مشارکت در ساخت

قرارداد مشارکت در ساخت یکی از قراردادهای بسیار پرکاربرد است که یک معامله پرسود هم برای مالک و هم برای سازنده می باشد که در این زمینه سوالاتی مانند : مراحل قرارداد مشارکت در ساخت چیست؟ اهداف هر یک از طرفینِ قرارداد مشارکت ساختمان چه می باشد؟ مطرح می‌شود. در سالهای اخیر با عنایت بر افزایش چشم‌گیر قیمت زمین و مصالح مورد نیاز جهت ساخت ملک، سازندگان به تنهایی نمی توانند اقدام به تهیه مسکن نمایند. از طرف دیگر مالکان ملک نیز جهت نوسازی ملک خود نمی توانند به تنهایی مراحل ساخت ملک را سپری کرده و همچنین مصالح مورد نیاز جهت ساخت خانه را تهیه نمایند. با مجله دلتا همراه باشید.

نکاتی مهم در خصوص قرارداد مشارکت در ساخت

مهم ترین نکته در قرارداد مشارکت در ساخت تعیین متراژ زمین و قیمت زمین است. زیرا اگر متراژ زمین و قیمت زمین برآورد نشود احتمال ورود ضرر به مالک وجود دارد.

در این قرارداد هر دو طرف باید به سود در نظر گرفته شده دست یابند. به منظور تعیین سود هر یک از طرفین (مالک و سازنده ) ابتدا باید میزان آورده‌های هر دو طرف تعیین گردد. به عبارتی ابتدا متراژ زمین و قیمت زمین و از جهتی دیگر قیمت مصالح مشخص گردد.

 نکات مهمی که هنگام عقد قرارداد باید به آن توجه شود

• اساس مشارکت در ساخت باید بر تجربه، خوش نامی، توانایی مالی و فنی، وفاداری ، دانش و تخصص باشد.
• تعیین قدرالسهم شرکاء با توجه به نوع سند ، محله ، سازنده و … بسیار متغیر است. این قدرالسهم درهنگام شراکت با سازندگان تجربی، به نفع مالک توافق می شود ولی در مشارکت با مهندسین و آرشیتکت‌ها ، به نفع سازندگان است. اگر چه در واقع هردو طرف در این نوع مشارکت بسیار راضی خواهند بود.
• برای قراردادهای مشارکت درساخت، ضمانت اجرای قابل قبولی باید تعریف و در مورد آن توافق کرد.
• پس از اتمام سقف و ستون و دیوارچینی، حتماً فی ما بین شریک سازنده ومالک، باید تقسیم نامه‌ای شفاف و صریح با توجه به میزان قدرالسهم، کیفیت وزمان فروش واحدهای آن‌ها تنظیم شود.
• انتخاب یک ناظر دلسوز و مجرب جهت نظارت برکیفیت اجرایی شریک سازنده  نباید فراموش شود.
• انتقال قدرالسهم عرصه به نام شریک سازنده باید پس از اتمام سقف و ستون و دیوار چینی صورت پذیرد.
• حق دخل وتصرف برای مالک حفظ شود تا در صورت تأخیر و تعطیلی پروژه توسط شریک سازنده، مالک بتواند برای تأمین مخارج پس از فروش قدرالسهم اعیانی، با مجوز قضایی دخالت نماید.
• کیفیت ساخت آپارتمان‌های متعلق به مالک و شریک سازنده یکسان و برابر باشد.
• برای حل اختلاف احتمالی برای تفسیر مفاد و توافقات از حکمیت و داوری استفاده شود.
• توصیه می شود به جای طمع در میزان قدرالسهم اعیانی، با سازنده خوش نام، معتبر و پرتجربه شراکت شود.

