشنده و اختیارات نماینده وی

بهترین حالت در تنظیم قرارداد این است که خریدار و فروشنده به‌عنوان اصیل طرفین عقد قرار گیرند و در واقع بدون واسطه اقدام به امضای آن نمایند.

اما اگر کسی که بیع‌نامه را امضا می‌کند، خود مالک نیست بلکه وکیل یا ولی یا قیم مالک است، خریدار باید دلایل احراز سمت آن‌ها را بررسی کند و مشخص شود، حدود اختیارات وکیل در وکالتنامه شامل حق فروش و گرفتن بهای معامله هم می‌شود.

هم‌چنین در صورت تعدد مالکین، حتما باید ذیل بیع‌نامه را همه آن‌ها به نسبت سهم خود امضاء کنند، مگر این‌که یکی یا برخی از آن‌ها از جانب سایرین بنا به روش‌های اشاره شده دارای اختیارات قانونی باشد.

درج مشخصات کامل مورد معامله

خریدار باید مشخصات مالی که قصد خرید آن را دارد، با آنچه در سند قید شده است، مطابقت دهد و درج وصف کامل توابع، منضمات، ملحقات و مشاعات آن مانند انشعاب آب، برق، گاز، تلفن، پارکینگ، انباری و … که در سند توصیف شده، نیز بسیار ضروری است. بنگاه‌ها نیز باید به طور کلی مشخصات ملک را در بیع نامه ذکر کنند، به خصوص زمانی که این مشخصات مربوط به عیب و نقص مورد معامله است.

 ادای متقابل تعهدات

لازم است هنگام تنظیم بیع‌نامه اولیه، انجام تعهدات طرفین به‌صورت متقابل تنظیم گردد. بهتر است در قرارداد تصریح شود در صورت عدم پرداخت مابقی ثمن در موعد مقرر از طرف خریدار یا عدم تحویل یا انتقال رسمی مورد معامله در تاریخ مقرر توسط فروشنده، هر یک از طرفین که تعهد به‌نفع اوست حق فسخ معامله را دارا است.

 استفاده از روش‌های پرداخت مطمئن

امروزه با تعبیه سامانه‌های پرداخت و روش‌های الکترونیکی، نقل و انتقال بهای معاملات آسان شده، ولی چنانچه گزینه پرداخت بوسیله چک باشد، باید اطمینان حاصل نمود که چک از حساب مسدود صادر نشده، یا چک سرقتی نبوده و نیز امضای آن مجعول نباشد.

 اطمینان از امکان انتقال رسمی ملک

بایستی دقت شود که در خصوص معامله بر املاک در متن بیع‌نامه به گونه‌ای تصریح شود در صورتی‌که معلوم گردد مالکیت مورد معامله به هر علتی متعلق به دیگری بوده و فروشنده حق فروش آن را نداشته است یا به هر شکلی موضوع حق فرد دیگری باشد، فروشنـده موظف به پس دادن ثمن معامله معادل قیمت روز ملک می‌باشد.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب آیا پدر و مادر می‌توانند ارث دختر و پسر را تغییر دهند؟ را مطالعه کنید.

نکات بسیار مهمی در تنظیم قرارداد موجر و مستاجر وجود دارد که باید از آن‌ها آگاه باشیم تا در تنظیم قرارداد اجاره با مشکل مواجه نشویم. در این مطلب از مجله دلتا به موضوع نکات ضروری تنظیم قرارداد اجاره می‌پردازیم.

مواردی که باید در تنظیم قرارداد اجاره به آن توجه شود

• طرفین و سمت آن‌ها: مشخصات کامل موجر و مستاجر و اقامتگاه (محل سکونت یا کار) آن‌ها باید در قرارداد ذکر شود. از آن‌جا که در صورت بروز اختلاف، احضاریه و دیگر اوراق قضایی به نشانی مذکور در قرارداد ابلاغ می‌شود، درج نشانی نادرست یا ناقص می‌تواند موجب بی‌خبر ماندن یکی از طرفین از جریان دادرسی و در نتیجه تضییع حق وی شود. بنابراین، اصرار بعضی از صاحبان املاک به درج نشانی محل مورد اجاره به عنوان اقامتگاه خود، ممکن است به ضرر آن‌ها تمام شود.
• مورد اجاره و استفاده مورد نظر: محل مورد اجاره و ملحقات آن از جمله تلفن، پارکینگ و انباری قید شود. هم‌چنین در صورتی‌که قرارداد اجاره برای مقصود خاصی مثلاً سکونت مستأجر است، این موضوع نیز در قرارداد ذکر شود.
• مدت اجاره و نحوه پرداخت اجاره‌بها: معمولا قرارداد اجاره محل سکونت برای یک سال منعقد می‌شود ولی اجاره برای مدت بیش‌تر یا کم‌تر منعی ندارد. اجاره‌بها نیز اگر ترتیب دیگری مقرر نشود، باید نقدا و هم‌زمان با امضای قرارداد پرداخت شود.
•  ضمانت اجرای تخلف از قرارداد: تخلف از برخی شروط قرارداد، برای طرف مقابل، حق فسخ ایجاد می‌کند. ولی این حق فسخ، با توجه به زمان‌بر بودن رسیدگی قضایی، در بسیاری از موارد برای پیشگیری از تخلف یا جبران ضرر کافی نیست. 