محل بستن قرارداد مشارکت در ساخت

قرارداد مشارکت در ساخت بهتر است در مکانی همچون دفاتر اسناد رسمی به مرحله انجام برسد زیرا همانطور که بدین نکته آگاه هستید در اکثر مواقع مالک یا مالکین زمین در طول عمر خود فقط یک بار اقدام به انجام این قرارداد می‌نمایند. ولیکن سازنده یا سازندگان به دلیل بستن قراردادهای متعدد در این راستا دارای تجربه بیشتری هستند.
بنابراین مالک یا مالکین باید توجه داشته باشند که به نفع‌شان است این قرارداد را در یک مکان قابل اعتماد به مرحله انجام برسانند.
از سویی دیگر در بستن قرارداد باید حقوق هر یک از دو طرف حفظ گردد و نباید بصورت یک جانبه باشد.

پیشنهاد مطالعه: برای آشنایی با نکات حقوقی بیشتر پرهیز از شتابزدگی در قرارداد‌های مشارکت در ساخت را مطالعه کنید.

همواره در قرارداد‎های مشارکت در ساخت، نگرانی مالک از این جهت است که ممکن است سازنده علاوه بر اینکه سهم او را از زمین مالک می‎شود، به تعهدات خود عمل نکند. در مقابل سازنده دغدغه‎ این را دارد که در پایان قرارداد قدرالسهم و سرمایه‎اش از بین رود. در بررسی مشکلات ناشی از قراردادهای مشارکت در ساخت به موارد عمده‎ای از مشکلات و مسایل حقوقی رسیده‎ایم که بهتر است از آن‌ها اطلاع داشته باشیم. در مجله دلتا به بررسی چالش‌های حقوقی مشارکت در ساخت پرداخته شده است.

قوانین مشارکت در ساخت

هر چند ممکن است از سازنده به سبب عدم اجرای تعهداتش، ضمانت‌هایی مانند چک با مبالغی گرفته شود که می‌تواند تا اندازه‌ای اعتماد مالک را در مراحل ساخت جلب کند، اما به دلیل پیشگیری از بروز برخی از مسائل، تمام موارد و تعهدات شامل مشخصات عمومی ساختمان باید در قرارداد نوشته شود، ضمن اینکه انجام تعهدات دو طرف باید دارای مدت زمان مشخص باشد و در صورتی که  یکی از دو طرف تعهدات خود در زمان مشخص شده را نادیده بگیرد  و از اجرای آن سر باز زند. با تعیین ضمانت اجرا در قرارداد، ضرر و زیان طرف دیگر جبران خواهد شد. این ضمانت اجرا به دو صورت تعیین می‎شود یا خسارت روزانه یا مبلغی مقطوع که در اصطلاح حقوقی وجه التزام می‎گویند.

یکی دیگر از مسایل مشکل ساز این است که گاهی اوقات شرط‌های مبهم، در خصوص احداث بنای اضافه در طبقه آخر یا واحد های تجاری در طبقه همکف یا کارهایی از این قبیل خلاف آنچه در پروانه ساخت درج شده، در قرارداد نوشته می‌شود. در این موارد نیز به این علت که به ‎طور واضح در قرارداد اولیه تکلیف میزان سهم و تعهدات هر یک از دو طرف معین نشده بعضی از سازندگان، در شریک دانستن  مالک در چنین بناهایی دچار تردید می‎شوند، حتی در برخی از مواقع کل بنای اضافه را متعلق به خود می‎دانند.

گاهی نیز به فرض پرداخت جریمه‎ تخلف ساختمانی، مالک از پرداخت این جریمه خودداری می‎کند و در صورتی‎ که توافقی در این مورد انجام نشود، منتهی به دعاوی طولانی مدت و پر هزینه خواهد شد.
برای  اجتناب از به‎ وجود آمدن چنین مسائلی توصیه می‎شود، از همان ابتدا به ‎طور شفاف چگونگی هزینه و سهم هریک از دو طرف از بنای اضافی احتمالی مشخص و در قرارداد نوشته شود در غیر این‎صورت چنانچه بعد از قرارد اولیه تصمیم به ساخت بنای اضافی گرفته شد، حتماً یک قرارداد جداگانه نوشته و به‎ صورت متمم به قرارداد اولیه ضمیمه شود.