سایر نکات مهم که باید در قرارداد اجاره ذکر شود

•  برابر ماده ۴۷۴ قانون مدنی مستاجر می‌تواند عین مستاجره را به دیگری اجاره دهد مگر آن‌که در عقد اجاره خلاف آن شرط شده باشد. پس مالکان در هنگام تنظیم قرار‌داد باید به این نکته مهم توجه کافی داشته باشند که اگر قصد دادن چنین اجازه‌ای به مستاجر ندارند، در قرار‌دادهای منعقد شده اشاره کنند که مستاجر حق اجاره ملک به غیر را به‌صورت کلی یا جزیی ندارد.
• عقد اجاره با فوت هر یک از موجر و مستاجر باطل نمی‌شود.
• در کنار مواردی که تا کنون ذکر شد، ذکر این نکته نیز حائز اهمیت است که مردم در تنظیم قراردادهای اجاره بدانند که شخص ورشکسته نمی‌تواند پس از صدور حکم ورشکستگی، مالی را اجاره دهد یا مالی را اجاره کند. زیرا اداره اموال چنین شخصی با مدیر تصفیه است.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر مطلب چرا بهتر است اجاره‌نامه در دفاتر اسناد رسمی تنظیم شود؟ را مطالعه کنید.

قرارداد لیزینگ به عنوان شکلی جدید از قراردادهای حقوقی در سراسر جهان شناخته می‌شود که به دلیل داشتن مزایای متعدد، بین قشر زیادی از مردم محبوبیت بالایی دارد. در این مطلب از مجله‌دلتا به نکات حقوقی تنظیم قرارداد لیزینگ می‌پردازیم.

اصطلاح لیزینگ به چه معناست؟

در لیزینگ، مستاجر، منافع استفاده از کالایی را اجاره می‌کند و با پرداخت آخرین قسط اجاره و رعایت سایر شرایط قراردادی، مالکیت کالا از موجر به مستاجر منتقل می‌شود. عملیات مالی لیزینگ عمدتا در موارد خرید خودرو به کار می‌رود اما می‌تواند هر نوع کالای بادوام دیگر مانند خانه یا لوازم خانه را نیز در بر بگیرد.

قرارداد لیزینگ چه نکاتی دارد؟

• مشخصات طرفین قرارداد

در این بند باید مشخصات موجر و مستاجر را به دقت قید کرد. در اغلب قراردادهای لیزینگ، موجر شخص حقوقی (مثلا شرکت خودروسازی) و مستاجر شخصی حقیقی است.

• موضوع قرارداد

با توجه به فرض این مطلب، موضوع قرارداد می‌تواند فروش اقساطی یک دستگاه خودرو با مشخصات خاص، مانند مدل، رنگ و… باشد.

• مدت قرارداد

برای تعیین مدت قرارداد لیزینگ باید تاریخ شروع اولین قسط تا تاریخ پرداخت آخرین قسط را در نظر گرفت که پس از آن تاریخ قرارداد لیزینگ خاتمه یافته و مالکیت به مستاجر منتقل می‌شود.

• مبلغ قرارداد

در این بند باید ابتدا قیمت کل کالا در حالت فروش نقدی نوشته شود سپس قیمت اقساطی کالا درج شود. در نهایت مبلغ پیش‌پرداخت، تعداد اقساط، بازه پرداخت (ماهانه و…) و مبلغ هر قسط هم باید تصریح شود. تاریخ شروع اقساط نیز معمولا در این بند ذکر می‌شود.

• تعهدات موجر

موجر باید از ابتدای تاریخ قرارداد، مورد معامله را در اختیار مستاجر قرار دهد و در صورتی که مستاجر به کلیه تعهدات مالی خود عمل نمود، مالکیت کالا را بدون قید و شرط به وی منتقل کند.

• تعهدات مستاجر

مهم‌ترین تعهد مستاجر پرداخت به موقع پیش‌پرداخت و اقساط قرارداد لیزینگ است. همچنین غالبا پرداخت کسورات قراردادی مانند مالیات و عوارض و… بر عهده مستاجر است. علاوه بر آن، مستاجر متعهد به حفظ مال مورد معامله تا اتمام اقساط قراردادی است.

شروط مهم در تنظیم قرارداد لیزینگ

از شروط مهمی که در حین تنظیم قرارداد لیزینگ در قرارداد درج می‌شود، می‌توان به شرط سلب حق انتقال به غیر و استرداد مورد اجاره در صورت عدم رعایت آن اشاره نمود، به این معنا که شرط شود که مستأجر تا قبل از تسویه کامل قرارداد، امکان انجام هر گونه معامله در مورد موضوع قرارداد را نخواهد داشت.

پیشنهاد مطالعه : برای آشنایی بیشتر با نکات حقوقی در این زمینه، “قرارداد فروش خودرو باید شامل چه شرایطی باشد؟” را مطالعه کنید.