چالش‌های حقوقی مشارکت در ساخت مربوط به پیش فروش سهم سازنده به افراد دیگر است. معمولاً سازندگانی که سرمایه کافی برای ساخت ندارند و می‌خواهند با سرمایه دیگران پروژه را تمام کنند اقدام به پیش فروش می‎کنند و بعضاً مشاهده شده که بعد از قرارداد ساخت و انجام شدن برخی اقدامات اولیه، مبالغ هنگفتی را به امید ساخت و تحویل ساختمان موضوع قرارداد پیش فروش، از خریدار گرفته و متواری شده‌اند.

راه حل این است‎ که در قرارداد، حق پیش‌فروش واحدها برای سازنده محدود و تا حد امکان گرفته شود و در شرایط بسیار سخت، سازنده فقط حق فروش‌ بخشی از سهم خود، آن هم به نسبت پیشرفت پروژه و با تایید مالک داشته باشد و یا تا قبل از اخذ پایان کار و انجام مراحل نهایی صدور سند تک برگی برای هر واحد جدید، حق فروش به شخص سوم را نداشته باشد.  خریداران نیز دقت کنند تا زمانی که سند کلنگی هنوز به نام مالک است سازنده نمی‎تواند بدون امضای مالک، ملک را بفروشد حتی اگر در قرارداد از طرف مالک اجازه‎ فروش داشته باشد.

ممکن است سازنده با تغییرات سلیقه‎ای در نقشه های اولیه موجب تفاوت زیادی میان ملک ساخته شده با نقشه‎های اولیه شود. این اختلافات می‎تواند شامل  بخش‎های مختلفی از ملک شود؛ مانند: پی، فونداسیون، سقف ها و ستون های ساختمان تا مصالح و لوازم ظاهری مانند شیرآلات، کابینت ها، راه پله ها و سیستم های مختلف ساختمان.
در تمام این موارد ذینفع، برای ثبات ادعا ابتدا باید از شورای حل اختلاف  محل وقوع ملک تأمین دلیل و سپس با پرداخت هزینه‌های دادرسی در دادگاه شکایت خود را طرح کند.

مطلب پیشنهادی: برای آشنایی بیشتر با قوانین مشارکت در ساخت “قرارداد مشارکت در ساخت و تعیین سهم شرکا” را مطالعه کنید.

قرارداد مشارکت قراردادی است که از طریق آن اشخاص حقیقی یا حقوقی، سرمایه مادی یا معنوی خود را به صورت سهم الشرکه نقدی یا غیر نقدی معین کرده(سهم الشرکه حقی است که افراد با آوردن بخشی از سرمایه در شرکت دارا می‌شوند.) و به صورت مشترک و مشاع و برای انجام کار معین در زمینه فعالیت‌ های تولیدی، بازرگانی و خدماتی برای مدت محدود و به قصد منفعت بردن به‌ کار می‌گیرند. در مجله دلتا انواع قرارداد مشارکت توضیح داده شده و آثار حقوقی قراردادهای مشارکت در ساخت بررسی می شود.

قرارداد مشارکت و موارد استفاده از آن چیست؟

همانطور که در ابتدا ذکر شد موارد استفاده از این قراردادها شامل صادرات کالا، خدمات، تولید و فروش محصول، واردات کالا به قصد فروش، بازرگانی داخلی، احداث مسکن انفرادی و انبوه‌ سازی و واردات ماشین آلات، مواد اولیه و ابزار کار است. رایج ‌ترین شکل قراردادهای مذکور، قرارداد مشارکت در ساخت، قرارداد مشارکت مدنی با بانک و قرارداد مشارکت مدنی خصوصی است.

قرارداد مشارکت در ساخت

طبق قوانین مشارکت در ساخت در این قرارداد مالک زمین و سازنده ساختمان با هم شریک هستند و در نهایت همان چیزی که در قرارداد مشارکت در ساخت قید شده، از نظر قانونی اعتبار دارد. به این معنا که مالک و سازنده ‌ای که قرارداد را امضا می‌کنند، در ابتدا به دنبال سودی هستند که از این توافق به دست می‌آورند. باید توجه داشت که در این گونه قرارداد، تعیین میزان سهم مالک و سازنده، معمولا به صورت توافقی است و برای آن قانونی وجود ندارد. در هر صورت، اکثر افراد سعی می‌کنند در این موارد از آنچه که در عرف معمول است تبعیت کنند. به همین دلیل سود مالک و سازنده در ابتدا محاسبه می‌شود. قبل از عقد قرارداد، سرمایه ای که‌ هر کدام از طرف ها آورده اند و نیز سهم ‌‎الشرکه آن‌ ها به نسبت سرمایه ای که با خود آورده اند در قرارداد محاسبه می‌شود تا سودی بیش تر از آورده شخص، برای وی در نظر گرفته نشود.

معمولاً در قراردادهای مشارکت در ساخت پیش‌ بینی می‌کنند که در پایان قرارداد، ساختمانی که ساخته شده به چه صورت و با چه شرایطی بین طرف های تقسیم شود. در قراردادهای مذکور افراد غالباً برای مواردی همچون میزان سهم الشرکه و یا تعهداتی که زمان عقد قرارداد به آن ها توجه نشده است با یکدیگر به اختلاف بر می‌خورند. شایان ذکر است که یکی از طرف‎ های قراردادهای مشارکت در ساخت، مالک است که آورده‌ وی همان زمین و یا یک ملک معمولاً کلنگی است. طرف دیگر قرارداد، شریک یا سازنده است که آورده‌ او هزینه‌ های مربوط به ساخت و ساز ملک جدید است.
از آنجا که در قرارداد ساخت، مالک زمین و سازنده با هم شریک هستند باید پیش از انعقاد قرارداد سهم هرکدام نسبت به آورده‎ او تعیین و در قرارداد ذکر شود.

نحوه تقسیم سود و سهام در قرارداد های مشارکت با بانک

قرارداد مشارکت مدنی بانکی به معنی ادغام کردن سرمایه بانک با طرف مقابل قرارداد، برای انجام فعالیت‌ هایی مانند بازرگانی، تولیدی و خدماتی و به منظور سوددهی به هر دو طرف قرارداد است. این سرمایه می‌تواند به‌ صورت نقدی یا غیر نقدی باشد. شایان ذکر است که مقدار سود مورد نظر برای هر دو طرف باید بر اساس قوانین و مقرراتی باشد که برای بانک ‌ها تعیین می‌شود. به این صورت که مقدار سرمایه و سهمی که به عنوان سود برای فرد متقاضی از طرف وی پیشنهاد می‌شود در اختیار بانک قرار می‌گیرد و بعد از درخواست، بانک آن را بررسی می‌کند و در این مرحله سهم بانک و شریک (فرد متفاضی) و همچنین نسبت سود بانک و شریک، بر اساس کلیه قوانین و مقرراتی که برای بانک‌ ها تعیین شده، مشخص خواهد شد. سرانجام چنانچه فعالیت موردنظر، برای بانک سود اقتصادی در بر داشته باشد، با درخواست متقاضی، موافقت کرده و قراردادی بین آنها بسته می‌شود.

نحوه سوددهی بین بانک و شریک چگونه است؟
به این صورت است که در اواخر هر سال، بانک، سود به دست آمده از شراکت را بین طرف مقابل و خود تقسیم می‌کند. این سود با توجه به سرمایه هر دو طرف بین آن ها تقسیم خواهد شد.

نحوه تقسیم سود و سهام در قراردادهای مشارکت مدنی خصوصی

قرارداد مشارکت مدنی خصوصی به معنای ادغام سرمایه و دارایی‌ های نقدی یا غیر نقدی اشخاص حقیقی یا حقوقی متعدد به منظور منفعت و تقسیم سود است.
 در قرارداد مشارکت مدنی سرمایه آورده هر یک از دو طرف باید به تفصیل در قرارداد قید شود تا برای تعیین سود، شرکا با مشکل مواجه نشوند. عموماً پرداخت سود سالانه در این قرارداد مشارکت بر عهده مالک است و نیز تحویل تمام سود حاصل از مشارکت در پایان قرارداد به مالک با دریافت رسید کتبی صورت می‌گیرد.

مطالب بیشتر در مجله حقوقی ....